અહમસ્મિ સહમાનાથ ત્વમસિ સાસહિઃ । ઉભે સહસ્વતી ભૂત્વી સપત્નીં મે સહાવહૈ
હું સહન કરું છું, અને તું પણ સહનશીલ છે. આપણે બંને મળીને, મારી સ્પર્ધક પત્નીને હરાવીએ.
ઉપ તેઽધાં સહમાનામભિ ત્વાધાં સહીયસા । મામનુ પ્ર તે મનો વત્સં ગૌરિવ ધાવતુ પથા વારિવ ધાવતુ
હું તને એ સ્પર્ધકથી ઊંચું સ્થાન આપ્યું છે, અને વધારે શક્તિથી તને એના ઉપર રાખ્યું છે. તારો મન મારા પાછળ, ગાય પોતાના વાછરડાં પાછળ જાય એમ, કે પાણી રસ્તા પર વહે છે એમ, ન દોડે.
અરણ્યાન્યરણ્યાન્યસૌ યા પ્રેવ નશ્યસિ । કથા ગ્રામં ન પૃચ્છસિ ન ત્વા ભીરિવ વિન્દતી૩ઁ
આ વનવાસી ખરેખર વનવાસી છે, જાણે કે એ ખોવાઈ રહી હોય. એ ગામ વિશે પૂછતી નથી, અને તને પણ, જાણે ડરે છે એમ, શોધતી નથી.
વૃષારવાય વદતે યદુપાવતિ ચિચ્ચિકઃ । આઘાટિભિરિવ ધાવયન્નરણ્યાનિર્મહીયતે
જ્યારે ચીંચી વાછરડાં માટે બૂમ પાડે છે, જાણે કે એ ધડધડાટ પગલાંએ દોડી રહ્યો હોય; એ વનવાસી મહાન બને છે.
ઉત ગાવ ઇવાદન્ત્યુત વેશ્મેવ દૃશ્યતે । ઉતો અરણ્યાનિઃ સાયં શકટીરિવ સર્જતિ
ક્યારેક એ ગાયો જેવી ચરે છે, ક્યારેક ઘર જેવી દેખાય છે; અને ક્યારેક એ વનવાસી સાંજે ગાડાં જેવી ચાલે છે.
ગામઙ્ગૈષ આ હ્વયતિ દાર્વઙ્ગૈષો અપાવધીત્ । વસન્નરણ્યાન્યાં સાયમક્રુક્ષદિતિ મન્યતે
એ ગાયને અવાજે બોલાવે છે, લાકડીથી મારે છે; વનવાસમાં સાંજે રહે છે અને માને છે કે, 'હું અવાજ કર્યો'.
ન વા અરણ્યાનિર્હન્ત્યન્યશ્ચેન્નાભિગચ્છતિ । સ્વાદોઃ ફલસ્ય જગ્ધ્વાય યથાકામં નિ પદ્યતે
એ વનવાસી કોઈને નુકસાન કરતી નથી, જો બીજો નજીક ન આવે તો; મીઠાં ફળ ખાઈને, પોતાની મરજી પ્રમાણે સૂઈ જાય છે.
આઞ્જનગન્ધિં સુરભિં બહ્વન્નામકૃષીવલામ્ । પ્રાહં મૃગાણાં માતરમરણ્યાનિમશંસિષમ્
સુગંધિત, સુવાસિત, ઘણાં ખોરાકથી ભરપૂર અને ખેડાણ વગરની—એવી વનવાસી, જે પ્રાણીઓની માતા છે, એની હું સ્તુતિ કરું છું.
શ્રત્તે દધામિ પ્રથમાય મન્યવેઽહન્યદ્વૃત્રં નર્યં વિવેરપઃ । ઉભે યત્ત્વા ભવતો રોદસી અનુ રેજતે શુષ્માત્પૃથિવી ચિદદ્રિવઃ
હું તારી મહાનતામાં વિશ્વાસ રાખું છું; તું વૃત્રને માર્યો ત્યારે પાણી વહાવ્યા, અને જ્યારે આકાશ-પૃથ્વી તારા સામેથી કંપે, ત્યારે પર્વતો અને પૃથ્વી પણ તારી શક્તિથી ધ્રુજી ઉઠે છે.
ત્વં માયાભિરનવદ્ય માયિનં શ્રવસ્યતા મનસા વૃત્રમર્દયઃ । ત્વામિન્નરો વૃણતે ગવિષ્ટિષુ ત્વાં વિશ્વાસુ હવ્યાસ્વિષ્ટિષુ
તારી અદભૂત શક્તિથી, નિર્દોષ તું, પ્રસિદ્ધ બુદ્ધિથી ચાલાક વૃત્રને હરાવ્યો; લોકો તને ધન માટે પસંદ કરે છે, અને દરેક યજ્ઞમાં તને બોલાવે છે.
ઐષુ ચાકન્ધિ પુરુહૂત સૂરિષુ વૃધાસો યે મઘવન્નાનશુર્મઘમ્ । અર્ચન્તિ તોકે તનયે પરિષ્ટિષુ મેધસાતા વાજિનમહ્રયે ધને
હે બહુ વખાણાયેલા, દાનશીલ દાતાઓમાં હાજર રહે, હે મેઘાવાન, જેમણે યજ્ઞ છોડ્યો નથી; તેઓ ઘરમાં અને સંતાનમાં તારી સ્તુતિ કરે છે, ઈનામ, ઝડપી ઘોડો અને ધનની ઈચ્છા રાખે છે.
સ ઇન્નુ રાયઃ સુભૃતસ્ય ચાકનન્મદં યો અસ્ય રંહ્યં ચિકેતતિ । ત્વાવૃધો મઘવન્દાશ્વધ્વરો મક્ષૂ સ વાજં ભરતે ધના નૃભિઃ
જે તારી ઝડપભરી કૃપા સમજશે, એ જ સાચું સુખભર્યું ધન ભોગવે છે; હે મેઘાવાન, તારી શક્તિથી યજમાન ઝડપથી ઈનામ અને ધન મેળવે છે.
ત્વં શર્ધાય મહિના ગૃણાન ઉરુ કૃધિ મઘવઞ્છગ્ધિ રાયઃ । ત્વં નો મિત્રો વરુણો ન માયી પિત્વો ન દસ્મ દયસે વિભક્તા
હે મેઘાવાન, તારી મહાનતાની સ્તુતિથી તું અમારી સેનાને વિશાળ કર; અમને ધન આપ; તું અમારો મિત્ર, વરુણ અને સમજદાર પિતા જેવો દયાળુ અને વહેંચનાર છે.
સુષ્વાણાસ ઇન્દ્ર સ્તુમસિ ત્વા સસવાંસશ્ચ તુવિનૃમ્ણ વાજમ્ । આ નો ભર સુવિતં યસ્ય ચાકન્ત્મના તના સનુયામ ત્વોતાઃ
હે ઇન્દ્ર, અમે સોમ રસ પેસી તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ; તું બલવાન છે, અમને બળનું ઇનામ આપ; એવી શુભ કismet આપ, કે તારી કૃપાથી અમે સંતાન સાથે સુખી થઈએ.
ઋષ્વસ્ત્વમિન્દ્ર શૂર જાતો દાસીર્વિશઃ સૂર્યેણ સહ્યાઃ । ગુહા હિતં ગુહ્યં ગૂળ્હમપ્સુ બિભૃમસિ પ્રસ્રવણે ન સોમમ્
હે ઇન્દ્ર, તું શક્તિશાળી, વીર જન્મેલો છે; તું દાસાઓના સમૂહને સૂર્ય સાથે હરાવ્યો; તું જે ગુપ્ત, રહસ્ય છે, એ પાણીમાં છુપાવેલું છે, જેમ કે સોમ ઝરણામાં.
અર્યો વા ગિરો અભ્યર્ચ વિદ્વાનૃષીણાં વિપ્રઃ સુમતિં ચકાનઃ । તે સ્યામ યે રણયન્ત સોમૈરેનોત તુભ્યં રથોળ્હ ભક્ષૈઃ
જાણકાર અને વિદ્વાન, આર્ય પુરુષો સ્તુતિ કરે છે, અને ઋષિઓની કૃપા મેળવે છે; અમે પણ એમાં હોઈએ, જે સોમ સાથે પ્રયત્ન કરે છે, અને તારા માટે રથમાં બેસી ભેટ ચઢાવે છે.
ઇમા બ્રહ્મેન્દ્ર તુભ્યં શંસિ દા નૃભ્યો નૃણાં શૂર શવઃ । તેભિર્ભવ સક્રતુર્યેષુ ચાકન્નુત ત્રાયસ્વ ગૃણત ઉત સ્તીન્
હે ઇન્દ્ર, આ સ્તુતિઓ તને અર્પણ કરું છું; પુરુષોને બળ આપ, હે વીર; જે તને શોધે છે, તેમને મદદરૂપ થ અને જે તારી સ્તુતિ કરે છે, તેમને રક્ષ.
શ્રુધી હવમિન્દ્ર શૂર પૃથ્યા ઉત સ્તવસે વેન્યસ્યાર્કૈઃ । આ યસ્તે યોનિં ઘૃતવન્તમસ્વારૂર્મિર્ન નિમ્નૈર્દ્રવયન્ત વક્વાઃ
હે ઇન્દ્ર, વીર, મારી પ્રાર્થના સાંભળો. વેણાના ગીતોથી તમને વખાણવામાં આવે છે. તમે ઘીથી ભરેલા આસન પર પધારો, જ્યાં ગાયકોએ, તરંગો જેવી ઊંડાઈથી, પોતાની વાણી વહાવી છે.
સવિતા યન્ત્રૈઃ પૃથિવીમરમ્ણાદસ્કમ્ભને સવિતા દ્યામદૃંહત્ । અશ્વમિવાધુક્ષદ્ધુનિમન્તરિક્ષમતૂર્તે બદ્ધં સવિતા સમુદ્રમ્
જ્યારે સવિતા દેવે પોતાના ઉપાયોથી ધરતીને સ્થિર કરી, અને આકાશને મજબૂત બનાવ્યું, ત્યારે તેણે મધ્યાકાશને ઘોડા દોહ્યા જેવો દોહી લીધો અને સમુદ્રને અડગ રીતે બાંધી દીધો.
યત્રા સમુદ્ર સ્કભિતો વ્યૌનદપાં નપાત્સવિતા તસ્ય વેદ । અતો ભૂરત આ ઉત્થિતં રજોઽતો દ્યાવાપૃથિવી અપ્રથેતામ્
જ્યાં સમુદ્રને સ્થિર રાખવામાં આવ્યો અને ખુલ્લો મૂકાયો, ત્યાં જ પાણીના પુત્ર સવિતા તેના માર્ગને જાણે છે. ત્યાંથી વિશાળ જગત ઊભું થયું, ત્યાંથી આકાશ અને ધરતી અડગ રીતે ફેલાઈ ગયા.
પશ્ચેદમન્યદભવદ્યજત્રમમર્ત્યસ્ય ભુવનસ્ય ભૂના । સુપર્ણો અઙ્ગ સવિતુર્ગરુત્માન્પૂર્વો જાતઃ સ ઉ અસ્યાનુ ધર્મ
તેને કંઈક અલગ, અવિનાશી, અમર જગતનું દર્શન થયું. સવિતાનો સુપર્ણ ગરુડ પહેલો જન્મ્યો; એ જ તેની રીતને અનુસરે છે.
ગાવ ઇવ ગ્રામં યૂયુધિરિવાશ્વાન્વાશ્રેવ વત્સં સુમના દુહાના । પતિરિવ જાયામભિ નો ન્યેતુ ધર્તા દિવઃ સવિતા વિશ્વવારઃ
ગાયોની જેમ ઝુંડમાં, ઘોડાઓની જેમ જોતમાં, અને માટાની જેમ પોતાના વાછરડાને પ્રેમથી, એ રીતે સ્વર્ગના ધારક સર્વસમર્થ સવિતા, પતિ પત્નીને જેમ જોડે, તેમ અમને પણ એકત્ર કરે.
હિરણ્યસ્તૂપઃ સવિતર્યથા ત્વાઙ્ગિરસો જુહ્વે વાજે અસ્મિન્ । એવા ત્વાર્ચન્નવસે વન્દમાનઃ સોમસ્યેવાંશું પ્રતિ જાગરાહમ્
હે સવિતા, સુવર્ણ સ્તંભવાળા, જેમ અંગિરસોએ તાકાત માટે તને બોલાવ્યા, તેમ હું પણ તારી પ્રાર્થના કરું છું, સહાય માટે તને યાદ કરું છું, જેમ કોઈ સોમના ટીપા માટે જાગે તેમ હું તારી રાહ જોઉં છું.
સમિદ્ધશ્ચિત્સમિધ્યસે દેવેભ્યો હવ્યવાહન । આદિત્યૈ રુદ્રૈર્વસુભિર્ન આ ગહિ મૃળીકાય ન આ ગહિ
હે દેવતાઓના હવનને લેનારા અગ્નિ, તું સળગે છે ત્યારે પણ તેજથી પ્રગટે છે. તું આદિત્ય, રુદ્ર અને વસુઓ સાથે અમારે આવો, કૃપા માટે અમારે આવો.
ઇમં યજ્ઞમિદં વચો જુજુષાણ ઉપાગહિ । મર્તાસસ્ત્વા સમિધાન હવામહે મૃળીકાય હવામહે
આ યજ્ઞ અને આ વાણી તું સ્વીકાર અને અમારી પાસે આવો. મૃત્યુધારી લોકો તને સળગાવીને, તારી કૃપા માટે તને બોલાવે છે, અમે પણ તને કૃપા માટે બોલાવીએ છીએ.
ત્વામુ જાતવેદસં વિશ્વવારં ગૃણે ધિયા । અગ્ને દેવાઁ આ વહ નઃ પ્રિયવ્રતાન્મૃળીકાય પ્રિયવ્રતાન્
હું તને, સર્વસમર્થ જાતવેદસ, મનથી વખાણું છું. હે અગ્નિ, અમારે માટે દેવતાઓને લાવજે, જે હવનમાં આનંદ પામે છે, કૃપા માટે તેમને લાવજે.
અગ્નિર્દેવો દેવાનામભવત્પુરોહિતોઽગ્નિં મનુષ્યા ઋષયઃ સમીધિરે । અગ્નિં મહો ધનસાતાવહં હુવે મૃળીકં ધનસાતયે
અગ્નિ દેવતાઓનો પુરોહિત બન્યો; મનુષ્યો અને ઋષિઓએ અગ્નિને પ્રગટાવ્યો. હું મહાસંપત્તિ લાવનાર અગ્નિને, સંપત્તિ માટે અને કૃપા માટે બોલાવું છું.
અગ્નિરત્રિં ભરદ્વાજં ગવિષ્ઠિરં પ્રાવન્નઃ કણ્વં ત્રસદસ્યુમાહવે । અગ્નિં વસિષ્ઠો હવતે પુરોહિતો મૃળીકાય પુરોહિતઃ
અગ્નિએ અમારે માટે અત્રિ, ભરદ્વાજ, ગવિષ્ઠિર, કણ્વ અને યુદ્ધમાં ત્રસદસ્યુનું રક્ષણ કર્યું. પુરોહિત વસિષ્ઠ અગ્નિને કૃપા માટે બોલાવે છે, પુરોહિત કૃપા માટે બોલાવે છે.
શ્રદ્ધયાગ્નિઃ સમિધ્યતે શ્રદ્ધયા હૂયતે હવિઃ । શ્રદ્ધાં ભગસ્ય મૂર્ધનિ વચસા વેદયામસિ
શ્રદ્ધાથી અગ્નિ પ્રગટે છે; શ્રદ્ધાથી હવન આપવામાં આવે છે. અમે વાણીથી ભગાના શિરે શ્રદ્ધાનો ઉલ્લેખ કરીએ છીએ.
પ્રિયં શ્રદ્ધે દદતઃ પ્રિયં શ્રદ્ધે દિદાસતઃ । પ્રિયં ભોજેષુ યજ્વસ્વિદં મ ઉદિતં કૃધિ
હે શ્રદ્ધા, શ્રદ્ધાથી આપેલું પ્રિય છે, શ્રદ્ધાથી માંગેલું પણ પ્રિય છે. ભોજન કરનાર અને યજ્ઞ કરનારોમાં, મારા માટે આ વાત બોલાય એવી કૃપા કર.