સ ધારયત્પૃથિવીં પપ્રથચ્ચ વજ્રેણ હત્વા નિરપઃ સસર્જ । અહન્નહિમભિનદ્રૌહિણં વ્યહન્વ્યંસં મઘવા શચીભિઃ
તે ઇન્દ્રે પૃથ્વીને આધાર આપી અને વિસ્તારી; વજ્રથી પાણી મુક્ત કર્યા. તેણે અહિ નામના સાપને માર્યો, પર્વત ફાડી નાખ્યો અને પોતાની શક્તિથી વાદળનો નાશ કર્યો.
સ જાતૂભર્મા શ્રદ્દધાન ઓજઃ પુરો વિભિન્દન્નચરદ્વિ દાસીઃ । વિદ્વાન્વજ્રિન્દસ્યવે હેતિમસ્યાર્યં સહો વર્ધયા દ્યુમ્નમિન્દ્ર
એ હંમેશા યુવાન, પોતાની શક્તિમાં વિશ્વાસ રાખીને, દાસ્યુઓના કિલ્લા તોડી આગળ વધ્યો. જાણકાર ઇન્દ્રના વજ્રથી, આર્ય લોકોની શક્તિ અને કીર્તિ વધાર, હે ઇન્દ્ર.
તદૂચુષે માનુષેમા યુગાનિ કીર્તેન્યં મઘવા નામ બિભ્રત્ । ઉપપ્રયન્દસ્યુહત્યાય વજ્રી યદ્ધ સૂનુઃ શ્રવસે નામ દધે
આ યુગોથી મનુષ્યો એ દયાળુનું પ્રસિદ્ધ નામ ધરીને બોલ્યા છે. દુશ્મનના વિનાશ માટે વજ્રધારી પુત્ર આગળ વધે છે અને કીર્તિ માટે પોતાનું નામ સ્થાપે છે.
તદસ્યેદં પશ્યતા ભૂરિ પુષ્ટં શ્રદિન્દ્રસ્ય ધત્તન વીર્યાય । સ ગા અવિન્દત્સો અવિન્દદશ્વાન્સ ઓષધીઃ સો અપઃ સ વનાનિ
આ તેની વિશાળ સંપત્તિ જુઓ; ઇન્દ્રની શક્તિમાં વિશ્વાસ રાખો. તેણે ગાયો શોધી, ઘોડાઓ શોધ્યા, ઔષધિઓ, પાણી અને જંગલો પણ મેળવ્યા.
ભૂરિકર્મણે વૃષભાય વૃષ્ણે સત્યશુષ્માય સુનવામ સોમમ્ । ય આદૃત્યા પરિપન્થીવ શૂરોઽયજ્વનો વિભજન્નેતિ વેદઃ
ચાલો, આપણે એ મહાન બળવાન, સત્ય શક્તિ ધરાવનાર, અનેક કાર્યો કરનાર વૃષભ માટે સોમ રસ દબાવીએ. જે, રસ્તા પર ચેતન યુદ્ધા જેવો, અયજમાન લોકોનું ધન વહેંચી દે છે.
તદિન્દ્ર પ્રેવ વીર્યં ચકર્થ યત્સસન્તં વજ્રેણાબોધયોઽહિમ્ । અનુ ત્વા પત્નીર્હૃષિતં વયશ્ચ વિશ્વે દેવાસો અમદન્નનુ ત્વા
હે ઇન્દ્ર, તું એ વિરતા કામ કર્યું, જ્યારે તારે વજ્રથી સુતા અહિનું જાગરણ કર્યું. તારી પત્નીઓ, પક્ષીઓ અને બધા દેવતાઓએ તારી પ્રસન્નતામાં આનંદ કર્યો.
શુષ્ણં પિપ્રું કુયવં વૃત્રમિન્દ્ર યદાવધીર્વિ પુરઃ શમ્બરસ્ય । તન્નો મિત્રો વરુણો મામહન્તામદિતિઃ સિન્ધુઃ પૃથિવી ઉત દ્યૌઃ
હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તું શુષ્ણ, પિપ્રુ, કુયવ અને વૃત્રને માર્યા અને શમ્બરનાં નવ્વાણું કિલ્લા તોડી નાખ્યા, ત્યારે મીત્ર, વરુણ, અદિતિ, સિંધુ, પૃથ્વી અને આકાશ અમને કોઈ નુકસાન ન કરે.
યોનિષ્ટ ઇન્દ્ર નિષદે અકારિ તમા નિ ષીદ સ્વાનો નાર્વા । વિમુચ્યા વયોઽવસાયાશ્વાન્દોષા વસ્તોર્વહીયસઃ પ્રપિત્વે
હે ઇન્દ્ર, તારો આસન સ્થિર કરવામાં આવ્યું છે; હવે ત્યાં બેસી જા, ગર્જનારા વાછરડા જેવો અવાજ કરી. ઘોડાઓને છોડી દે, તેમને આરામ કરવા દે; સાંજના સમયે થાકી ગયેલા રથને પણ આરામ આપ.
ઓ ત્યે નર ઇન્દ્રમૂતયે ગુર્નૂ ચિત્તાન્સદ્યો અધ્વનો જગમ્યાત્ । દેવાસો મન્યું દાસસ્ય શ્ચમ્નન્તે ન આ વક્ષન્સુવિતાય વર્ણમ્
આ પુરુષો ઉત્સુક મનથી તારી શોધમાં ઝડપથી આવ્યા છે, દેવતાઓએ દાસનો ક્રોધ દૂર કરીને અમને આર્ય લોકોને સુખ-સમૃદ્ધિ તરફ લાવ્યા છે.
અવ ત્મના ભરતે કેતવેદા અવ ત્મના ભરતે ફેનમુદન્ । ક્ષીરેણ સ્નાતઃ કુયવસ્ય યોષે હતે તે સ્યાતાં પ્રવણે શિફાયાઃ
પોતાની શક્તિથી એ તેજસ્વી પ્રકાશ લાવે છે; પોતાની શક્તિથી જ પાણી પર ફેન પણ લાવે છે. દૂધથી સ્નાન કરેલી, કુયવની વરરાજા જેવી, મરી ગયેલી, તું સ્તનની ઢાળ પર રહે.
યુયોપ નાભિરુપરસ્યાયોઃ પ્ર પૂર્વાભિસ્તિરતે રાષ્ટિ શૂરઃ । અઞ્જસી કુલિશી વીરપત્ની પયો હિન્વાના ઉદભિર્ભરન્તે
એણે ઉપરનાં બે લોકોની નાભિ જોડીને, પૂર્વજોની સાથે એ વીર આગળ વધે છે. ઝડપી, વજ્રધારી, વીરપત્નીઓ દૂધ વહાવે છે અને પાત્રોમાં પાણી ભરે છે.
પ્રતિ યત્સ્યા નીથાદર્શિ દસ્યોરોકો નાચ્છા સદનં જાનતી ગાત્ । અધ સ્મા નો મઘવઞ્ચર્કૃતાદિન્મા નો મઘેવ નિષ્ષપી પરા દાઃ
જ્યારે તારી દૃષ્ટિ દૂરથી દેખાય છે, ત્યારે જ્ઞાનવાન સીધો દાસના ઘર તરફ જાય છે. હે દયાળુ, તું અમને તારી સ્તુતિથી રક્ષા કર; કંજૂસ જેવો અમને તારા દાનથી વંચિત ન રાખ.
સ ત્વં ન ઇન્દ્ર સૂર્યે સો અપ્સ્વનાગાસ્ત્વ આ ભજ જીવશંસે । માન્તરાં ભુજમા રીરિષો નઃ શ્રદ્ધિતં તે મહત ઇન્દ્રિયાય
હે ઇન્દ્ર, તું સૂર્યમાં હોય કે જળમાં, અમને પાપરહિત સુખ અને આયુષ્ય આપ. તારો હાથ અમથી દૂર ન કર; તારી શ્રદ્ધા તારી મહાન શક્તિ પર સ્થિર છે.
અધા મન્યે શ્રત્તે અસ્મા અધાયિ વૃષા ચોદસ્વ મહતે ધનાય । મા નો અકૃતે પુરુહૂત યોનાવિન્દ્ર ક્ષુધ્યદ્ભ્યો વય આસુતિં દાઃ
હું માનું છું કે તારી શ્રદ્ધા અમ પર છે; હે મહાબળવાન, તું મોટા ધનની ઇચ્છા માટે પોતાને પ્રેરિત કર. હે ઇન્દ્ર, અમને તારા આસન પર ભૂખ્યા ન રાખ અને અમને જીવનોપાર્જનથી વંચિત ન કર.
મા નો વધીરિન્દ્ર મા પરા દા મા નઃ પ્રિયા ભોજનાનિ પ્ર મોષીઃ । આણ્ડા મા નો મઘવઞ્છક્ર નિર્ભેન્મા નઃ પાત્રા ભેત્સહજાનુષાણિ
હે ઇન્દ્ર, અમને મારશ નહિ, અમને દૂર ન કર; અમારું પ્રિય ભોજન ન લઈ જા. હે દયાળુ, અમારાં ઈંડા ન તોડી નાખ અને અમારાં પાત્રો પણ ન તોડી નાખ.
અર્વાઙેહિ સોમકામં ત્વાહુરયં સુતસ્તસ્ય પિબા મદાય । ઉરુવ્યચા જઠર આ વૃષસ્વ પિતેવ નઃ શૃણુહિ હૂયમાનઃ
લોકો કહે છે, આવો, સોમ માટે આવી જા; આ સોમ દબાવાયો છે—તેનો આનંદથી પાન કર. તારો પેટ ભરપૂર ભરી લે; પિતાજી જેવો, અમારું બોલાવવું સાંભળ.
ચન્દ્રમા અપ્સ્વન્તરા સુપર્ણો ધાવતે દિવિ । ન વો હિરણ્યનેમયઃ પદં વિન્દન્તિ વિદ્યુતો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
ચાંદ્રમાસ જળમાં છે, સુપર્ણ આકાશમાં દોડે છે; દેવો, તમારા સોનાની ચકરાવાળા પગલાં ક્યાંય મળતા નથી—વીજળી એ તમારો સંકેત છે, અને હું એના બંને લોક જાણું છું.
અર્થમિદ્વા ઉ અર્થિન આ જાયા યુવતે પતિમ્ । તુઞ્જાતે વૃષ્ણ્યં પયઃ પરિદાય રસં દુહે વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
શોધનારને તે મળતું મળે છે; યુવાન પત્નીને પતિ મળે છે. ગાય પોષક દૂધ આપે છે, તેનો રસ આપે છે; હું એના બંને લોક જાણું છું.
મો ષુ દેવા અદઃ સ્વરવ પાદિ દિવસ્પરિ । મા સોમ્યસ્ય શમ્ભુવઃ શૂને ભૂમ કદા ચન વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
હે દેવો, એ અજવાળાવિહિન એકપણ આકાશમાંથી ન પડી જાય; અમને ક્યારેય સુમધુર સોમની ખાલી જગ્યામાં ન રહેવું પડે. હું એના બંને લોક જાણું છું.
યજ્ઞં પૃચ્છામ્યવમં સ તદ્દૂતો વિ વોચતિ । ક્વ ઋતં પૂર્વ્યં ગતં કસ્તદ્બિભર્તિ નૂતનો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
હું છેલ્લાં યજ્ઞ વિશે પૂછું છું; દૂત એ જણાવી દેશે. જૂનો કર્તવ્ય ક્યાં ગયો? હવે કોણ તેને જાળવે છે? હું એના બંને લોક જાણું છું.
અમી યે દેવા સ્થન ત્રિષ્વા રોચને દિવઃ । કદ્વ ઋતં કદનૃતં ક્વ પ્રત્ના વ આહુતિર્વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
આ દેવો, જે ત્રણ તેજસ્વી આકાશમાં છે—ક્યારે સત્ય, ક્યારે અસત્ય? જૂની આહુતિ ક્યાં છે? હું એના બંને લોક જાણું છું.
કદ્વ ઋતસ્ય ધર્ણસિ કદ્વરુણસ્ય ચક્ષણમ્ । કદર્યમ્ણો મહસ્પથાતિ ક્રામેમ દૂઢ્યો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
ક્યારે આપણે સત્યનો આધાર પકડશું? ક્યારે વરુણની દૃષ્ટિ મળશે? ક્યારે આર્યમણના મહિમા માર્ગે જઈશું, હે દુઢ્ય? હું એના બંને લોક જાણું છું.
અહં સો અસ્મિ યઃ પુરા સુતે વદામિ કાનિ ચિત્ । તં મા વ્યન્ત્યાધ્યો વૃકો ન તૃષ્ણજં મૃગં વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
હું એ જ છું, જે પહેલાના સમયમાં યજ્ઞમાં જે કંઈ કહેવાનું હતું, તે બોલતો હતો. ધનવાન લોકો મને રોકી શકતા નથી, જેમ વાઘ તરસેલો હોવા છતાં હરણ પાછળ નથી પડતો; આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
સં મા તપન્ત્યભિતઃ સપત્નીરિવ પર્શવઃ । મૂષો ન શિશ્ના વ્યદન્તિ માધ્ય સ્તોતારં તે શતક્રતો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
મને ચારે બાજુથી દુશ્મનો ઘેરીને દુઃખ આપે છે, જેમ સ્પર્ધક સ્ત્રીઓ એકબીજાને ચુભે છે. જેમ ઉંદર ગુપ્ત અંગને કોતરે છે, તેમ તેઓ મને હેરાન કરે છે, હે શતક્રી, પણ આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
અમી યે સપ્ત રશ્મયસ્તત્રા મે નાભિરાતતા । ત્રિતસ્તદ્વેદાપ્ત્યઃ સ જામિત્વાય રેભતિ વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
આ સાત કિરણો અહીં છે, અને ત્યાં જ મારી નાભિ વ્યાપી છે. ત્રિતાએ આ સિદ્ધિને જાણ્યું છે, તે પોતાનું સંબંધ ગાય છે. આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
અમી યે પઞ્ચોક્ષણો મધ્યે તસ્થુર્મહો દિવઃ । દેવત્રા નુ પ્રવાચ્યં સધ્રીચીના નિ વાવૃતુર્વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
આ પાંચ બળદો મહાન આકાશના મધ્યમાં ઊભા છે. ત્યાં દેવતાઓ વચ્ચે જે કહેવાનું છે, તે જ કહેવાય છે; બધા એકસાથે સ્થિર થયા છે. આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
સુપર્ણા એત આસતે મધ્ય આરોધને દિવઃ । તે સેધન્તિ પથો વૃકં તરન્તં યહ્વતીરપો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
સુંદર પાંખવાળા એ લોકો આકાશના મધ્યમાં બેઠા છે. તેઓ માર્ગ રોકે છે, જેમ વાઘ મજબૂત નદીઓ પાર કરે છે. આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
* નવ્યં તદુક્થ્યં હિતં દેવાસઃ સુપ્રવાચનમ્ । ઋતમર્ષન્તિ સિન્ધવઃ સત્યં તાતાન સૂર્યો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
એ નવાં અને કલ્યાણકારી સ્તોત્ર દેવતાઓએ સુંદર રીતે ગાયું છે. નદીઓ સત્ય વહાવે છે; સૂર્યે સાચું પ્રકાશ ફેલાવ્યું છે. આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
અગ્ને તવ ત્યદુક્થ્યં દેવેષ્વસ્ત્યાપ્યમ્ । સ નઃ સત્તો મનુષ્વદા દેવાન્યક્ષિ વિદુષ્ટરો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
હે અગ્નિ, તારો એ સ્તોત્ર દેવતાઓમાં સ્વીકાર્ય છે. તું માણસની જેમ અમને આગળ લઈ જજે; તું દેવતાઓને સારી રીતે જાણે છે, અમને માર્ગ બતાવજે. આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.
સત્તો હોતા મનુષ્વદા દેવાઁ અચ્છા વિદુષ્ટરઃ । અગ્નિર્હવ્યા સુષૂદતિ દેવો દેવેષુ મેધિરો વિત્તં મે અસ્ય રોદસી
જે પુરોહિત તરીકે સ્થિર છે, માણસની જેમ માર્ગ બતાવે છે, દેવતાઓને સારી રીતે ઓળખે છે. અગ્નિ આનંદથી હવન સ્વીકારે છે; દેવોમાંથી સૌથી બુદ્ધિશાળી છે. આ આખું આકાશ અને ધરતી મારા છે.