અગ્ને હંસિ ન્યત્રિણં દીદ્યન્મર્ત્યેષ્વા । સ્વે ક્ષયે શુચિવ્રત
અગ્નિ, તું મનુષ્યોમાં પ્રકાશી રહ્યો છે, દુષ્ટને નાશ કરે છે, પોતાના ઘરમાં શુદ્ધ વ્રત ધરાવ છે.
ઉત્તિષ્ઠસિ સ્વાહુતો ઘૃતાનિ પ્રતિ મોદસે । યત્ત્વા સ્રુચઃ સમસ્થિરન્
તને શ્રદ્ધાથી બોલાવવામાં આવે છે, તું ઘીના ભોગમાં આનંદ પામે છે, જે માટે તારી માટે ચમચીઓ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
સ આહુતો વિ રોચતેઽગ્નિરીળેન્યો ગિરા । સ્રુચા પ્રતીકમજ્યતે
જ્યારે તને આવાહન કરવામાં આવે છે, ત્યારે અગ્નિ, તું વખાણવા યોગ્ય છે, તું તેજથી ઝળહળે છે; તને ચમચીથી ઘી ચડાવવામાં આવે છે.
ઘૃતેનાગ્નિઃ સમજ્યતે મધુપ્રતીક આહુતઃ । રોચમાનો વિભાવસુઃ
અગ્નિને ઘીથી અભિષેક કરવામાં આવે છે, આવાહન કરતાં તેનું મુખ મધ જેવું મીઠું થાય છે; તેજસ્વી અગ્નિ પ્રકાશે છે.
જરમાણઃ સમિધ્યસે દેવેભ્યો હવ્યવાહન । તં ત્વા હવન્ત મર્ત્યાઃ
વયમાં વધીને તું વધુ તેજથી પ્રગટે છે, દેવતાઓ સુધી હવન પહોંચાડે છે; મનુષ્યો તને બોલાવે છે.
તં મર્તા અમર્ત્યં ઘૃતેનાગ્નિં સપર્યત । અદાભ્યં ગૃહપતિમ્
મનુષ્યો અમર અગ્નિને ઘીથી પૂજે છે, જે અડગ છે અને ઘરનો સ્વામી છે.
અદાભ્યેન શોચિષાગ્ને રક્ષસ્ત્વં દહ । ગોપા ઋતસ્ય દીદિહિ
અગ્નિ, તું અડગ જ્યોતિથી દુષ્ટને ભસ્મ કરી નાખ, સત્યના રક્ષક બનીને પ્રકાશિત થા.
સ ત્વમગ્ને પ્રતીકેન પ્રત્યોષ યાતુધાન્યઃ । ઉરુક્ષયેષુ દીદ્યત્
અગ્નિ, તું પોતાના મુખથી દોષીઓને દૂર હટાવ, વિશાળ ઘરમાં તેજથી ઝળહળતો રહે.
તં ત્વા ગીર્ભિરુરુક્ષયા હવ્યવાહં સમીધિરે । યજિષ્ઠં માનુષે જને
મોટા ઘરમાં સ્તુતિથી તને, હવન પહોંચાડનારને, પ્રગટાવવામાં આવ્યો છે; તું મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ યજ્ઞપાત્ર છે.
ઇતિ વા ઇતિ મે મનો ગામશ્વં સનુયામિતિ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારું મન વારંવાર વિચારે છે: 'મને ગાય મળે, ઘોડો મળે'; કદાચ હું સોમરસ પી શકું.
પ્ર વાતા ઇવ દોધત ઉન્મા પીતા અયંસત । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારા વિચારો પવન જેવાં ઉડતાં, ઉલ્લાસિત અને મસ્ત થયા છે; કદાચ હું સોમરસ પી શકું.
ઉન્મા પીતા અયંસત રથમશ્વા ઇવાશવઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારો મન તો એવી ઝડપથી ઉડી ગયું છે જેમ ઘોડાઓ રથને દોડાવે છે; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
ઉપ મા મતિરસ્થિત વાશ્રા પુત્રમિવ પ્રિયમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારો વિચાર તો એમને મારી પાસે આવી ગયો છે જેમ ગાય પોતાના પ્રિય વાછરડાને શોધે છે; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
અહં તષ્ટેવ વન્ધુરં પર્યચામિ હૃદા મતિમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો એમ ભટકું છું જેમ કોઈ કારીગર પોતાના કામની આસપાસ ફરે છે, હૃદયથી જ્ઞાન શોધું છું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
નહિ મે અક્ષિપચ્ચનાચ્છાન્ત્સુઃ પઞ્ચ કૃષ્ટયઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
પાંચ જાતિઓ પણ મને રોકી શકી નથી; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
નહિ મે રોદસી ઉભે અન્યં પક્ષં ચન પ્રતિ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
આકાશ અને ધરતી બંને કે બીજું કોઈ પાંખ પણ મને અટકાવી શકતું નથી; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
અભિ દ્યાં મહિના ભુવમભીમાં પૃથિવીં મહીમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું મારી મહિમાથી આકાશને પણ વટાવી જઉં છું, અને વિશાળ ધરતીને પણ; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
હન્તાહં પૃથિવીમિમાં નિ દધાનીહ વેહ વા । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો ઇચ્છું તો આ ધરતીને અહીં કે ત્યાં મૂકી શકું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
ઓષમિત્પૃથિવીમહં જઙ્ઘનાનીહ વેહ વા । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો ધરતીને સુકવી શકું કે તેને અહીં કે ત્યાં હલાવી શકું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
દિવિ મે અન્યઃ પક્ષોઽધો અન્યમચીકૃષમ્ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
મારી એક પાંખ આકાશમાં છે, બીજી મેં નીચે બનાવી છે; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
અહમસ્મિ મહામહોઽભિનભ્યમુદીષિતઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું મહાન છું, શક્તિથી ભરપૂર છું, અને ઊર્જાથી ઉદ્દીપિત છું; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
ગૃહો યામ્યરંકૃતો દેવેભ્યો હવ્યવાહનઃ । કુવિત્સોમસ્યાપામિતિ
હું તો ઘરમાં જઈ રહ્યો છું, શોભિત થઈને, દેવતાઓ માટે હવન લઈ જનાર બનીને; કદાચ આ બધું સોમના પ્રભાવથી થયું છે.
તદિદાસ ભુવનેષુ જ્યેષ્ઠં યતો જજ્ઞ ઉગ્રસ્ત્વેષનૃમ્ણઃ । સદ્યો જજ્ઞાનો નિ રિણાતિ શત્રૂનનુ યં વિશ્વે મદન્ત્યૂમાઃ
આ બધામાંથી એ સૌથી મહાન છે, જેના પરથી ભયંકર અને તેજસ્વી વીર જન્મ્યો. જે જન્મતાની સાથે જ દુશ્મનોને હરાવી દે છે અને બધા શક્તિઓ તેને આનંદથી સ્વીકારે છે.
વાવૃધાનઃ શવસા ભૂર્યોજાઃ શત્રુર્દાસાય ભિયસં દધાતિ । અવ્યનચ્ચ વ્યનચ્ચ સસ્નિ સં તે નવન્ત પ્રભૃતા મદેષુ
શક્તિથી વધતો અને ઘણું બળ ધરાવતો એ દુશ્મનને ડરાવે છે અને પોતાના સેવકને રક્ષે છે. એ પોષે છે અને બચાવે છે, અને આનંદના મેળામાં બધા તેને વંદન કરે છે.
ત્વે ક્રતુમપિ વૃઞ્જન્તિ વિશ્વે દ્વિર્યદેતે ત્રિર્ભવન્ત્યૂમાઃ । સ્વાદોઃ સ્વાદીયઃ સ્વાદુના સૃજા સમદઃ સુ મધુ મધુનાભિ યોધીઃ
બધા લોકો તારી બુદ્ધિ પસંદ કરે છે; બે વાર, ત્રણ વાર એ શક્તિઓ ઊભી થાય છે. મીઠામાં મીઠો, તું આનંદ વહાવ, મધથી મધમયોને જીત.
ઇતિ ચિદ્ધિ ત્વા ધના જયન્તં મદેમદે અનુમદન્તિ વિપ્રાઃ । ઓજીયો ધૃષ્ણો સ્થિરમા તનુષ્વ મા ત્વા દભન્યાતુધાના દુરેવાઃ
એ રીતે જ વિદ્વાનો તને દરેક આનંદમાં વિજયી કહીને સ્તુતિ કરે છે. તું બળવાન, ધીર અને સ્થિર રહેજે; દુષ્ટ આત્માઓ તને કદી હરાવી ન શકે.
ત્વયા વયં શાશદ્મહે રણેષુ પ્રપશ્યન્તો યુધેન્યાનિ ભૂરિ । ચોદયામિ ત આયુધા વચોભિઃ સં તે શિશામિ બ્રહ્મણા વયાંસિ
તારી સાથે અમે યુદ્ધમાં જીતીએ છીએ, અનેક વિજયો જોઈ શકીએ છીએ. હું શબ્દોથી તારા શસ્ત્રોને પ્રેરિત કરું છું; પ્રાર્થનાથી તારી શક્તિઓને મજબૂત કરું છું.
સ્તુષેય્યં પુરુવર્પસમૃભ્વમિનતમમાપ્ત્યમાપ્ત્યાનામ્ । આ દર્ષતે શવસા સપ્ત દાનૂન્પ્ર સાક્ષતે પ્રતિમાનાનિ ભૂરિ
હું અનેક રૂપ ધરાવનાર, મહાન, અજેય અને સહાય કરનારની સ્તુતિ કરું છું. એ પોતાની શક્તિથી સાત દાન આપે છે અને અનેક રૂપ દર્શાવે છે.
નિ તદ્દધિષેઽવરં પરં ચ યસ્મિન્નાવિથાવસા દુરોણે । આ માતરા સ્થાપયસે જિગત્નૂ અત ઇનોષિ કર્વરા પુરૂણિ
તમે નીચું અને ઊંચું બધું જ મૂકી દીધું છે, જેના આશ્રયે અમે ઘરકુલમાં રહીએ છીએ. તમે માતાઓ અને ચાલતી વસ્તુઓને સ્થિર કરો છો અને અનેક ઝડપી વસ્તુઓને આગળ ધપાવો છો.
ઇમા બ્રહ્મ બૃહદ્દિવો વિવક્તીન્દ્રાય શૂષમગ્રિયઃ સ્વર્ષાઃ । મહો ગોત્રસ્ય ક્ષયતિ સ્વરાજો દુરશ્ચ વિશ્વા અવૃણોદપ સ્વાઃ
આ મહાન અને તેજસ્વી બૃહદ્દિવના સ્તોત્રો ઇન્દ્ર માટે ગવાય છે, જે સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છે અને પ્રકાશ આપનાર છે. એ મહાન વંશના રક્ષક છે, પોતે સ્વયં શાસક છે અને દૂર દૂરના બધા માર્ગો ખોલી આપીને અમને સુરક્ષા આપે છે.