નકિર્દેવા મિનીમસિ નકિરા યોપયામસિ મન્ત્રશ્રુત્યં ચરામસિ । પક્ષેભિરપિકક્ષેભિરત્રાભિ સં રભામહે
અમે કોઈ દેવતાને ઓછા માનતા નથી, ન કોઈ સાથે દુશ્મનાવટ રાખીએ છીએ; અમે શ્રુતિ પ્રમાણે જીવીએ છીએ. આપણે બધા પાંખો અને બાજુની પાંખો સાથે અહીં એકસાથે પ્રયત્ન કરીએ છીએ.
યસ્મિન્વૃક્ષે સુપલાશે દેવૈઃ સમ્પિબતે યમઃ । અત્રા નો વિશ્પતિઃ પિતા પુરાણાઁ અનુ વેનતિ
જે વૃક્ષ પર સુંદર પાંદડા છે, ત્યાં યમ દેવતાઓ સાથે પીવે છે; ત્યાં આપણા પ્રાચીન સ્વામી અને પિતા પછાત આવે છે.
પુરાણાઁ અનુવેનન્તં ચરન્તં પાપયામુયા । અસૂયન્નભ્યચાકશં તસ્મા અસ્પૃહયં પુનઃ
પ્રાચીન લોકો, જે પાપી સાથે ચાલતા હતા, ઈર્ષ્યા સાથે તેને જોયો; હું તેને છોડ્યો, હવે તેને ઇચ્છતો નથી.
યં કુમાર નવં રથમચક્રં મનસાકૃણોઃ । એકેષં વિશ્વતઃ પ્રાઞ્ચમપશ્યન્નધિ તિષ્ઠસિ
હે યુવાન, જે નવી રથ તું મનમાં બનાવ્યું છે, કેટલાકે તેને સર્વ દિશામાં જોઈ, અને તું એ પર ઊભો છે.
યં કુમાર પ્રાવર્તયો રથં વિપ્રેભ્યસ્પરિ । તં સામાનુ પ્રાવર્તત સમિતો નાવ્યાહિતમ્
હે યુવાન, તું વિદ્વાનો માટે રથ ચલાવ્યું; ગીતે પણ તેને આગળ વધાર્યું, સભા પાછળ રહી નથી.
કઃ કુમારમજનયદ્રથં કો નિરવર્તયત્ । કઃ સ્વિત્તદદ્ય નો બ્રૂયાદનુદેયી યથાભવત્
આ યુવાનને કોણે જન્માવ્યો? રથ કોણે બનાવ્યો? આજે કોણ આપણને કહેશે કે ક્રમ કેવી રીતે થયો?
યથાભવદનુદેયી તતો અગ્રમજાયત । પુરસ્તાદ્બુધ્ન આતતઃ પશ્ચાન્નિરયણં કૃતમ્
જેમ ક્રમ થયો તેમ પ્રથમ જન્મ્યું; આગળ આધાર પાથરાયો અને પાછળ ધુરી બનાવાઈ.
ઇદં યમસ્ય સાદનં દેવમાનં યદુચ્યતે । ઇયમસ્ય ધમ્યતે નાળીરયં ગીર્ભિઃ પરિષ્કૃતઃ
આ યમનું સદન છે, જેને દેવસ્થાન કહે છે; અહીં તેની માપવાની નળી છે, જે વાણીથી શોભાયમાન છે.
કેશ્યગ્નિં કેશી વિષં કેશી બિભર્તિ રોદસી । કેશી વિશ્વં સ્વર્દૃશે કેશીદં જ્યોતિરુચ્યતે
કેશી અગ્નિ ધારણ કરે છે, કેશી વિષ પણ રાખે છે, કેશી ધરા અને આકાશ પણ રાખે છે; કેશી આખું જગત જુએ છે, કેશી આ પ્રકાશ કહેવાય છે.
મુનયો વાતરશનાઃ પિશઙ્ગા વસતે મલા । વાતસ્યાનુ ધ્રાજિં યન્તિ યદ્દેવાસો અવિક્ષત
મુનિઓ પવનને કમરપટ્ટા બનાવે છે, પીળા અને મેલાં વસ્ત્ર પહેરે છે; પવનના માર્ગે ચાલે છે, જ્યારે દેવતાઓએ તેમને જોયા.
ઉન્મદિતા મૌનેયેન વાતાઁ આ તસ્થિમા વયમ્ । શરીરેદસ્માકં યૂયં મર્તાસો અભિ પશ્યથ
મૌન્યના વ્રતથી ઉન્મત્ત થઈ, અમે પવન પર ચડ્યા છીએ; અમારા શરીરમાં તમે મરણધર્મી અમને જુઓ છો.
અન્તરિક્ષેણ પતતિ વિશ્વા રૂપાવચાકશત્ । મુનિર્દેવસ્યદેવસ્ય સૌકૃત્યાય સખા હિતઃ
મુનિ આકાશમાં ઉડે છે અને બધાં રૂપ જુએ છે; દેવનો મિત્ર મુનિ દેવની કૃપા માટે અલગ છે.
વાતસ્યાશ્વો વાયોઃ સખાથો દેવેષિતો મુનિઃ । ઉભૌ સમુદ્રાવા ક્ષેતિ યશ્ચ પૂર્વ ઉતાપરઃ
પવનનો ઘોડો, વાયુનો મિત્ર, દેવોથી પ્રેરિત મુનિ છે; એ પૂર્વ અને પશ્ચિમ બંને સમુદ્રોમાં વસે છે.
અપ્સરસાં ગન્ધર્વાણાં મૃગાણાં ચરણે ચરન્ । કેશી કેતસ્ય વિદ્વાન્સખા સ્વાદુર્મદિન્તમઃ
કેશી અપ્સરા, ગંધર્વ અને જંગલી પ્રાણીઓમાં ફરતો, સંકેત જાણે છે, મીઠો અને આનંદદાયક મિત્ર છે.
વાયુરસ્મા ઉપામન્થત્પિનષ્ટિ સ્મા કુનન્નમા । કેશી વિષસ્ય પાત્રેણ યદ્રુદ્રેણાપિબત્સહ
પવને તેને આપણા માટે ઘસ્યો છે, જેમ સ્ત્રી બાળકને દબાવે તેમ; કેશીએ વિષના પાત્રથી રુદ્ર સાથે પીધું છે.
ઉત દેવા અવહિતં દેવા ઉન્નયથા પુનઃ । ઉતાગશ્ચક્રુષં દેવા દેવા જીવયથા પુનઃ
દેવોએ છુપાવેલું છે, અને દેવોએ ફરીથી ઊભું કર્યું છે; દેવોએ દિવસ બનાવ્યો છે, અને દેવોએ ફરીથી જીવંતતા પાછી આપી છે.
દ્વાવિમૌ વાતૌ વાત આ સિન્ધોરા પરાવતઃ । દક્ષં તે અન્ય આ વાતુ પરાન્યો વાતુ યદ્રપઃ
આ બે પવન, પવન, નદીના દૂર કાંઠેથી ફૂંકે છે; એક પવન તને કૌશલ્ય લાવે છે, બીજો, જે નુકસાન કરે છે, તે દૂર ફૂંકી દે.
આ વાત વાહિ ભેષજં વિ વાત વાહિ યદ્રપઃ । ત્વં હિ વિશ્વભેષજો દેવાનાં દૂત ઈયસે
પવન, તું આરોગ્ય લાવ; પવન, તું જે નુકસાન કરે છે, તે દૂર કરી દે; તું તો સર્વના આરોગ્યદાતા છે, દેવોના દૂત તરીકે તું જાય છે.
આ ત્વાગમં શંતાતિભિરથો અરિષ્ટતાતિભિઃ । દક્ષં તે ભદ્રમાભાર્ષં પરા યક્ષ્મં સુવામિ તે
હું તને શાંતિ અને સુરક્ષાની આશીર્વાદ સાથે આવ્યો છું; તને કૌશલ્ય અને શુભતા લાવું, અને તારા માટે રોગ દૂર કરું.
ત્રાયન્તામિહ દેવાસ્ત્રાયતાં મરુતાં ગણઃ । ત્રાયન્તાં વિશ્વા ભૂતાનિ યથાયમરપા અસત્
દેવો અહીં રક્ષા કરે, મરુતોનો સમૂહ રક્ષા કરે; બધા જીવ રક્ષા કરે, જેથી આ વ્યક્તિને કોઈ નુકસાન ન થાય.
આપ ઇદ્વા ઉ ભેષજીરાપો અમીવચાતનીઃ । આપઃ સર્વસ્ય ભેષજીસ્તાસ્તે કૃણ્વન્તુ ભેષજમ્
પાણી તો આરોગ્યદાયી છે, પાણી રોગ દૂર કરે છે; પાણી સર્વ માટે ઉપચાર છે, એ તારા માટે આરોગ્ય તૈયાર કરે.
હસ્તાભ્યાં દશશાખાભ્યાં જિહ્વા વાચઃ પુરોગવી । અનામયિત્નુભ્યાં ત્વા તાભ્યાં ત્વોપ સ્પૃશામસિ
બે હાથ, દસ આંગળીઓ, અને જીભ, જે વાણીની આગેવાન છે; આ બે, જે રોગ દૂર કરે છે, એથી અમે તને સ્પર્શ કરીએ છીએ.
તવ ત્ય ઇન્દ્ર સખ્યેષુ વહ્નય ઋતં મન્વાના વ્યદર્દિરુર્વલમ્ । યત્રા દશસ્યન્નુષસો રિણન્નપઃ કુત્સાય મન્મન્નહ્યશ્ચ દંસયઃ
તારી મિત્રતા હેઠળ, ઇન્દ્ર, અગ્નિઓ સત્ય વિચારતા વિશાળ જગ્યા ફાટવી છે; જ્યાં આનંદથી ઉષાઓએ કૂત્સા માટે પાણી દૂર કર્યા છે, અમારા સ્તુતિ અને દાંતથી.
અવાસૃજઃ પ્રસ્વઃ શ્વઞ્ચયો ગિરીનુદાજ ઉસ્રા અપિબો મધુ પ્રિયમ્ । અવર્ધયો વનિનો અસ્ય દંસસા શુશોચ સૂર્ય ઋતજાતયા ગિરા
તમે પર્વતોમાંથી વહેતા, ગર્જનારા પ્રવાહોને મુક્ત કર્યા; તમે મધુર અને પ્રિય મધ પીધું; તમારી શક્તિથી વનોએ વૃદ્ધિ પામી; સૂર્યે સત્યથી જન્મેલી વાણીથી પ્રકાશિત થયો.
વિ સૂર્યો મધ્યે અમુચદ્રથં દિવો વિદદ્દાસાય પ્રતિમાનમાર્યઃ । દૃળ્હાનિ પિપ્રોરસુરસ્ય માયિન ઇન્દ્રો વ્યાસ્યચ્ચકૃવાઁ ઋજિશ્વના
સૂર્યે આકાશના મધ્યમાં પોતાનું રથ છોડ્યું; આર્યએ દાસાને સંકેત આપ્યો; ઇન્દ્રે ઋજીશ્વન સાથે મળીને અસુરના દૃઢ કામોને તોડી નાખ્યા.
અનાધૃષ્ટાનિ ધૃષિતો વ્યાસ્યન્નિધીઁરદેવાઁ અમૃણદયાસ્યઃ । માસેવ સૂર્યો વસુ પુર્યમા દદે ગૃણાનઃ શત્રૂઁરશૃણાદ્વિરુક્મતા
અજેયોને જીત્યા પછી, તેણે વિખેર્યા; દેવોએ, તેના સહયોગીઓ, તેને અટકાવ્યા નહીં; સૂર્યની જેમ, એક માસમાં, તેણે શહેરમાં સંપત્તિ મૂકી; સ્તુતિ કરતા, તેણે ચમકતી સંપત્તિ સાથે શત્રુઓને સાંભળ્યા.
અયુદ્ધસેનો વિભ્વા વિભિન્દતા દાશદ્વૃત્રહા તુજ્યાનિ તેજતે । ઇન્દ્રસ્ય વજ્રાદબિભેદભિશ્નથઃ પ્રાક્રામચ્છુન્ધ્યૂરજહાદુષા અનઃ
અશસ્ત્ર સેનાથી, શક્તિશાળી, તું તોડી નાખે છે, દાનવીને મારનાર, યુદ્ધમાં તેજસ્વી છે; ઇન્દ્રના વજ્રથી, મજબૂત તૂટી નથી; ઝડપી આગળ વધ્યો, ઉષાઓએ રથ દૂર કર્યો.
એતા ત્યા તે શ્રુત્યાનિ કેવલા યદેક એકમકૃણોરયજ્ઞમ્ । માસાં વિધાનમદધા અધિ દ્યવિ ત્વયા વિભિન્નં ભરતિ પ્રધિં પિતા
આ તારા પ્રસિદ્ધ કાર્યો છે, અનન્ય, જ્યારે તું એકલા એક માટે યજ્ઞ કર્યો; તું આકાશમાં માસોની વ્યવસ્થા સ્થાપી; તારા દ્વારા, પિતાએ વિશાળ જગ્યા વહેંચીને આધાર આપી છે.
સૂર્યરશ્મિર્હરિકેશઃ પુરસ્તાત્સવિતા જ્યોતિરુદયાઁ અજસ્રમ્ । તસ્ય પૂષા પ્રસવે યાતિ વિદ્વાન્સમ્પશ્યન્વિશ્વા ભુવનાનિ ગોપાઃ
સૂર્યની કિરણ, પીળા વાળવાળો, આગળ, સવિતા સતત પ્રકાશ લાવે છે; તેના પ્રેરણા દ્વારા, પૂષણ જાણે છે, જુએ છે, બધા જગતના રક્ષક તરીકે જાય છે.
નૃચક્ષા એષ દિવો મધ્ય આસ્ત આપપ્રિવાન્રોદસી અન્તરિક્ષમ્ । સ વિશ્વાચીરભિ ચષ્ટે ઘૃતાચીરન્તરા પૂર્વમપરં ચ કેતુમ્
આ વ્યક્તિ, માનવ દૃષ્ટિ ધરાવતો, આકાશના મધ્યમાં બેઠો છે, બંને જગત અને અંતરિક્ષમાં આનંદ પામે છે; તે સર્વને જુએ છે, ઘીથી તેજસ્વી, પહેલા અને પછીના પ્રકાશ વચ્ચે.