પ્ર વાતા ઇવ દોધત ઉન્મા પીતા અયંસત । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારા વિચારો પવન જેવાં ઉડતાં, ઉલ્લાસિત અને મસ્ત થયા છે; કદાચ હું સોમરસ પી શકું.
ઉન્મા પીતા અયંસત રથમશ્વા ઇવાશવઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારો મન તો એવી ઝડપથી ઉડી ગયું છે જેમ ઘોડાઓ રથને દોડાવે છે; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
ઉપ મા મતિરસ્થિત વાશ્રા પુત્રમિવ પ્રિયમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારો વિચાર તો એમને મારી પાસે આવી ગયો છે જેમ ગાય પોતાના પ્રિય વાછરડાને શોધે છે; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
અહં તષ્ટેવ વન્ધુરં પર્યચામિ હૃદા મતિમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો એમ ભટકું છું જેમ કોઈ કારીગર પોતાના કામની આસપાસ ફરે છે, હૃદયથી જ્ઞાન શોધું છું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
નહિ મે અક્ષિપચ્ચનાચ્છાન્ત્સુઃ પઞ્ચ કૃષ્ટયઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
પાંચ જાતિઓ પણ મને રોકી શકી નથી; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
નહિ મે રોદસી ઉભે અન્યં પક્ષં ચન પ્રતિ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
આકાશ અને ધરતી બંને કે બીજું કોઈ પાંખ પણ મને અટકાવી શકતું નથી; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
અભિ દ્યાં મહિના ભુવમભીમાં પૃથિવીં મહીમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું મારી મહિમાથી આકાશને પણ વટાવી જઉં છું, અને વિશાળ ધરતીને પણ; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
હન્તાહં પૃથિવીમિમાં નિ દધાનીહ વેહ વા । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો ઇચ્છું તો આ ધરતીને અહીં કે ત્યાં મૂકી શકું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
ઓષમિત્પૃથિવીમહં જઙ્ઘનાનીહ વેહ વા । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો ધરતીને સુકવી શકું કે તેને અહીં કે ત્યાં હલાવી શકું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
દિવિ મે અન્યઃ પક્ષોઽધો અન્યમચીકૃષમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારી એક પાંખ આકાશમાં છે, બીજી મેં નીચે બનાવી છે; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
અહમસ્મિ મહામહોઽભિનભ્યમુદીષિતઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું મહાન છું, શક્તિથી ભરપૂર છું, અને ઊર્જાથી ઉદ્દીપિત છું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
ગૃહો યામ્યરંકૃતો દેવેભ્યો હવ્યવાહનઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો ઘરમાં જઈ રહ્યો છું, શોભિત થઈને, દેવતાઓ માટે હવન લઈ જનાર બનીને; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
તદિદાસ ભુવનેષુ જ્યેષ્ઠં યતો જજ્ઞ ઉગ્રસ્ત્વેષનૃમ્ણઃ । સદ્યો જજ્ઞાનો નિ રિણાતિ શત્રૂનનુ યં વિશ્વે મદન્ત્યૂમાઃ
આ બધામાંથી એ સૌથી મહાન છે, જેના પરથી ભયંકર અને તેજસ્વી વીર જન્મ્યો. જે જન્મતાની સાથે જ દુશ્મનોને હરાવી દે છે અને બધા શક્તિઓ તેને આનંદથી સ્વીકારે છે.
વાવૃધાનઃ શવસા ભૂર્યોજાઃ શત્રુર્દાસાય ભિયસં દધાતિ । અવ્યનચ્ચ વ્યનચ્ચ સસ્નિ સં તે નવન્ત પ્રભૃતા મદેષુ
શક્તિથી વધતો અને ઘણું બળ ધરાવતો એ દુશ્મનને ડરાવે છે અને પોતાના સેવકને રક્ષે છે. એ પોષે છે અને બચાવે છે, અને આનંદના મેળામાં બધા તેને વંદન કરે છે.
ત્વે ક્રતુમપિ વૃઞ્જન્તિ વિશ્વે દ્વિર્યદેતે ત્રિર્ભવન્ત્યૂમાઃ । સ્વાદોઃ સ્વાદીયઃ સ્વાદુના સૃજા સમદઃ સુ મધુ મધુનાભિ યોધીઃ
બધા લોકો તારી બુદ્ધિ પસંદ કરે છે; બે વાર, ત્રણ વાર એ શક્તિઓ ઊભી થાય છે. મીઠામાં મીઠો, તું આનંદ વહાવ, મધથી મધમયોને જીત.
ઇતિ ચિદ્ધિ ત્વા ધના જયન્તં મદેમદે અનુમદન્તિ વિપ્રાઃ । ઓજીયો ધૃષ્ણો સ્થિરમા તનુષ્વ મા ત્વા દભન્યાતુધાના દુરેવાઃ
એ રીતે જ વિદ્વાનો તને દરેક આનંદમાં વિજયી કહીને સ્તુતિ કરે છે. તું બળવાન, ધીર અને સ્થિર રહેજે; દુષ્ટ આત્માઓ તને કદી હરાવી ન શકે.
ત્વયા વયં શાશદ્મહે રણેષુ પ્રપશ્યન્તો યુધેન્યાનિ ભૂરિ । ચોદયામિ ત આયુધા વચોભિઃ સં તે શિશામિ બ્રહ્મણા વયાંસિ
તારી સાથે અમે યુદ્ધમાં જીતીએ છીએ, અનેક વિજયો જોઈ શકીએ છીએ. હું શબ્દોથી તારા શસ્ત્રોને પ્રેરિત કરું છું; પ્રાર્થનાથી તારી શક્તિઓને મજબૂત કરું છું.
સ્તુષેય્યં પુરુવર્પસમૃભ્વમિનતમમાપ્ત્યમાપ્ત્યાનામ્ । આ દર્ષતે શવસા સપ્ત દાનૂન્પ્ર સાક્ષતે પ્રતિમાનાનિ ભૂરિ
હું અનેક રૂપ ધરાવનાર, મહાન, અજેય અને સહાય કરનારની સ્તુતિ કરું છું. એ પોતાની શક્તિથી સાત દાન આપે છે અને અનેક રૂપ દર્શાવે છે.
નિ તદ્દધિષેઽવરં પરં ચ યસ્મિન્નાવિથાવસા દુરોણે । આ માતરા સ્થાપયસે જિગત્નૂ અત ઇનોષિ કર્વરા પુરૂણિ
તમે નીચું અને ઊંચું બધું જ મૂકી દીધું છે, જેના આશ્રયે અમે ઘરકુલમાં રહીએ છીએ. તમે માતાઓ અને ચાલતી વસ્તુઓને સ્થિર કરો છો અને અનેક ઝડપી વસ્તુઓને આગળ ધપાવો છો.
ઇમા બ્રહ્મ બૃહદ્દિવો વિવક્તીન્દ્રાય શૂષમગ્રિયઃ સ્વર્ષાઃ । મહો ગોત્રસ્ય ક્ષયતિ સ્વરાજો દુરશ્ચ વિશ્વા અવૃણોદપ સ્વાઃ
આ મહાન અને તેજસ્વી બૃહદ્દિવના સ્તોત્રો ઇન્દ્ર માટે ગવાય છે, જે સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છે અને પ્રકાશ આપનાર છે. એ મહાન વંશના રક્ષક છે, પોતે સ્વયં શાસક છે અને દૂર દૂરના બધા માર્ગો ખોલી આપીને અમને સુરક્ષા આપે છે.
એવા મહાન્બૃહદ્દિવો અથર્વાવોચત્સ્વાં તન્વમિન્દ્રમેવ । સ્વસારો માતરિભ્વરીરરિપ્રા હિન્વન્તિ ચ શવસા વર્ધયન્તિ ચ
એ મહાન બૃહદ્દિવ, અથર્વનના વંશજ, તને તારા સ્વરૂપે ઇન્દ્ર તરીકે વર્ણવે છે. માતરિશ્વાનની દીકરીઓ, જે તારી બહેનો છે, દ્વેષ વિના તારી પાસે આવે છે અને તારી શક્તિથી તને પ્રેરણા આપે છે અને તને વધુ શક્તિશાળી બનાવે છે.
હિરણ્યગર્ભઃ સમવર્તતાગ્રે ભૂતસ્ય જાતઃ પતિરેક આસીત્ । સ દાધાર પૃથિવીં દ્યામુતેમાં કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
આ જગતના આરંભે સુવર્ણ બીજ રૂપ હિરણ્યગર્ભ પ્રગટ થયા, જે સર્વનું એકમાત્ર સ્વામી બન્યા. એણે પૃથ્વી અને આકાશની સ્થાપના કરી. આપણે કયા દેવને આ હવન અર્પણ કરીએ?
ય આત્મદા બલદા યસ્ય વિશ્વ ઉપાસતે પ્રશિષં યસ્ય દેવાઃ । યસ્ય છાયામૃતં યસ્ય મૃત્યુઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જે આત્મા અને બળ આપે છે, જેને બધા દેવતાઓ માને છે અને જેના આદેશનું પાલન કરે છે, જેના છાંયામાં અમરત્વ છે અને જેના છાંયામાં મૃત્યુ છે—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
યઃ પ્રાણતો નિમિષતો મહિત્વૈક ઇદ્રાજા જગતો બભૂવ । ય ઈશે અસ્ય દ્વિપદશ્ચતુષ્પદઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જે પોતાની મહિમાથી શ્વાસ લેતાં અને આંખ મિટતાં બધા જીવોનો એકમાત્ર રાજા છે, જે દિપદ અને ચતુષ્પદ સર્વ પર શાસન કરે છે—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
યસ્યેમે હિમવન્તો મહિત્વા યસ્ય સમુદ્રં રસયા સહાહુઃ । યસ્યેમાઃ પ્રદિશો યસ્ય બાહૂ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જેની મહિમા હિમાલય જેવા પર્વતો અને દરિયો તથા નદીઓ ગાય છે, જેના હાથરૂપે આ દિશાઓ છે—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
યેન દ્યૌરુગ્રા પૃથિવી ચ દૃળ્હા યેન સ્વઃ સ્તભિતં યેન નાકઃ । યો અન્તરિક્ષે રજસો વિમાનઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જેની શક્તિથી આ આકાશ અને પૃથ્વી મજબૂત બની, જેના દ્વારા સ્વર્ગ અને ગગન સ્થિર થયું, જે અંતરિક્ષને માપે છે—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
યં ક્રન્દસી અવસા તસ્તભાને અભ્યૈક્ષેતાં મનસા રેજમાને । યત્રાધિ સૂર ઉદિતો વિભાતિ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જેની શક્તિથી આ બંને વિશાળ જગતો ડરીને, મનથી જુએ છે, જેમણે તેમને આધાર આપ્યો છે; જ્યાં સૂર્ય ઉગે છે અને પ્રકાશ આપે છે—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
આપો હ યદ્બૃહતીર્વિશ્વમાયન્ગર્ભં દધાના જનયન્તીરગ્નિમ્ । તતો દેવાનાં સમવર્તતાસુરેકઃ કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જ્યારે મહાન જળોએ સર્વજગતના બીજને ધારણ કરીને અગ્નિને જન્મ આપ્યો, ત્યારે દેવોમાંથી એકમાત્ર દેવ પ્રગટ થયો—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
યશ્ચિદાપો મહિના પર્યપશ્યદ્દક્ષં દધાના જનયન્તીર્યજ્ઞમ્ । યો દેવેષ્વધિ દેવ એક આસીત્કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જે મહાનતાથી જળોને જોયા, જેમાં સર્જનશક્તિ છે અને જે યજ્ઞને જન્મ આપે છે, જે દેવોમાં પણ સર્વોપરી દેવ છે—એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?
મા નો હિંસીજ્જનિતા યઃ પૃથિવ્યા યો વા દિવં સત્યધર્મા જજાન । યશ્ચાપશ્ચન્દ્રા બૃહતીર્જજાન કસ્મૈ દેવાય હવિષા વિધેમ
જે પૃથ્વીનો સર્જક છે, જેણે આકાશમાં સત્ય ધર્મની સ્થાપના કરી, અને જેણે તેજસ્વી અને વિશાળ જળોને પણ સર્જ્યા—એવો દેવ અમને દુઃખ ન આપે; એવા કયા દેવને આપણે આ હવન અર્પણ કરીએ?