ઇદં પિત્રે મરુતામુચ્યતે વચઃ સ્વાદોઃ સ્વાદીયો રુદ્રાય વર્ધનમ્ । રાસ્વા ચ નો અમૃત મર્તભોજનં ત્મને તોકાય તનયાય મૃળ
મરુતોના પિતાને આ મીઠું અને વધુ મીઠું વચન અર્પણ કરીએ છીએ, જે રુદ્રને વધારતું છે. અમૃત, અમને જીવવા માટેનું ભોજન આપો; આપ અમારી, અમારા સંતાનો અને વંશજોની કૃપા કરો.
મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભકં મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ । મા નો વધીઃ પિતરં મોત માતરં મા નઃ પ્રિયાસ્તન્વો રુદ્ર રીરિષઃ
હે રુદ્ર, અમારાં મોટા કે નાના, ઉગતાં કે પુખ્ત થતા કોઈને દુઃખ ન પહોંચાડો. પિતાને કે માતાને પણ નુકસાન ન કરો; અમારાં પ્રિય શરીરોને પણ દુઃખ ન આપો.
મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયૌ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તઃ સદમિત્ત્વા હવામહે
અમારા સંતાન, બાળકો કે જીવનને દુઃખ ન આપો; અમારાં ગાયો કે ઘોડાંમાં પણ અમને નુકસાન ન કરો. હે પ્રસિદ્ધ રુદ્ર, અમારા વીર પુત્રોને ન મારશો; અમે હંમેશાં આપને હવનથી બોલાવીએ છીએ.
ઉપ તે સ્તોમાન્પશુપા ઇવાકરં રાસ્વા પિતર્મરુતાં સુમ્નમસ્મે । ભદ્રા હિ તે સુમતિર્મૃળયત્તમાથા વયમવ ઇત્તે વૃણીમહે
હું પશુપાલક જેવો આપને સ્તુતિઓ અર્પણ કરું છું; હે મરુતોના પિતા, અમને આપનું સુખ આપો. આપનું શુભ વિચાર ખરેખર કલ્યાણકારી અને દયાળુ છે; તેથી અમે આપને જ પસંદ કરીએ છીએ.
આરે તે ગોઘ્નમુત પૂરુષઘ્નં ક્ષયદ્વીર સુમ્નમસ્મે તે અસ્તુ । મૃળા ચ નો અધિ ચ બ્રૂહિ દેવાધા ચ નઃ શર્મ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ
ગાય કે માણસને મારનારથી આપનું સુખ દૂર રહે, હે વીરોના સ્વામી; આપની કૃપા અમર પર રહે. હે દેવ, અમારે દયાળુ રહો અને અમારો પક્ષ લો; હે બળવાન, અમને આપનું રક્ષણ આપો.
અવોચામ નમો અસ્મા અવસ્યવઃ શૃણોતુ નો હવં રુદ્રો મરુત્વાન્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
અમે આપને નમન અને સહાય માટે બોલાવ્યું છે; મરુતો સાથેના રુદ્ર અમારો અવાજ સાંભળે. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી કે આકાશ અમને દુઃખ ન આપે.
ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ
દેવતાઓનું તેજસ્વી મુખ ઊગ્યું છે, જે મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું નેત્ર છે. એ સૂર્યે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને પ્રકાશિત કર્યું છે; સૂર્ય જ ચાલતાં અને ઊભાં બધાનું આત્મા છે.
સૂર્યો દેવીમુષસં રોચમાનાં મર્યો ન યોષામભ્યેતિ પશ્ચાત્ । યત્રા નરો દેવયન્તો યુગાનિ વિતન્વતે પ્રતિ ભદ્રાય ભદ્રમ્
સૂર્ય તેજથી ઉજળી રહેલી ઉષા દેવી પાસે, યુવાન પુરુષ સ્ત્રી પાસે જાય તેમ, પાછળથી જાય છે. ત્યાં ભક્તિથી દેવોને પૂજતાં લોકો શુભ માટે યોગો જોડે છે.
ભદ્રા અશ્વા હરિતઃ સૂર્યસ્ય ચિત્રા એતગ્વા અનુમાદ્યાસઃ । નમસ્યન્તો દિવ આ પૃષ્ઠમસ્થુઃ પરિ દ્યાવાપૃથિવી યન્તિ સદ્યઃ
સૂર્યના ઘોડા શુભ, પીળા અને તેજસ્વી છે, અને સરળતાથી ચાલે છે. તેઓ નમન કરીને આકાશના પીઠ પર ચઢે છે; ઝડપથી આકાશ અને પૃથ્વી પર ફરે છે.
તત્સૂર્યસ્ય દેવત્વં તન્મહિત્વં મધ્યા કર્તોર્વિતતં સં જભાર । યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાદાદ્રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ
સૂર્યનું એ જ દેવત્વ અને મહિમા છે, જે સર્જનના મધ્યમાં વ્યાપેલો છે. જ્યારે એના પીળા ઘોડા જોડાય છે, ત્યારે રાત એ માટે પોતાનું વસ્ત્ર ફેલાવે છે.
તન્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાભિચક્ષે સૂર્યો રૂપં કૃણુતે દ્યોરુપસ્થે । અનન્તમન્યદ્રુશદસ્ય પાજઃ કૃષ્ણમન્યદ્ધરિતઃ સં ભરન્તિ
આકાશની ગોદમાં સૂર્ય મિત્ર અને વરુણનું રૂપ દેખાડે છે. એક શક્તિ અનંત અને તેજસ્વી છે, બીજી અંધારી છે; પીળા ઘોડા બંનેને વહેંચે છે.
અદ્યા દેવા ઉદિતા સૂર્યસ્ય નિરંહસઃ પિપૃતા નિરવદ્યાત્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
આજે, સૂર્યના ઉદયે, હે દેવતાઓ, અમને પાપ અને દોષથી બચાવો. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી કે આકાશ અમને દુઃખ ન આપે.
નાસત્યાભ્યાં બર્હિરિવ પ્ર વૃઞ્જે સ્તોમાઁ ઇયર્મ્યભ્રિયેવ વાતઃ । યાવર્ભગાય વિમદાય જાયાં સેનાજુવા ન્યૂહતૂ રથેન
હું નાસત્ય દંપતીને મારી સ્તુતિઓ બેસવાની જગ્યા જેમ ફેલાવું છું, જેમ પવન વાદળોને ફેલાવે છે. તેઓ પોતાના રથમાં યુદ્ધમાં સાથી બની, બાળક માટે પત્નીને આનંદથી લાવ્યા.
વીળુપત્મભિરાશુહેમભિર્વા દેવાનાં વા જૂતિભિઃ શાશદાના । તદ્રાસભો નાસત્યા સહસ્રમાજા યમસ્ય પ્રધને જિગાય
ઝડપદાર સુવર્ણ ઘોડાઓ કે દેવોના સહાયકો સાથે, હંમેશાં વિજયી, નાસત્ય દંપતીના ગધેડાએ યમના સ્પર્ધામાં હજાર જીત્યા.
તુગ્રો હ ભુજ્યુમશ્વિનોદમેઘે રયિં ન કશ્ચિન્મમૃવાઁ અવાહાઃ । તમૂહથુર્નૌભિરાત્મન્વતીભિરન્તરિક્ષપ્રુદ્ભિરપોદકાભિઃ
તુગ્રાએ ભુજ્યુને મુશ્કેલીમાં બચાવવા નાસત્ય દંપતીને બોલાવ્યા, જેમ બીજું કોઈ કરી શક્યું નહીં. તમે પોતાનાં જ નૌકાઓથી, પાણી વિના વહાણોથી, અંતરિક્ષ પાર કરીને તેને લઈ ગયા.
તિસ્રઃ ક્ષપસ્ત્રિરહાતિવ્રજદ્ભિર્નાસત્યા ભુજ્યુમૂહથુઃ પતંગૈઃ । સમુદ્રસ્ય ધન્વન્નાર્દ્રસ્ય પારે ત્રિભી રથૈઃ શતપદ્ભિઃ ષળશ્વૈઃ
ત્રણ રાત અને ત્રણ વાર, પંખી જેવા ઉડતાં ઘોડાઓથી, હે નાસત્ય દંપતી, તમે ભુજ્યુને સમુદ્રના પાર, ત્રણ રથ, સો પૈડાં અને છ ઘોડાં સાથે લઈ ગયા.
અનારમ્ભણે તદવીરયેથામનાસ્થાને અગ્રભણે સમુદ્રે । યદશ્વિના ઊહથુર્ભુજ્યુમસ્તં શતારિત્રાં નાવમાતસ્થિવાંસમ્
જ્યાં આધાર નહોતો, ત્યાં તમે તમારી શક્તિ બતાવી; જ્યાં આધાર નહોતો, સમુદ્રના કિનારે. જ્યારે તમે, નાસત્ય દંપતી, ભુજ્યુને બચાવ્યો, ત્યારે તે સો ચંપલાવાળી નૌકામાં ચઢ્યો.
યમશ્વિના દદથુઃ શ્વેતમશ્વમઘાશ્વાય શશ્વદિત્સ્વસ્તિ । તદ્વાં દાત્રં મહિ કીર્તેન્યં ભૂત્પૈદ્વો વાજી સદમિદ્ધવ્યો અર્યઃ
નાસત્ય દંપતીએ યમને, અનેક ઘોડાવાળા ને હંમેશાં સુખી રહે તે માટે, સફેદ ઘોડો આપ્યો. આપનું એ દાન મહાન અને વખાણવા યોગ્ય છે; વિજયી અને સર્વદા પૂજ્ય એ આર્ય છે.
યુવꣳ નરા સ્તુવતે પજ્રિયાય કક્ષીવતે અરદતમ્ પુરꣳધિમ્ । કારોતરાચ્ છફાદ્ અશ્વસ્ય વૃષ્ણઃ શતꣳ કુમ્ભાꣳ અસિઞ્ચતꣳ સુરાયાઃ
હે બે વીર, તમે પજ્રિય અને કક્ષીવત માટે ખજાનો ખોલી આપ્યો; તમે શક્તિશાળી ઘોડાના ખુરમાંથી શરાબના સો ઘડા વહાવ્યા.
હિમેનાગ્નિꣳ ઘ્રꣳસમ્ અવારયેથામ્ પિતુમતીમ્ ઊર્જમ્ અસ્મા અધત્તમ્ । ઋબીસે અત્રિમ્ અશ્વિનાવનીતમ્ ઉન્ નિન્યથુઃ સર્વગણꣳ સ્વસ્તિ
તમે ઠંડીથી અગ્નિને બચાવ્યો અને તેને પોષણ આપ્યું; હે અશ્વિન, નિરાધાર અત્રિ માટે તમે આખા સમૂહને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યા.
પરાવતꣳ નાસત્યાનુદેથામ્ ઉચ્ચાબુધ્નꣳ ચક્રથુર્ જિહ્મબારમ્ । ક્ષરન્ન્ આપો ન પાયનાય રાયે સહસ્રાય તૃષ્યતે ગોતમસ્ય
હે નાસત્ય, તમે દૂર રહેલા વ્યક્તિનું અનુસરણ કર્યું, અને ઊંડા કાંઠાવાળા કૂવામાંથી પાણી બહાર લાવ્યું. એ પાણી ગોતમ માટે, તેની હજારો સંપત્તિ માટે, વહેતી નદીઓની જેમ વહેવું લાગ્યું અને તેની તરસ બુઝાવી.
જુજુરુષો નાસત્યોત વવ્રિમ્ પ્રામુઞ્ચતꣳ દ્રાપિમ્ ઇવ ચ્યવાનાત્ । પ્રાતિરતꣳ જહિતસ્યાયુર્ દસ્રાદ્ ઇત્ પતિમ્ અકૃણુતꣳ કનીનામ્
હે નાસત્ય, તમે જીવવા ઇચ્છતા વ્યક્તિને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યો, જેમ તમે ચ્યવનને કપડાંમાંથી મુક્ત કર્યો હતો. તમે છોડી દેવાયેલા માણસને ફરીથી જીવન આપ્યું અને, હે અદ્ભુત, તેને કન્યાઓનો સ્વામી બનાવ્યો.
તદ્ વાꣳ નરા શꣳસ્યꣳ રાધ્યꣳ ચાભિષ્ટિમન્ નાસત્યા વરૂથમ્ । યદ્ વિદ્વાꣳસા નિધિમ્ ઇવાપગૂળ્હમ્ ઉદ્ દર્શતાદ્ ઊપથુર્ વન્દનાય
હે નર, એ તમારું વખાણ કરવા યોગ્ય અને ઇચ્છનીય દાન છે, હે નાસત્ય, તમારું રક્ષણ છે; જ્યારે તમે જાણીને, પૂજા માટે, છુપાયેલા ખજાનાની જેમ, છુપાયેલું બહાર લાવ્યું.
તદ્ વાꣳ નરા સનયે દꣳસ ઉગ્રમ્ આવિષ્ કૃણોમિ તન્યતુર્ ન વૃષ્ટિમ્ । દધ્યઙ્ હ યન્ મધ્વ્ આથર્વણો વામ્ અશ્વસ્ય શીર્ષ્ણા પ્ર યદ્ ઈમ્ ઉવાચ
હે નર, એ હું સ્પષ્ટપણે લાભ માટે, જોરદાર સ્તુતિ સાથે જાહેર કરું છું, જેમ વીજળી વરસાદ લાવે છે; જ્યારે દધ્યઙ્ગ અથર્વણે ઘોડાની કપાળથી તમને જે શીખ્યું હતું તે કહ્યું હતું.
અજોહવીન્ નાસત્યા કરા વામ્ મહે યામન્ પુરુભુજા પુરꣳધિઃ । શ્રુતꣳ તચ્ છાસુર્ ઇવ વધ્રિમત્યા હિરણ્યહસ્તમ્ અશ્વિનાવ્ અદત્તમ્
પુરુભુજા નામની દયાળુ સ્ત્રીએ, હે નાસત્ય, તમારી મહાન મદદ માટે હાથ જોડીને તમને બોલાવ્યા હતા; તમે, વધ્રિની પત્ની જેવી, તેની પ્રાર્થના સાંભળી અને અશ્વિનો, સુવર્ણ હાથવાળી સ્ત્રીને આપ્યા.
આસ્નો વૃકસ્ય વર્તિકામ્ અભીકે યુવꣳ નરા નાસત્યામુમુક્તમ્ । ઉતો કવિમ્ પુરુભુજા યુવꣳ હ કૃપમાણમ્ અકૃણુતꣳ વિચક્ષે
હે નાસત્ય, તમે બેઠેલી ચકલીને વાઘના મોંમાંથી છોડાવી; અને હે દયાળુઓ, દુઃખી છતાં બુદ્ધિશાળી કવિને પણ સમજદારી આપી.
ચરિત્રꣳ હિ વેર્ ઇવાચ્છેદિ પર્ણમ્ આજા ખેલસ્ય પરિતક્મ્યાયામ્ । સદ્યો જઙ્ઘામ્ આયસીꣳ વિશ્પલાયૈ ધને હિતે સર્તવે પ્રત્ય્ અધત્તમ્
જેમ પક્ષી પોતાનું પાંખ ગુમાવે છે તેમ, તમે રાત્રિના રમણમાં વિશ્પલાની પગ કાપી નાખી; પણ તરત જ, હે અશ્વિનો, તમે તેને લોખંડની પગ લગાડી, જેથી તે ધન મેળવવાની દોડમાં જીતે.
શતમ્ મેષાન્ વૃક્યે ચક્ષદાનમ્ ઋજ્રાશ્વꣳ તમ્ પિતાન્ધꣳ ચકાર । તસ્મા અક્ષી નાસત્યા વિચક્ષ આધત્તꣳ દસ્રા ભિષજાવ્ અનર્વન્
તમે અંધ ઋજ્રાશ્વને સો ઘેટાં આપ્યા; તેના પિતાએ તેને અંધ બનાવ્યો હતો, પણ હે અદ્ભુત અશ્વિનો, નિર્દોષ વૈદ્યો, તમે તેને આંખોની દ્રષ્ટિ પાછી આપી.
આ વાꣳ રથꣳ દુહિતા સૂર્યસ્ય કાર્ષ્મેવાતિષ્ઠદ્ અર્વતા જયન્તી । વિશ્વે દેવા અન્વ્ અમન્યન્ત હૃદ્ભિઃ સમ્ ઉ શ્રિયા નાસત્યા સચેથે
સૂર્યની પુત્રી, અશ્વિનીકુમારો, તમારી રથ પર ચઢી, કુશળ કારગરના કામ જેવું તેજસ્વી બની, પોતાના ઘોડા સાથે વિજયી બનીને બેઠી હતી. બધા દેવતાઓએ પોતાના હૃદયથી તેને સ્વીકારી, અને તમે બંને, અશ્વિનીકુમારો, તેની મહિમામાં ભાગીદાર બન્યા.
યદ્ અયાતꣳ દિવોદાસાય વર્તિર્ ભરદ્વાજાયાશ્વિના હયન્તા । રેવદ્ ઉવાહ સચનો રથો વાꣳ વૃષભશ્ ચ શિꣳશુમારશ્ ચ યુક્તા
જ્યારે તમે, અશ્વિનીકુમારો, દિવોદાસ અને ભરદ્વાજ માટે પ્રકાશ લઈને આવ્યા, ત્યારે તમારો રથ, જે વાછરડા અને શિંશુમાર જોડીને જોડાયો હતો, સમૃદ્ધિ લાવ્યો અને સુમેળથી આગળ વધ્યો.