અહમેવ સ્વયમિદં વદામિ જુષ્ટં દેવેભિરુત માનુષેભિઃ । યં કામયે તંતમુગ્રં કૃણોમિ તં બ્રહ્માણં તમૃષિં તં સુમેધામ્
હું જ પોતે એ વાત જાહેર કરું છું, જે દેવતાઓ અને મનુષ્યોને પ્રિય છે. જેને હું પસંદ કરું, તેને શક્તિશાળી બનાવું છું, તેને બ્રાહ્મણ, ઋષિ અને વિદ્વાન બનાવી દઉં છું.
અહં રુદ્રાય ધનુરા તનોમિ બ્રહ્મદ્વિષે શરવે હન્તવા ઉ । અહં જનાય સમદં કૃણોમ્યહં દ્યાવાપૃથિવી આ વિવેશ
હું રુદ્ર માટે ધનુષ્ય ખેંચું છું, યજ્ઞદ્રોહીને મારવા માટે બાણ છોડું છું. હું લોકોમાં યુદ્ધ માટે ઉત્સાહ જગાવું છું; હું આકાશ અને પૃથ્વી બંનેમાં પ્રવેશી ગઈ છું.
અહં સુવે પિતરમસ્ય મૂર્ધન્મમ યોનિરપ્સ્વન્તઃ સમુદ્રે । તતો વિ તિષ્ઠે ભુવનાનુ વિશ્વોતામૂં દ્યાં વર્ષ્મણોપ સ્પૃશામિ
હું આ જગતના શિખરે પિતાને ઉત્પન્ન કરું છું; મારી ઉત્પત્તિ જળોમાં, સમુદ્રની અંદર છે. ત્યાંથી હું બધા જીવોમાં વ્યાપી જાઉં છું અને મારી મહિમાથી આકાશને સ્પર્શું છું.
અહમેવ વાત ઇવ પ્ર વામ્યારભમાણા ભુવનાનિ વિશ્વા । પરો દિવા પર એના પૃથિવ્યૈતાવતી મહિના સં બભૂવ
હું પવનની જેમ બધા જીવોમાં પ્રવાહિત થાઉં છું; હું આકાશથી પણ, પૃથ્વીથી પણ પર છું. મારી મહિમા એટલી વિશાળ છે.
ન તમંહો ન દુરિતં દેવાસો અષ્ટ મર્ત્યમ્ । સજોષસો યમર્યમા મિત્રો નયન્તિ વરુણો અતિ દ્વિષઃ
જે મનુષ્યને આર્યમાન, મિત્ર અને વરુણ એકતાથી માર્ગદર્શન આપે છે, તેને દેવતાઓ કોઈ દુઃખ કે અશુભ નજીક આવવા દેતા નથી; તેઓ તેને દુશ્મનોને પાર ઉતારે છે.
તદ્ધિ વયં વૃણીમહે વરુણ મિત્રાર્યમન્ । યેના નિરંહસો યૂયં પાથ નેથા ચ મર્ત્યમતિ દ્વિષઃ
હે વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન! અમે એ જ વસ્તુ પસંદ કરીએ છીએ, જેના દ્વારા તમે અમને દુઃખથી બચાવો છો અને દુશ્મનોને પાર ઉતારો છો.
તે નૂનં નોઽયમૂતયે વરુણો મિત્રો અર્યમા । નયિષ્ઠા ઉ નો નેષણિ પર્ષિષ્ઠા ઉ નઃ પર્ષણ્યતિ દ્વિષઃ
વરુણ, મિત્ર અને આર્યમાન અમને સાચી રીતે સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડે, અમારો માર્ગદર્શન કરે અને અમને દુશ્મનોને પાર ઉતારે.
યૂયં વિશ્વં પરિ પાથ વરુણો મિત્રો અર્યમા । યુષ્માકં શર્મણિ પ્રિયે સ્યામ સુપ્રણીતયોઽતિ દ્વિષઃ
વરુણ, મિત્ર અને આર્યમાન, તમે આખા જગતને રક્ષા કરો છો; અમે તમારી છત્રછાયામાં પ્રિય બનીએ અને સુખથી દુશ્મનોને પાર જઈએ.
આદિત્યાસો અતિ સ્રિધો વરુણો મિત્રો અર્યમા । ઉગ્રં મરુદ્ભી રુદ્રં હુવેમેન્દ્રમગ્નિં સ્વસ્તયેઽતિ દ્વિષઃ
આદિત્યો, વરુણ, મિત્ર અને આર્યમાન, બધા અવરોધોને પાર કરે છે; હું મરુતો સાથે ઉગ્ર રુદ્રને, ઇન્દ્ર અને અગ્નિને સુખ-શાંતિ માટે બોલાવું છું, દુશ્મનોને પાર કરવા માટે.
નેતાર ઊ ષુ ણસ્તિરો વરુણો મિત્રો અર્યમા । અતિ વિશ્વાનિ દુરિતા રાજાનશ્ચર્ષણીનામતિ દ્વિષઃ
વરુણ, મિત્ર અને આર્યમાન, એ ત્રણેય નેતાઓ અમને માર્ગદર્શન આપે; એ રાજાઓ અમને બધા દુઃખો અને દુશ્મનોને પાર ઉતારે.
શુનમસ્મભ્યમૂતયે વરુણો મિત્રો અર્યમા । શર્મ યચ્છન્તુ સપ્રથ આદિત્યાસો યદીમહે અતિ દ્વિષઃ
વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન અને આદિત્યો અમને સુરક્ષિત રહેવા માટે વિશાળ રક્ષા આપે, જેમ અમે દુશ્મનોને પાર કરવા ઈચ્છીએ છીએ.
યથા હ ત્યદ્વસવો ગૌર્યં ચિત્પદિ ષિતામમુઞ્ચતા યજત્રાઃ । એવો ષ્વસ્મન્મુઞ્ચતા વ્યંહઃ પ્ર તાર્યગ્ને પ્રતરં ન આયુઃ
જેમ તમે દેવોએ ગાયને બાંધેલી હાલતમાં છુટકારો આપ્યો હતો, તેમ હવે અમને પણ દુઃખમાંથી મુક્ત કરો; હે અગ્નિ, દુઃખ દૂર કરો અને અમારું આયુષ્ય નદી પાર ઉતારનારની જેમ પાર કરો.
રાત્રી વ્યખ્યદાયતી પુરુત્રા દેવ્યક્ષભિઃ । વિશ્વા અધિ શ્રિયોઽધિત
રાત્રિ, અનેક સ્થળે પ્રકાશિત થઈને, પોતાના તારાઓથી શોભાયમાન બની આવી છે; તેણે સર્વ શોભાઓ પર અધિકાર મેળવી લીધો છે.
ઓર્વપ્રા અમર્ત્યા નિવતો દેવ્યુદ્વતઃ । જ્યોતિષા બાધતે તમઃ
અમર દેવી, દુર સુધી પ્રસરીને, નીચલા અને ઊંચા પ્રદેશોમાં ઉતરે છે; પોતાની પ્રકાશથી તે અંધકારને દૂર કરે છે.
નિરુ સ્વસારમસ્કૃતોષસં દેવ્યાયતી । અપેદુ હાસતે તમઃ
આ દેવી આગળ વધીને પોતાની બહેન ઉષાને દૂર મોકલે છે; હવે અંધકાર દૂર થઈ ગયું છે અને હસતું રહ્યું નથી.
સા નો અદ્ય યસ્યા વયં નિ તે યામન્નવિક્ષ્મહિ । વૃક્ષે ન વસતિં વયઃ
જેની રાહે આપણે આજે ચાલીએ છીએ, એ દેવી અમને આશરો આપે, જેમ વૃક્ષમાં પંખીઓ રહે છે.
નિ ગ્રામાસો અવિક્ષત નિ પદ્વન્તો નિ પક્ષિણઃ । નિ શ્યેનાસશ્ચિદર્થિનઃ
ગામડાં શાંત થઈ ગયા છે, પગે ચાલનારા અને પંખીઓ પણ સ્થિર થઈ ગયા છે, ભૂખ્યા શ્યેન પણ હવે આરામે છે.
યાવયા વૃક્યં વૃકં યવય સ્તેનમૂર્મ્યે । અથા નઃ સુતરા ભવ
તુ વાઘ અને જંગલી પ્રાણી દૂર હાંકી દે, રસ્તામાંથી ચોરને પણ દૂર કર; પછી અમારો મજબૂત રક્ષક બની જા.
ઉપ મા પેપિશત્તમઃ કૃષ્ણં વ્યક્તમસ્થિત । ઉષ ઋણેવ યાતય
ઘેરું અંધકાર મારી પાસે આવીને ઊભું છે, કાળું અને સ્પષ્ટ દેખાય છે; હે રાત્રિ, દેવું જેમ, તું એ દૂર હાંકી દે.
ઉપ તે ગા ઇવાકરં વૃણીષ્વ દુહિતર્દિવઃ । રાત્રિ સ્તોમં ન જિગ્યુષે
ગાયો પોતાના વાછરડાં પાસે જાય એમ હું તારી પાસે આવ્યો છું; હે આકાશકન્યા રાત્રિ, એવી સ્તુતિ પસંદ કર જે ક્યારેય હારી ન જાય.
મમાગ્ને વર્ચો વિહવેષ્વસ્તુ વયં ત્વેન્ધાનાસ્તન્વં પુષેમ । મહ્યં નમન્તાં પ્રદિશશ્ચતસ્રસ્ત્વયાધ્યક્ષેણ પૃતના જયેમ
હે અગ્નિ, મારી તેજસ્વિતા સભામાં રહે; અમે તારા ઉપાસકો શરીરે સુખી રહીએ. ચારેય દિશાઓ મને વંદન કરે; તારી દેખરેખમાં અમે વિજય મેળવીએ.
મમ દેવા વિહવે સન્તુ સર્વ ઇન્દ્રવન્તો મરુતો વિષ્ણુરગ્નિઃ । મમાન્તરિક્ષમુરુલોકમસ્તુ મહ્યં વાતઃ પવતાં કામે અસ્મિન્
મારા સાથે સભામાં બધા દેવતાઓ રહે—ઇન્દ્ર, મરુત, વિષ્ણુ, અગ્નિ; મારા માટે આકાશ વિશાળ અને ખુલ્લું રહે; પવન મારી ઇચ્છા પ્રમાણે ફૂંકાય.
મયિ દેવા દ્રવિણમા યજન્તાં મય્યાશીરસ્તુ મયિ દેવહૂતિઃ । દૈવ્યા હોતારો વનુષન્ત પૂર્વેઽરિષ્ટાઃ સ્યામ તન્વા સુવીરાઃ
દેવતાઓ યજ્ઞમાં મને ધન આપે; આશીર્વાદ અને દેવપુજન મારી સાથે રહે; પ્રાચીન દેવયજ્ઞકર્તાઓ મને અનુગ્રહ આપે; અમે નિરોગી અને બળવાન રહીએ.
મહ્યં યજન્તુ મમ યાનિ હવ્યાકૂતિઃ સત્યા મનસો મે અસ્તુ । એનો મા નિ ગાં કતમચ્ચનાહં વિશ્વે દેવાસો અધિ વોચતા નઃ
મારા માટે જે હવન છે, તે તેઓ કરે; મારી મનની ઇચ્છા સાચી રહે; કોઈપણ પ્રકારનું પાપ મારી પાસે ન આવે; બધા દેવતાઓ, આ અમારે માટે નક્કી કરો.
દેવીઃ ષળુર્વીરુરુ નઃ કૃણોત વિશ્વે દેવાસ ઇહ વીરયધ્વમ્ । મા હાસ્મહિ પ્રજયા મા તનૂભિર્મા રધામ દ્વિષતે સોમ રાજન્
દેવીઓ અમને બળવાન બનાવે; બધા દેવતાઓ અહીં અમને શક્તિ આપે. અમે સંતાનથી કે શરીરથી ન નાશ પામીએ; હે સોમરાજા, દુશ્મનથી અમને નુકસાન ન થાય.
અગ્ને મન્યું પ્રતિનુદન્પરેષામદબ્ધો ગોપાઃ પરિ પાહિ નસ્ત્વમ્ । પ્રત્યઞ્ચો યન્તુ નિગુતઃ પુનસ્તેઽમૈષાં ચિત્તં પ્રબુધાં વિ નેશત્
હે અગ્નિ, નિર્ભ્રમ રક્ષક, બીજાના ક્રોધને દૂર કરી, અમને ચારે બાજુથી બચાવ. જે અમારે વિરુદ્ધ છે, તેઓ પાછા વળી જાય, તેમનું જાગૃત મન અમને હરાવું નહીં.
ધાતા ધાતૄણાં ભુવનસ્ય યસ્પતિર્દેવં ત્રાતારમભિમાતિષાહમ્ । ઇમં યજ્ઞમશ્વિનોભા બૃહસ્પતિર્દેવાઃ પાન્તુ યજમાનં ન્યર્થાત્
ધાતા, સર્જનહાર, જગતના સ્વામી, દુશ્મનથી બચાવનાર દેવતા—અશ્વિનીકુમાર, બૃહસ્પતિ અને બધા દેવતાઓ આ યજ્ઞ અને યજમાનને દુઃખથી બચાવે.
ઉરુવ્યચા નો મહિષઃ શર્મ યંસદસ્મિન્હવે પુરુહૂતઃ પુરુક્ષુઃ । સ નઃ પ્રજાયૈ હર્યશ્વ મૃળયેન્દ્ર મા નો રીરિષો મા પરા દાઃ
વિશાળ પ્રસિદ્ધ મહાન દેવ અમને આ સભામાં વિશાળ આશરો આપે, હે ઇન્દ્ર, ઘોડા પ્રેમી, અમારા સંતાન માટે કૃપાળુ રહેજે—અમને દુઃખ ન આપ અને દૂર ન કર.
યે નઃ સપત્ના અપ તે ભવન્ત્વિન્દ્રાગ્નિભ્યામવ બાધામહે તાન્ । વસવો રુદ્રા આદિત્યા ઉપરિસ્પૃશં મોગ્રં ચેત્તારમધિરાજમક્રન્
અમારા જે શત્રુઓ છે, તેઓ દૂર થઈ જાય; ઇન્દ્ર અને અગ્નિ સાથે અમે તેમને હાંકી કાઢીએ. વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય, ઉપરથી તેમને સ્પર્શો; ભયાનક, દુશ્મન ચિંતકને નિષ્ફળ બનાવો.
નાસદાસીન્નો સદાસીત્તદાનીં નાસીદ્રજો નો વ્યોમા પરો યત્। કિમાવરીવઃ કુહ કસ્ય શર્મન્નમ્ભઃ કિમાસીદ્ગહનં ગભીરમ્
તે સમયે ન અસ્તિત્વ હતું, ન અનસ્તિત્વ; ન આકાશ હતું, ન તેના ઉપરનું ગગન. શું ઢાંકેલું હતું? ક્યાં? કોણે રક્ષા કરી? શું ઊંડું અને અપરમિત પાણી હતું?