પ્રત્યસ્ય શ્રેણયો દદૃશ્ર એકં નિયાનં બહવો રથાસઃ । બાહૂ યદગ્ને અનુમર્મૃજાનો ન્યઙ્ઙુત્તાનામન્વેષિ ભૂમિમ્
તાની પંક્તિઓ દેખાય છે, ઘણા રથો એક જ માર્ગે ચાલે છે. જ્યારે તું, અગ્નિ, તારા હાથો શુદ્ધ કરે છે, તું જમીન શોધે છે, વળીને અને ખેંચીને.
ઉત્તે શુષ્મા જિહતામુત્તે અર્ચિરુત્તે અગ્ને શશમાનસ્ય વાજાઃ । ઉચ્છ્વઞ્ચસ્વ નિ નમ વર્ધમાન આ ત્વાદ્ય વિશ્વે વસવઃ સદન્તુ
ઊઠો, શક્તિઓ, ઊઠો, જ્યોતિ, ઊઠો, અગ્નિ, આનંદમાં રહેનારની તાકાત સાથે; વધો અને કદી ધસી ન જાવ, વધતા રહો, આજે બધા વસુઓ તારી સાથે બેઠા રહે.
અપામિદં ન્યયનં સમુદ્રસ્ય નિવેશનમ્ । અન્યં કૃણુષ્વેતઃ પન્થાં તેન યાહિ વશાઁ અનુ
આ જળોનું ઊતરણ છે, સમુદ્રનું નિવાસસ્થાન છે; હે આજ્ઞાકારી, તું બીજો રસ્તો પસંદ કર અને એ માર્ગે જા.
આયને તે પરાયણે દૂર્વા રોહન્તુ પુષ્પિણીઃ । હ્રદાશ્ચ પુણ્ડરીકાણિ સમુદ્રસ્ય ગૃહા ઇમે
તારા આવવા-જવાની વેળાએ, ઘાસ ફૂલો સાથે ઉગે; અને કમળવાળા તળાવો—આ સમુદ્રના ઘર છે.
ત્યં ચિદત્રિમૃતજુરમર્થમશ્વં ન યાતવે । કક્ષીવન્તં યદી પુના રથં ન કૃણુથો નવમ્
એ અમર અત્રિ પણ, જે કદી મરે નહીં, કામ માટે, મુસાફરી માટે ઘોડા જેવો બને છે; જ્યારે તમે રથને ફરીથી તૈયાર કરો, ત્યારે તે નવાં બની જાય છે.
ત્યં ચિદશ્વં ન વાજિનમરેણવો યમત્નત । દૃળ્હં ગ્રન્થિં ન વિ ષ્યતમત્રિં યવિષ્ઠમા રજઃ
એ ઝડપદાર ઘોડાને પણ પવનો પહોંચી શક્યા નહીં; મજબૂત ગાંઠ જેવો, જે છૂટે નહીં, યુવાન અત્રિ એ જગતને પાર કરે છે.
નરા દંસિષ્ઠવત્રયે શુભ્રા સિષાસતં ધિયઃ । અથા હિ વાં દિવો નરા પુન સ્તોમો ન વિશસે
પુરૂષો, ત્રિવિધ રક્ષણ માટે પ્રયત્ન કરો, તેજસ્વી બનો, જ્ઞાન મેળવો; ત્યારે, હે સ્વર્ગના પુરૂષો, અમારી સ્તુતિ વ્યર્થ નહીં જાય.
ચિતે તદ્વાં સુરાધસા રાતિઃ સુમતિરશ્વિના । આ યન્નઃ સદને પૃથૌ સમને પર્ષથો નરા
તમારી એ ભેટ, હે અશ્વિનીકુમારો, સ્પષ્ટપણે દૈવી કૃપા અને શુભ વિચારવાળી છે; જ્યારે તમે અમને વિશાળ સ્થાન પર, સૌના ઘર સુધી પહોંચાડો છો.
યુવં ભુજ્યું સમુદ્ર આ રજસઃ પાર ઈઙ્ખિતમ્ । યાતમચ્છા પતત્રિભિર્નાસત્યા સાતયે કૃતમ્
તમે ભુજ્યુને સમુદ્રમાંથી, દૂરના કિનારેથી, સુરક્ષિત રીતે લઈ ગયા; હે નાસત્ય, તમે પાંખો વડે ઝડપથી આવ્યા અને બચાવ કર્યો.
આ વાં સુમ્નૈઃ શંયૂ ઇવ મંહિષ્ઠા વિશ્વવેદસા । સમસ્મે ભૂષતં નરોત્સં ન પિપ્યુષીરિષઃ
તમારી પાસે શુભ વિચારો સાથે, શમ્યુ જેવાં સર્વજ્ઞાની, મહાન દાન આવે; અમને, હે પુરૂષો, સતત વહેતા પોષણના પ્રવાહો આપો.
અયં હિ તે અમર્ત્ય ઇન્દુરત્યો ન પત્યતે । દક્ષો વિશ્વાયુર્વેધસે
હા, હે અમર ઇન્દ્ર, આ તારી એવી શક્તિ છે જે કોઈ રોકી શકતું નથી; કુશળતા, સર્વજીવન, વિધાતા માટે છે.
અયમસ્માસુ કાવ્ય ઋભુર્વજ્રો દાસ્વતે । અયં બિભર્ત્યૂર્ધ્વકૃશનં મદમૃભુર્ન કૃત્વ્યં મદમ્
અમારા વચ્ચે, આ કાવ્યવંત ઋભુ, દાનશીલ માટે શક્તિશાળી છે; આ ઊંચા અને સુકાન્ત આનંદને ધરાવે છે, ઋભુઓ, માત્ર આનંદનું કર્મ નહીં.
ઘૃષુઃ શ્યેનાય કૃત્વન આસુ સ્વાસુ વંસગઃ । અવ દીધેદહીશુવઃ
ઉત્સાહી, શ્યેન માટે, કર્મઠ, પોતાના વંશમાં જન્મેલો; તીક્ષ્ણ બાણો તેજથી ઝળહળી ઊઠે.
યં સુપર્ણઃ પરાવતઃ શ્યેનસ્ય પુત્ર આભરત્ । શતચક્રં યોઽહ્યો વર્તનિઃ
જેને સુંદર પાંખો ધરાવનાર, દૂર ઉડનાર, શ્યેનપુત્ર લાવ્યો; જે શતચક્ર વાળાની માર્ગ છે.
યં તે શ્યેનશ્ચારુમવૃકં પદાભરદરુણં માનમન્ધસઃ । એના વયો વિ તાર્યાયુર્જીવસ એના જાગાર બન્ધુતા
જેને તારો શ્યેન, સુંદર અને લાલિમાવાળો, પગે પગે લાવ્યો, આનંદદાયક પાનનું માપ; એથી આયુષ્ય વધે છે, જીવન જાગે છે, એથી સંબંધ જાગે છે.
એવા તદિન્દ્ર ઇન્દુના દેવેષુ ચિદ્ધારયાતે મહિ ત્યજઃ । ક્રત્વા વયો વિ તાર્યાયુઃ સુક્રતો ક્રત્વાયમસ્મદા સુતઃ
એ રીતે, હે ઇન્દ્ર, ઇન્દુ સાથે, દેવોમાં પણ, તું મહાન શક્તિ જાળવી છે; ઇચ્છાથી આયુષ્ય વધે છે, હે સુકુશળ, ઇચ્છાથી આ ઇન્દુ અમારે માટે પિછડાય છે.
ઇમાં ખનામ્યોષધિં વીરુધં બલવત્તમામ્ । યયા સપત્નીં બાધતે યયા સંવિન્દતે પતિમ્
હું આ ઔષધી, સૌથી શક્તિશાળી વનસ્પતિ ખોદું છું, જેના દ્વારા સ્પર્ધક પત્ની પરાજિત થાય છે અને પતિ મળે છે.
ઉત્તાનપર્ણે સુભગે દેવજૂતે સહસ્વતિ । સપત્નીં મે પરા ધમ પતિં મે કેવલં કુરુ
ઊંચા પાંદડાવાળી, સુખી, દેવો દ્વારા પસંદ કરેલી, શક્તિશાળી વનસ્પતિ; મારી સ્પર્ધક પત્નીને દૂર હાંકો અને મારા પતિને ફક્ત મારો જ બનાવો.
ઉત્તરાહમુત્તર ઉત્તરેદુત્તરાભ્યઃ । અથા સપત્ની યા મમાધરા સાધરાભ્યઃ
હું સર્વોપરી છું, શ્રેષ્ઠ છું, શ્રેષ્ઠોને પણ હું પાર કરી જઉં; અને મારી જે સ્પર્ધક પત્ની છે, તે નીચલાવાળીઓમાં રહી જાય.
નહ્યસ્યા નામ ગૃભ્ણામિ નો અસ્મિન્રમતે જને । પરામેવ પરાવતં સપત્નીં ગમયામસિ
હું એની વાત પણ કરતો નથી, અને એ આ લોકોમાં ખુશ પણ નથી. ચાલો, એ મારી સ્પર્ધક પત્નીને દૂર, બહુ દૂર મોકલી દઈએ.
અહમસ્મિ સહમાનાથ ત્વમસિ સાસહિઃ । ઉભે સહસ્વતી ભૂત્વી સપત્નીં મે સહાવહૈ
હું સહન કરું છું, અને તું પણ સહનશીલ છે. આપણે બંને મળીને, મારી સ્પર્ધક પત્નીને હરાવીએ.
ઉપ તેઽધાં સહમાનામભિ ત્વાધાં સહીયસા । મામનુ પ્ર તે મનો વત્સં ગૌરિવ ધાવતુ પથા વારિવ ધાવતુ
હું તને એ સ્પર્ધકથી ઊંચું સ્થાન આપ્યું છે, અને વધારે શક્તિથી તને એના ઉપર રાખ્યું છે. તારો મન મારા પાછળ, ગાય પોતાના વાછરડાં પાછળ જાય એમ, કે પાણી રસ્તા પર વહે છે એમ, ન દોડે.
અરણ્યાન્યરણ્યાન્યસૌ યા પ્રેવ નશ્યસિ । કથા ગ્રામં ન પૃચ્છસિ ન ત્વા ભીરિવ વિન્દતી૩ઁ
આ વનવાસી ખરેખર વનવાસી છે, જાણે કે એ ખોવાઈ રહી હોય. એ ગામ વિશે પૂછતી નથી, અને તને પણ, જાણે ડરે છે એમ, શોધતી નથી.
વૃષારવાય વદતે યદુપાવતિ ચિચ્ચિકઃ । આઘાટિભિરિવ ધાવયન્નરણ્યાનિર્મહીયતે
જ્યારે ચીંચી વાછરડાં માટે બૂમ પાડે છે, જાણે કે એ ધડધડાટ પગલાંએ દોડી રહ્યો હોય; એ વનવાસી મહાન બને છે.
ઉત ગાવ ઇવાદન્ત્યુત વેશ્મેવ દૃશ્યતે । ઉતો અરણ્યાનિઃ સાયં શકટીરિવ સર્જતિ
ક્યારેક એ ગાયો જેવી ચરે છે, ક્યારેક ઘર જેવી દેખાય છે; અને ક્યારેક એ વનવાસી સાંજે ગાડાં જેવી ચાલે છે.
ગામઙ્ગૈષ આ હ્વયતિ દાર્વઙ્ગૈષો અપાવધીત્ । વસન્નરણ્યાન્યાં સાયમક્રુક્ષદિતિ મન્યતે
એ ગાયને અવાજે બોલાવે છે, લાકડીથી મારે છે; વનવાસમાં સાંજે રહે છે અને માને છે કે, 'હું અવાજ કર્યો'.
ન વા અરણ્યાનિર્હન્ત્યન્યશ્ચેન્નાભિગચ્છતિ । સ્વાદોઃ ફલસ્ય જગ્ધ્વાય યથાકામં નિ પદ્યતે
એ વનવાસી કોઈને નુકસાન કરતી નથી, જો બીજો નજીક ન આવે તો; મીઠાં ફળ ખાઈને, પોતાની મરજી પ્રમાણે સૂઈ જાય છે.
આઞ્જનગન્ધિં સુરભિં બહ્વન્નામકૃષીવલામ્ । પ્રાહં મૃગાણાં માતરમરણ્યાનિમશંસિષમ્
સુગંધિત, સુવાસિત, ઘણાં ખોરાકથી ભરપૂર અને ખેડાણ વગરની—એવી વનવાસી, જે પ્રાણીઓની માતા છે, એની હું સ્તુતિ કરું છું.
શ્રત્તે દધામિ પ્રથમાય મન્યવેઽહન્યદ્વૃત્રં નર્યં વિવેરપઃ । ઉભે યત્ત્વા ભવતો રોદસી અનુ રેજતે શુષ્માત્પૃથિવી ચિદદ્રિવઃ
હું તારી મહાનતામાં વિશ્વાસ રાખું છું; તું વૃત્રને માર્યો ત્યારે પાણી વહાવ્યા, અને જ્યારે આકાશ-પૃથ્વી તારા સામેથી કંપે, ત્યારે પર્વતો અને પૃથ્વી પણ તારી શક્તિથી ધ્રુજી ઉઠે છે.
ત્વં માયાભિરનવદ્ય માયિનં શ્રવસ્યતા મનસા વૃત્રમર્દયઃ । ત્વામિન્નરો વૃણતે ગવિષ્ટિષુ ત્વાં વિશ્વાસુ હવ્યાસ્વિષ્ટિષુ
તારી અદભૂત શક્તિથી, નિર્દોષ તું, પ્રસિદ્ધ બુદ્ધિથી ચાલાક વૃત્રને હરાવ્યો; લોકો તને ધન માટે પસંદ કરે છે, અને દરેક યજ્ઞમાં તને બોલાવે છે.