ક્ષત્રાય ત્વં શ્રવસે ત્વં મહીયા ઇષ્ટયે ત્વમર્થમિવ ત્વમિત્યૈ । વિસદૃશા જીવિતાભિપ્રચક્ષ ઉષા અજીગર્ભુવનાનિ વિશ્વા
શક્તિ, પ્રતિષ્ઠા, મહાનતા, લાભ, ધન અને હેતુ માટે તને ઇચ્છાય છે. તું દરેકને જુદી જુદી જિંદગીઓ દેખાડે છે; ઉષાએ સર્વ જીવોને જાગૃત કર્યા છે.
એષા દિવો દુહિતા પ્રત્યદર્શિ વ્યુચ્છન્તી યુવતિઃ શુક્રવાસાઃ । વિશ્વસ્યેશાના પાર્થિવસ્ય વસ્વ ઉષો અદ્યેહ સુભગે વ્યુચ્છ
આ દ્યાની દીકરી દેખાઈ છે, તેજસ્વી, યુવાન અને ચમકદાર વસ્ત્રોમાં. પૃથ્વી પરના સર્વ ધનની સ્વામિની, હે ઉષા, આજે અહીં તેજથી પ્રકાશિત થા, હે સુભાગ્યવતી.
પરાયતીનામન્વેતિ પાથ આયતીનાં પ્રથમા શશ્વતીનામ્ । વ્યુચ્છન્તી જીવમુદીરયન્ત્યુષા મૃતં કં ચન બોધયન્તી
જે ગયા છે, એમના માર્ગે ઉષા ચાલે છે; એ શાશ્વત દેવીઓમાં પ્રથમ આવે છે. એ ઉજાગર થાય છે ત્યારે જીવંતોને જાગૃત કરે છે અને જાણે કે મૃત્યુ પામેલા કોઈને પણ ઉઠાડી દે છે.
ઉષો યદગ્નિં સમિધે ચકર્થ વિ યદાવશ્ચક્ષસા સૂર્યસ્ય । યન્માનુષાન્યક્ષ્યમાણાઁ અજીગસ્તદ્દેવેષુ ચકૃષે ભદ્રમપ્નઃ
હે ઉષા, જ્યારે તું યજ્ઞ માટે અગ્નિ પ્રગટાવે છે, જ્યારે તું સૂર્યની આંખ ખોલે છે, જ્યારે તું સૂતા માનવોને જાગાડે છે, ત્યારે તું દેવોમાં શુભતા ફેલાવે છે.
કિયાત્યા યત્સમયા ભવાતિ યા વ્યૂષુર્યાશ્ચ નૂનં વ્યુચ્છાન્ । અનુ પૂર્વાઃ કૃપતે વાવશાના પ્રદીધ્યાના જોષમન્યાભિરેતિ
એના કેટલાં સમય વીતી ગયા, કેટલાં ઉષા થઈ ગઈ અને હવે કેટલી થવાની છે? એ પેહલાં આવેલી ઉષાઓના પગલે ઉત્સુક થઈને તેજ સાથે આગળ વધે છે અને બીજા સાથે સુમેળમાં ચાલે છે.
ઈયુષ્ટે યે પૂર્વતરામપશ્યન્વ્યુચ્છન્તીમુષસં મર્ત્યાસઃ । અસ્માભિરૂ નુ પ્રતિચક્ષ્યાભૂદો તે યન્તિ યે અપરીષુ પશ્યાન્
જે મરદોએ પેહલાં ઉષા જોઈ હતી, તેઓ ગયા છે; હવે અમે ઉષાના આવવાને નિહાળી રહ્યા છીએ. આવો, આપણે પણ એને નિહાળીએ, કારણ કે જે પછી એને જોશે, તેઓ પણ પોતાના માર્ગે જશે.
યાવયદ્દ્વેષા ઋતપા ઋતેજાઃ સુમ્નાવરી સૂનૃતા ઈરયન્તી । સુમઙ્ગલીર્બિભ્રતી દેવવીતિમિહાદ્યોષઃ શ્રેષ્ઠતમા વ્યુચ્છ
હે ઉષા, તું દ્વેષ દૂર કર, સત્યને જાળવ, ધર્મના તેજથી ચમક, સુખ અને મીઠા વચન લાવ, શુભતા ધરાવતી દેવી, સર્વ શ્રેષ્ઠ ઉષા, અહીં અમારે માટે પ્રકાશિત થા.
શશ્વત્પુરોષા વ્યુવાસ દેવ્યથો અદ્યેદં વ્યાવો મઘોની । અથો વ્યુચ્છાદુત્તરાઁ અનુ દ્યૂનજરામૃતા ચરતિ સ્વધાભિઃ
દેવી ઉષા હંમેશા પેહલાં દિવસોને જાગૃત કરતી આવી છે અને આજે પણ આ દયાળુએ પ્રકાશ ફેલાવ્યો છે. હવે, જ્યારે એ આવે છે, ત્યારે એ આવતા દિવસોને અનુસરે છે; એ વૃદ્ધ થતી નથી, અમર છે અને પોતાના નિયમથી ચાલે છે.
વ્યઞ્જિભિર્દિવ આતાસ્વદ્યૌદપ કૃષ્ણાં નિર્ણિજં દેવ્યાવઃ । પ્રબોધયન્ત્યરુણેભિરશ્વૈરોષા યાતિ સુયુજા રથેન
એના કિરણોથી આકાશમાંથી અંધકાર દૂર થયો છે; દેવી ઉષાએ કાળાશ દૂર કરી છે. લાલચટ્ટ ઘોડાઓ સાથે ઉષા જાગે છે અને સારી રીતે જોડાયેલા રથ પર આવે છે.
આવહન્તી પોષ્યા વાર્યાણિ ચિત્રં કેતું કૃણુતે ચેકિતાના । ઈયુષીણામુપમા શશ્વતીનાં વિભાતીનાં પ્રથમોષા વ્યશ્વૈત્
સંપત્તિ અને ઇચ્છનીય વસ્તુઓ લાવતી, ઉષા બુદ્ધિશાળી માટે તેજસ્વી નિશાની કરે છે. એ હંમેશાં ગયેલી ઉષાઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને પ્રકાશિત થનારીમાં પ્રથમ આવે છે.
ઉદીર્ધ્વં જીવો અસુર્ન આગાદપ પ્રાગાત્તમ આ જ્યોતિરેતિ । આરૈક્પન્થાં યાતવે સૂર્યાયાગન્મ યત્ર પ્રતિરન્ત આયુઃ
ઉઠો, જીવંત એક આવ્યો છે, સૂર્ય ઊગ્યો છે, અંધકાર દૂર થયો છે અને પ્રકાશ આગળ વધે છે. સૂર્યના માર્ગે ચાલવા માટે રસ્તો ખુલ્લો થયો છે; અમે ત્યાં પહોંચી ગયા છીએ જ્યાં જીવન ફરીથી ફૂલે છે.
સ્યૂમના વાચ ઉદિયર્તિ વહ્નિ સ્તવાનો રેભ ઉષસો વિભાતીઃ । અદ્યા તદુચ્છ ગૃણતે મઘોન્યસ્મે આયુર્નિ દિદીહિ પ્રજાવત્
પ્રેરિત ગાયક સ્તુતિથી અવાજ ઉઠાવે છે, ગાનહાર ઉજાગર ઉષાઓને જોઈ આનંદથી ગાય છે. હે દયાળુ, આજે જે તારી સ્તુતિ કરે છે, તેના માટે પ્રકાશિત થા; અમને દીર્ઘ આયુષ્ય અને સંતાન આપ.
યા ગોમતીરુષસઃ સર્વવીરા વ્યુચ્છન્તિ દાશુષે મર્ત્યાય । વાયોરિવ સૂનૃતાનામુદર્કે તા અશ્વદા અશ્નવત્સોમસુત્વા
જે ઉષાઓ ગાય-ધન અને વીરોથી ભરપૂર છે, એ ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરનારા મનુષ્ય માટે પ્રકાશિત થાય છે. પવનના દાન જેવાં એના આશીર્વાદ છે; એ અમને ઘોડા અને સોમરસનો આનંદ આપે.
માતા દેવાનામદિતેરનીકં યજ્ઞસ્ય કેતુર્બૃહતી વિ ભાહિ । પ્રશસ્તિકૃદ્બ્રહ્મણે નો વ્યુચ્છા નો જને જનય વિશ્વવારે
દેવતાઓની માતા, અદિતીનું મુખ, યજ્ઞનું ચિહ્ન, મહાન દેવી, તું પ્રકાશિત થા. યજ્ઞકર્તા માટે સ્તુતિ સર્જનારી, અમારે માટે ઉષા થા; સર્વને આવરી લેતી, અમારા લોકોમાં સંતાન આપ.
યચ્ચિત્રમપ્ન ઉષસો વહન્તીજાનાય શશમાનાય ભદ્રમ્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
હે ઉષાઓ, તું જે પણ સુંદર દાન જાણનારા અને ઇચ્છનારા માટે લાવે છે, એ અમને મળવા દે. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી અને આકાશ એમાં અવરોધ ન કરે.
ઇમા રુદ્રાય તવસે કપર્દિને ક્ષયદ્વીરાય પ્ર ભરામહે મતીઃ । યથા શમસદ્દ્વિપદે ચતુષ્પદે વિશ્વં પુષ્ટં ગ્રામે અસ્મિન્નનાતુરમ્
અમે રુદ્રને, જટાવાળાને, શક્તિશાળી અને પોતાના લોકોમાં સમૃદ્ધિ લાવનારા દેવને, પ્રાર્થના અર્પણ કરીએ છીએ, જેથી એ આપણા ગામમાં બે પગવાળા અને ચાર પગવાળાં બધાને શાંતિ આપે, સૌને પોષિત અને નિરોગી રાખે.
મૃળા નો રુદ્રોત નો મયસ્કૃધિ ક્ષયદ્વીરાય નમસા વિધેમ તે । યચ્છં ચ યોશ્ચ મનુરાયેજે પિતા તદશ્યામ તવ રુદ્ર પ્રણીતિષુ
હે રુદ્ર, અમ પર કૃપા કર, અમને આનંદ આપ; સમૃદ્ધિ લાવનારા તને અમે નમ્રતાથી પૂજીએ છીએ. જે અનુકંપા મનુ પિતાએ તારી પાસે માગી અને પામી, એ તારી દયા દ્વારા અમને પણ મળે.
અશ્યામ તે સુમતિં દેવયજ્યયા ક્ષયદ્વીરસ્ય તવ રુદ્ર મીઢ્વઃ । સુમ્નાયન્નિદ્વિશો અસ્માકમા ચરારિષ્ટવીરા જુહવામ તે હવિઃ
હે રુદ્ર, તારી પૂજાથી અમે તારી શુભ દયા મેળવીએ, તું સમૃદ્ધિ આપનારો અને દયાળુ છે. અમને સુખ આપ, અમારા ઘર-કુટુંબને સુરક્ષિત રાખ; અમે તને આ હવન રક્ષાના આશયથી અર્પણ કરીએ છીએ.
ત્વેષં વયં રુદ્રં યજ્ઞસાધં વઙ્કું કવિમવસે નિ હ્વયામહે । આરે અસ્મદ્દૈવ્યં હેળો અસ્યતુ સુમતિમિદ્વયમસ્યા વૃણીમહે
અમે રુદ્રને, ભયાનક, વિદ્વાન અને યજ્ઞમાં સહાયરૂપ એવા દેવને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ. તેની દૈવી ક્રોધ અમથી દૂર રહે, અમે તેની શુભ દયા અને દયાળુપણું પસંદ કરીએ છીએ.
દિવો વરાહમરુષં કપર્દિનં ત્વેષં રૂપં નમસા નિ હ્વયામહે । હસ્તે બિભ્રદ્ભેષજા વાર્યાણિ શર્મ વર્મ ચ્છર્દિરસ્મભ્યં યંસત્
અમે આકાશના વરાહ, લાલવર્ણના જટાવાળા અને ભયાનક રૂપ ધરાવનારા રુદ્રને નમ્રતાથી બોલાવીએ છીએ. એ પોતાના હાથમાં ઉપચારના ઔષધો ધરાવે છે; એ અમને આશ્રય, કવચ અને રક્ષણ આપે.
ઇદં પિત્રે મરુતામુચ્યતે વચઃ સ્વાદોઃ સ્વાદીયો રુદ્રાય વર્ધનમ્ । રાસ્વા ચ નો અમૃત મર્તભોજનં ત્મને તોકાય તનયાય મૃળ
મરુતોના પિતાને આ મીઠું અને વધુ મીઠું વચન અર્પણ કરીએ છીએ, જે રુદ્રને વધારતું છે. અમૃત, અમને જીવવા માટેનું ભોજન આપો; આપ અમારી, અમારા સંતાનો અને વંશજોની કૃપા કરો.
મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભકં મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ । મા નો વધીઃ પિતરં મોત માતરં મા નઃ પ્રિયાસ્તન્વો રુદ્ર રીરિષઃ
હે રુદ્ર, અમારાં મોટા કે નાના, ઉગતાં કે પુખ્ત થતા કોઈને દુઃખ ન પહોંચાડો. પિતાને કે માતાને પણ નુકસાન ન કરો; અમારાં પ્રિય શરીરોને પણ દુઃખ ન આપો.
મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયૌ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ । વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તઃ સદમિત્ત્વા હવામહે
અમારા સંતાન, બાળકો કે જીવનને દુઃખ ન આપો; અમારાં ગાયો કે ઘોડાંમાં પણ અમને નુકસાન ન કરો. હે પ્રસિદ્ધ રુદ્ર, અમારા વીર પુત્રોને ન મારશો; અમે હંમેશાં આપને હવનથી બોલાવીએ છીએ.
ઉપ તે સ્તોમાન્પશુપા ઇવાકરં રાસ્વા પિતર્મરુતાં સુમ્નમસ્મે । ભદ્રા હિ તે સુમતિર્મૃળયત્તમાથા વયમવ ઇત્તે વૃણીમહે
હું પશુપાલક જેવો આપને સ્તુતિઓ અર્પણ કરું છું; હે મરુતોના પિતા, અમને આપનું સુખ આપો. આપનું શુભ વિચાર ખરેખર કલ્યાણકારી અને દયાળુ છે; તેથી અમે આપને જ પસંદ કરીએ છીએ.
આરે તે ગોઘ્નમુત પૂરુષઘ્નં ક્ષયદ્વીર સુમ્નમસ્મે તે અસ્તુ । મૃળા ચ નો અધિ ચ બ્રૂહિ દેવાધા ચ નઃ શર્મ યચ્છ દ્વિબર્હાઃ
ગાય કે માણસને મારનારથી આપનું સુખ દૂર રહે, હે વીરોના સ્વામી; આપની કૃપા અમર પર રહે. હે દેવ, અમારે દયાળુ રહો અને અમારો પક્ષ લો; હે બળવાન, અમને આપનું રક્ષણ આપો.
અવોચામ નમો અસ્મા અવસ્યવઃ શૃણોતુ નો હવં રુદ્રો મરુત્વાન્ । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
અમે આપને નમન અને સહાય માટે બોલાવ્યું છે; મરુતો સાથેના રુદ્ર અમારો અવાજ સાંભળે. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી કે આકાશ અમને દુઃખ ન આપે.
ચિત્રં દેવાનામુદગાદનીકં ચક્ષુર્મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ । આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ
દેવતાઓનું તેજસ્વી મુખ ઊગ્યું છે, જે મિત્ર, વરુણ અને અગ્નિનું નેત્ર છે. એ સૂર્યે આકાશ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષને પ્રકાશિત કર્યું છે; સૂર્ય જ ચાલતાં અને ઊભાં બધાનું આત્મા છે.
સૂર્યો દેવીમુષસં રોચમાનાં મર્યો ન યોષામભ્યેતિ પશ્ચાત્ । યત્રા નરો દેવયન્તો યુગાનિ વિતન્વતે પ્રતિ ભદ્રાય ભદ્રમ્
સૂર્ય તેજથી ઉજળી રહેલી ઉષા દેવી પાસે, યુવાન પુરુષ સ્ત્રી પાસે જાય તેમ, પાછળથી જાય છે. ત્યાં ભક્તિથી દેવોને પૂજતાં લોકો શુભ માટે યોગો જોડે છે.
ભદ્રા અશ્વા હરિતઃ સૂર્યસ્ય ચિત્રા એતગ્વા અનુમાદ્યાસઃ । નમસ્યન્તો દિવ આ પૃષ્ઠમસ્થુઃ પરિ દ્યાવાપૃથિવી યન્તિ સદ્યઃ
સૂર્યના ઘોડા શુભ, પીળા અને તેજસ્વી છે, અને સરળતાથી ચાલે છે. તેઓ નમન કરીને આકાશના પીઠ પર ચઢે છે; ઝડપથી આકાશ અને પૃથ્વી પર ફરે છે.
તત્સૂર્યસ્ય દેવત્વં તન્મહિત્વં મધ્યા કર્તોર્વિતતં સં જભાર । યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાદાદ્રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ
સૂર્યનું એ જ દેવત્વ અને મહિમા છે, જે સર્જનના મધ્યમાં વ્યાપેલો છે. જ્યારે એના પીળા ઘોડા જોડાય છે, ત્યારે રાત એ માટે પોતાનું વસ્ત્ર ફેલાવે છે.