ઉદીર્ધ્વં જીવો અસુર્ન આગાદપ પ્રાગાત્તમ આ જ્યોતિરેતિ । આરૈક્પન્થાં યાતવે સૂર્યાયાગન્મ યત્ર પ્રતિરન્ત આયુઃ
ઉઠો, જીવંત એક આવ્યો છે, સૂર્ય ઊગ્યો છે, અંધકાર દૂર થયો છે અને પ્રકાશ આગળ વધે છે. સૂર્યના માર્ગે ચાલવા માટે રસ્તો ખુલ્લો થયો છે; અમે ત્યાં પહોંચી ગયા છીએ જ્યાં જીવન ફરીથી ફૂલે છે.
સ્યૂમના વાચ ઉદિયર્તિ વહ્નિ સ્તવાનો રેભ ઉષસો વિભાતીઃ । અદ્યા તદુચ્છ ગૃણતે મઘોન્યસ્મે આયુર્નિ દિદીહિ પ્રજાવત્
પ્રેરિત ગાયક સ્તુતિથી અવાજ ઉઠાવે છે, ગાનહાર ઉજાગર ઉષાઓને જોઈ આનંદથી ગાય છે. હે દયાળુ, આજે જે તારી સ્તુતિ કરે છે, તેના માટે પ્રકાશિત થા; અમને દીર્ઘ આયુષ્ય અને સંતાન આપ.
યા ગોમતીરુષસઃ સર્વવીરા વ્યુચ્છન્તિ દાશુષે મર્ત્યાય । વાયોરિવ સૂનૃતાનામુદર્કે તા અશ્વદા અશ્નવત્સોમસુત્વા
જે ઉષાઓ ગાય-ધન અને વીરોથી ભરપૂર છે, એ ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરનારા મનુષ્ય માટે પ્રકાશિત થાય છે. પવનના દાન જેવાં એના આશીર્વાદ છે; એ અમને ઘોડા અને સોમરસનો આનંદ આપે.
માતા દેવાનામદિતેરનીકં યજ્ઞસ્ય કેતુર્બૃહતી વિ ભાહિ । પ્રશસ્તિકૃદ્બ્રહ્મણે નો વ્યુચ્છા નો જને જનય વિશ્વવારે
દેવતાઓની માતા, અદિતીનું મુખ, યજ્ઞનું ચિહ્ન, મહાન દેવી, તું પ્રકાશિત થા. યજ્ઞકર્તા માટે સ્તુતિ સર્જનારી, અમારે માટે ઉષા થા; સર્વને આવરી લેતી, અમારા લોકોમાં સંતાન આપ.
યચ્ચિત્રમપ્ન ઉષસો વહન્તીજાનાય શશમાનાય ભદ્રમ્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
હે ઉષાઓ, તું જે પણ સુંદર દાન જાણનારા અને ઇચ્છનારા માટે લાવે છે, એ અમને મળવા દે. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી અને આકાશ એમાં અવરોધ ન કરે.
ઇમા રુદ્રાય તવસે કપર્દિને ક્ષયદ્વીરાય પ્ર ભરામહે મતીઃ । યથા શમસદ્દ્વિપદે ચતુષ્પદે વિશ્વં પુષ્ટં ગ્રામે અસ્મિન્નનાતુરમ્
અમે રુદ્રને, જટાવાળાને, શક્તિશાળી અને પોતાના લોકોમાં સમૃદ્ધિ લાવનારા દેવને, પ્રાર્થના અર્પણ કરીએ છીએ, જેથી એ આપણા ગામમાં બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાં બધાને શાંતિ આપે, સૌને પોષિત અને નિરોગી રાખે.
મૃળા નો રુદ્રોત નો મયસ્કૃધિ ક્ષયદ્વીરાય નમસા વિધેમ તે । યચ્છં ચ યોશ્ચ મનુરાયેજે પિતા તદશ્યામ તવ રુદ્ર પ્રણીતિષુ
હે રુદ્ર, અમ પર કૃપા કર, અમને આનંદ આપ; સમૃદ્ધિ લાવનારા તને અમે નમ્રતાથી પૂજીએ છીએ. જે અનુકંપા મનુ પિતાએ તારી પાસે માગી અને પામી, એ તારી દયા દ્વારા અમને પણ મળે.
અશ્યામ તે સુમતિં દેવયજ્યયા ક્ષયદ્વીરસ્ય તવ રુદ્ર મીઢ્વઃ । સુમ્નાયન્નિદ્વિશો અસ્માકમા ચરારિષ્ટવીરા જુહવામ તે હવિઃ
હે રુદ્ર, તારી પૂજાથી અમે તારી શુભ દયા મેળવીએ, તું સમૃદ્ધિ આપનારો અને દયાળુ છે. અમને સુખ આપ, અમારા ઘર-કુટુંબને સુરક્ષિત રાખ; અમે તને આ હવન રક્ષાના આશયથી અર્પણ કરીએ છીએ.
ત્વેષં વયં રુદ્રં યજ્ઞસાધં વઙ્કું કવિમવસે નિ હ્વયામહે । આરે અસ્મદ્દૈવ્યં હેળો અસ્યતુ સુમતિમિદ્વયમસ્યા વૃણીમહે
અમે રુદ્રને, ભયાનક, વિદ્વાન અને યજ્ઞમાં સહાયરૂપ એવા દેવને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ. તેની દૈવી ક્રોધ અમથી દૂર રહે, અમે તેની શુભ દયા અને દયાળુપણું પસંદ કરીએ છીએ.
દિવો વરાહમરુષં કપર્દિનં ત્વેષં રૂપં નમસા નિ હ્વયામહે । હસ્તે બિભ્રદ્ભેષજા વાર્યાણિ શર્મ વર્મ ચ્છર્દિરસ્મભ્યં યંસત્
અમે આકાશના વરાહ, લાલવર્ણના જટાવાળા અને ભયાનક રૂપ ધરાવનારા રુદ્રને નમ્રતાથી બોલાવીએ છીએ. એ પોતાના હાથમાં ઉપચારના ઔષધો ધરાવે છે; એ અમને આશ્રય, કવચ અને રક્ષણ આપે.
ઇદં પિત્રે મરુતામુચ્યતે વચઃ સ્વાદોઃ સ્વાદીયો રુદ્રાય વર્ધનમ્ । રાસ્વા ચ નો અમૃત મર્તભોજનં ત્મને તોકાય તનયાય મૃળ
મરુતોના પિતાને આ મીઠું અને વધુ મીઠું વચન અર્પણ કરીએ છીએ, જે રુદ્રને વધારતું છે. અમૃત, અમને જીવવા માટેનું ભોજન આપો; આપ અમારી, અમારા સંતાનો અને વંશજોની કૃપા કરો.
મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભકં મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ । મા નો વધીઃ પિતરં મોત માતરં મા નઃ પ્રિયાસ્તન્વો રુદ્ર રીરિષઃ
હે રુદ્ર, અમારાં મોટા કે નાના, ઉગતાં કે પુખ્ત થતા કોઈને દુઃખ ન પહોંચાડો. પિતાને કે માતાને પણ નુકસાન ન કરો; અમારાં પ્રિય શરીરોને પણ દુઃખ ન આપો.
મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયૌ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તઃ સદમિત્ત્વા હવામહે
અમારા સંતાન, બાળકો કે જીવનને દુઃખ ન આપો; અમારાં ગાયો કે ઘોડાંમાં પણ અમને નુકસાન ન કરો. હે પ્રસિદ્ધ રુદ્ર, અમારા વીર પુત્રોને ન મારશો; અમે હંમેશાં આપને હવનથી બોલાવીએ છીએ.
ઉપ તે સ્તોમાન્પશુપા ઇવાકરં રાસ્વા પિતર્મરુતાં સુમ્નમસ્મે । ભદ્રા હિ તે સુમતિર્મૃળયત્તમાથા વયમવ ઇત્તે વૃણીમહે
હું પશુપાલક જેવો આપને સ્તુતિઓ અર્પણ કરું છું; હે મરુતોના પિતા, અમને આપનું સુખ આપો. આપનું શુભ વિચાર ખરેખર કલ્યાણકારી અને દયાળુ છે; તેથી અમે આપને જ પસંદ કરીએ છીએ.
આરે તે ગોઘ્નમુત પૂરુષઘ્નં ક્ષયદ્વીર સુમ્નમસ્મે તે અસ્તુ । મૃળા ચ નો અધિ ચ બ્રૂહિ દેવાધા ચ નઃ શર્મ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ
ગાય કે માણસને મારનારથી આપનું સુખ દૂર રહે, હે વીરોના સ્વામી; આપની કૃપા અમર પર રહે. હે દેવ, અમારે દયાળુ રહો અને અમારો પક્ષ લો; હે બળવાન, અમને આપનું રક્ષણ આપો.
અવોચામ નમો અસ્મા અવસ્યવઃ શૃણોતુ નો હવં રુદ્રો મરુત્વાન્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
અમે આપને નમન અને સહાય માટે બોલાવ્યું છે; મરુતો સાથેના રુદ્ર અમારો અવાજ સાંભળે. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી કે આકાશ અમને દુઃખ ન આપે.
ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ
દેવતાઓનું તેજસ્વી મુખ ઊગ્યું છે, જે મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું નેત્ર છે. એ સૂર્યે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને પ્રકાશિત કર્યું છે; સૂર્ય જ ચાલતાં અને ઊભાં બધાનું આત્મા છે.
સૂર્યો દેવીમુષસં રોચમાનાં મર્યો ન યોષામભ્યેતિ પશ્ચાત્ । યત્રા નરો દેવયન્તો યુગાનિ વિતન્વતે પ્રતિ ભદ્રાય ભદ્રમ્
સૂર્ય તેજથી ઉજળી રહેલી ઉષા દેવી પાસે, યુવાન પુરુષ સ્ત્રી પાસે જાય તેમ, પાછળથી જાય છે. ત્યાં ભક્તિથી દેવોને પૂજતાં લોકો શુભ માટે યોગો જોડે છે.
ભદ્રા અશ્વા હરિતઃ સૂર્યસ્ય ચિત્રા એતગ્વા અનુમાદ્યાસઃ । નમસ્યન્તો દિવ આ પૃષ્ઠમસ્થુઃ પરિ દ્યાવાપૃથિવી યન્તિ સદ્યઃ
સૂર્યના ઘોડા શુભ, પીળા અને તેજસ્વી છે, અને સરળતાથી ચાલે છે. તેઓ નમન કરીને આકાશના પીઠ પર ચઢે છે; ઝડપથી આકાશ અને પૃથ્વી પર ફરે છે.
તત્સૂર્યસ્ય દેવત્વં તન્મહિત્વં મધ્યા કર્તોર્વિતતં સં જભાર । યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાદાદ્રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ
સૂર્યનું એ જ દેવત્વ અને મહિમા છે, જે સર્જનના મધ્યમાં વ્યાપેલો છે. જ્યારે એના પીળા ઘોડા જોડાય છે, ત્યારે રાત એ માટે પોતાનું વસ્ત્ર ફેલાવે છે.
તન્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાભિચક્ષે સૂર્યો રૂપં કૃણુતે દ્યોરુપસ્થે । અનન્તમન્યદ્રુશદસ્ય પાજઃ કૃષ્ણમન્યદ્ધરિતઃ સં ભરન્તિ
આકાશની ગોદમાં સૂર્ય મિત્ર અને વરુણનું રૂપ દેખાડે છે. એક શક્તિ અનંત અને તેજસ્વી છે, બીજી અંધારી છે; પીળા ઘોડા બંનેને વહેંચે છે.
અદ્યા દેવા ઉદિતા સૂર્યસ્ય નિરંહસઃ પિપૃતા નિરવદ્યાત્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
આજે, સૂર્યના ઉદયે, હે દેવતાઓ, અમને પાપ અને દોષથી બચાવો. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી કે આકાશ અમને દુઃખ ન આપે.
નાસત્યાભ્યાં બર્હિરિવ પ્ર વૃઞ્જે સ્તોમાઁ ઇયર્મ્યભ્રિયેવ વાતઃ । યાવર્ભગાય વિમદાય જાયાં સેનાજુવા ન્યૂહતૂ રથેન
હું નાસત્ય દંપતીને મારી સ્તુતિઓ બેસવાની જગ્યા જેમ ફેલાવું છું, જેમ પવન વાદળોને ફેલાવે છે. તેઓ પોતાના રથમાં યુદ્ધમાં સાથી બની, બાળક માટે પત્નીને આનંદથી લાવ્યા.
વીળુપત્મભિરાશુહેમભિર્વા દેવાનાં વા જૂતિભિઃ શાશદાના । તદ્રાસભો નાસત્યા સહસ્રમાજા યમસ્ય પ્રધને જિગાય
ઝડપદાર સુવર્ણ ઘોડાઓ કે દેવોના સહાયકો સાથે, હંમેશાં વિજયી, નાસત્ય દંપતીના ગધેડાએ યમના સ્પર્ધામાં હજાર જીત્યા.
તુગ્રો હ ભુજ્યુમશ્વિનોદમેઘે રયિં ન કશ્ચિન્મમૃવાઁ અવાહાઃ । તમૂહથુર્નૌભિરાત્મન્વતીભિરન્તરિક્ષપ્રુદ્ભિરપોદકાભિઃ
તુગ્રાએ ભુજ્યુને મુશ્કેલીમાં બચાવવા નાસત્ય દંપતીને બોલાવ્યા, જેમ બીજું કોઈ કરી શક્યું નહીં. તમે પોતાનાં જ નૌકાઓથી, પાણી વિના વહાણોથી, અંતરિક્ષ પાર કરીને તેને લઈ ગયા.
તિસ્રઃ ક્ષપસ્ત્રિરહાતિવ્રજદ્ભિર્નાસત્યા ભુજ્યુમૂહથુઃ પતંગૈઃ । સમુદ્રસ્ય ધન્વન્નાર્દ્રસ્ય પારે ત્રિભી રથૈઃ શતપદ્ભિઃ ષળશ્વૈઃ
ત્રણ રાત અને ત્રણ વાર, પંખી જેવા ઉડતાં ઘોડાઓથી, હે નાસત્ય દંપતી, તમે ભુજ્યુને સમુદ્રના પાર, ત્રણ રથ, સો પૈડાં અને છ ઘોડાં સાથે લઈ ગયા.
અનારમ્ભણે તદવીરયેથામનાસ્થાને અગ્રભણે સમુદ્રે । યદશ્વિના ઊહથુર્ભુજ્યુમસ્તં શતારિત્રાં નાવમાતસ્થિવાંસમ્
જ્યાં આધાર નહોતો, ત્યાં તમે તમારી શક્તિ બતાવી; જ્યાં આધાર નહોતો, સમુદ્રના કિનારે. જ્યારે તમે, નાસત્ય દંપતી, ભુજ્યુને બચાવ્યો, ત્યારે તે સો ચંપલાવાળી નૌકામાં ચઢ્યો.
યમશ્વિના દદથુઃ શ્વેતમશ્વમઘાશ્વાય શશ્વદિત્સ્વસ્તિ । તદ્વાં દાત્રં મહિ કીર્તેન્યં ભૂત્પૈદ્વો વાજી સદમિદ્ધવ્યો અર્યઃ
નાસત્ય દંપતીએ યમને, અનેક ઘોડાવાળા ને હંમેશાં સુખી રહે તે માટે, સફેદ ઘોડો આપ્યો. આપનું એ દાન મહાન અને વખાણવા યોગ્ય છે; વિજયી અને સર્વદા પૂજ્ય એ આર્ય છે.
યુવꣳ નરા સ્તુવતે પજ્રિયાય કક્ષીવતે અરદતમ્ પુરꣳધિમ્ । કારોતરાચ્ છફાદ્ અશ્વસ્ય વૃષ્ણઃ શતꣳ કુમ્ભાꣳ અસિઞ્ચતꣳ સુરાયાઃ
હે બે વીર, તમે પજ્રિય અને કક્ષીવત માટે ખજાનો ખોલી આપ્યો; તમે શક્તિશાળી ઘોડાના ખુરમાંથી શરાબના સો ઘડા વહાવ્યા.
હિમેનાગ્નિꣳ ઘ્રꣳસમ્ અવારયેથામ્ પિતુમતીમ્ ઊર્જમ્ અસ્મા અધત્તમ્ । ઋબીસે અત્રિમ્ અશ્વિનાવનીતમ્ ઉન્ નિન્યથુઃ સર્વગણꣳ સ્વસ્તિ
તમે ઠંડીથી અગ્નિને બચાવ્યો અને તેને પોષણ આપ્યું; હે અશ્વિન, નિરાધાર અત્રિ માટે તમે આખા સમૂહને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યા.