પુનર્વૈ દેવા અદદુઃ પુનર્મનુષ્યા ઉત । રાજાનઃ સત્યં કૃણ્વાના બ્રહ્મજાયાં પુનર્દદુઃ
દેવતાઓએ પણ તેને પાછી આપી, અને મનુષ્યોએ પણ. રાજાઓએ સત્ય પાળીને બ્રાહ્મણની પત્નીને પાછી આપી.
પુનર્દાય બ્રહ્મજાયાં કૃત્વી દેવૈર્નિકિલ્બિષમ્ । ઊર્જં પૃથિવ્યા ભક્ત્વાયોરુગાયમુપાસતે
પંડિતની પત્નીને ફરીથી નિર્દોષ બનાવી દેવીઓ સાથે પાછી આપી, તેઓ પૃથ્વીનો આહાર ગ્રહણ કરે છે અને વિશાળ સ્તુતિ ગાઈને આનંદ માણે છે.
સમિદ્ધો અદ્ય મનુષો દુરોણે દેવો દેવાન્યજસિ જાતવેદઃ । આ ચ વહ મિત્રમહશ્ચિકિત્વાન્ત્વં દૂતઃ કવિરસિ પ્રચેતાઃ
આજે મનુષ્યના ઘરમા પ્રજ્વલિત થયેલા દેવતા જાતવેદા, તું દેવતાઓને યજ્ઞ અર્પણ કરે છે; તું દૂત, કવિ અને બુદ્ધિશાળી છે, મૈત્ર અને વરુણને અહીં લાવ.
તનૂનપાત્પથ ઋતસ્ય યાનાન્મધ્વા સમઞ્જન્સ્વદયા સુજિહ્વ । મન્માનિ ધીભિરુત યજ્ઞમૃન્ધન્દેવત્રા ચ કૃણુહ્યધ્વરં નઃ
તનૂનપાત, તું સત્યના માર્ગે મધથી અભિષેકિત અને મીઠી વાણી ધરાવનારો છે; અમારી ભાવનાઓને સમજપૂર્વક સ્વીકાર અને અમારો યજ્ઞ દેવતાઓમાં સફળ કર.
આજુહ્વાન ઈડ્યો વન્દ્યશ્ચા યાહ્યગ્ને વસુભિઃ સજોષાઃ । ત્વં દેવાનામસિ યહ્વ હોતા સ એનાન્યક્ષીષિતો યજીયાન્
સ્તુતિ અને વંદના લાયક અગ્નિ, તું વસુઓ સાથે અહીં આવ; તું દેવતાઓનો મહાન હોતાર છે, આ રીતે બોલાવવાથી તું સર્વોત્તમ યજ્ઞપાત્ર બને છે.
પ્રાચીનં બર્હિઃ પ્રદિશા પૃથિવ્યા વસ્તોરસ્યા વૃજ્યતે અગ્રે અહ્નામ્ । વ્યુ પ્રથતે વિતરં વરીયો દેવેભ્યો અદિતયે સ્યોનમ્
પૃથ્વી પર પૂર્વ દિશામાં યજ્ઞકુશ વિછાવો, ઘરનાં મુખ્ય સ્થાને, દિવસના આરંભે; દેવતાઓ અને અદિતિ માટે વિશાળ અને સુખદાસન વિસ્તારો.
વ્યચસ્વતીરુર્વિયા વિ શ્રયન્તાં પતિભ્યો ન જનયઃ શુમ્ભમાનાઃ । દેવીર્દ્વારો બૃહતીર્વિશ્વમિન્વા દેવેભ્યો ભવત સુપ્રાયણાઃ
પ્રભાસ્વરૂપ અને વિશાળ આસનો વિછાવો, જેમ પતિઓ માટે શોભાયમાન સ્ત્રીઓ સજાય છે; દિવ્ય અને વિશાળ દ્વારો સર્વને આવરી લેતા અને દેવતાઓ માટે સરળ પ્રવેશવાળા થાઓ.
આ સુષ્વયન્તી યજતે ઉપાકે ઉષાસાનક્તા સદતાં નિ યોનૌ । દિવ્યે યોષણે બૃહતી સુરુક્મે અધિ શ્રિયં શુક્રપિશં દધાને
યજ્ઞને જાગૃત કરનાર નજીક આવો; ઉષા અને રાત્રિ પોતાના સ્થાન પર બેસે; દિવ્ય અને મહાન કન્યાઓ તેજસ્વી આભૂષણ ધારણ કરીને પોતાની કાંતિ ધરાવે છે.
દૈવ્યા હોતારા પ્રથમા સુવાચા મિમાના યજ્ઞં મનુષો યજધ્યૈ । પ્રચોદયન્તા વિદથેષુ કારૂ પ્રાચીનં જ્યોતિઃ પ્રદિશા દિશન્તા
દૈવી હોતારો, પ્રથમ અને મીઠા વક્તા, મનુષ્યો માટે યજ્ઞનું માપ લેશે; સભાઓમાં કવિઓને પ્રેરણા આપે છે અને પૂર્વ દિશામાં પ્રાચીન પ્રકાશ બતાવે છે.
આ નો યજ્ઞં ભારતી તૂયમેત્વિળા મનુષ્વદિહ ચેતયન્તી । તિસ્રો દેવીર્બર્હિરેદં સ્યોનં સરસ્વતી સ્વપસઃ સદન્તુ
ભારતી, ઇળા અને સરસ્વતી—આ ત્રણ દેવીઓ—મારા યજ્ઞમાં આવે, મનુષ્યોમાં ચેતન રહે; તેઓ આ યજ્ઞકુશ પર સુખ આપતી અને સાચી બુદ્ધિ ધરાવતી બેસે.
ય ઇમે દ્યાવાપૃથિવી જનિત્રી રૂપૈરપિંશદ્ભુવનાનિ વિશ્વા । તમદ્ય હોતરિષિતો યજીયાન્દેવં ત્વષ્ટારમિહ યક્ષિ વિદ્વાન્
જેણે આ આખા જગતને સ્વરૂપોથી શોભાવ્યો—દ્યા અને પૃથ્વી, બે માતાઓ—આજે, હોતારના માર્ગદર્શનથી, એ દેવ ત્વષ્ટારને જાણીને યજ્ઞ અર્પણ કરો.
ઉપાવસૃજ ત્મન્યા સમઞ્જન્દેવાનાં પાથ ઋતુથા હવીંષિ । વનસ્પતિઃ શમિતા દેવો અગ્નિઃ સ્વદન્તુ હવ્યં મધુના ઘૃતેન
યોગ્ય રીતે વ્યવસ્થિત કરીને દેવતાઓ માટે હવનો મોકલો; વનસ્પતિ, શમકર્તા અને દેવ અગ્નિ મધ અને ઘી સાથે હવનનો સ્વાદ માણે.
સદ્યો જાતો વ્યમિમીત યજ્ઞમગ્નિર્દેવાનામભવત્પુરોગાઃ । અસ્ય હોતુઃ પ્રદિશ્યૃતસ્ય વાચિ સ્વાહાકૃતં હવિરદન્તુ દેવાઃ
તુરંત જન્મેલા અગ્નિએ યજ્ઞને માપી અને દેવતાઓનો નેતા બન્યો; હોતારના આદેશે, સત્ય વાણીમાં, દેવતાઓ 'સ્વાહા' સાથે અર્પિત હવનનો સ્વાદ માણે.
મનીષિણઃ પ્ર ભરધ્વં મનીષાં યથાયથા મતયઃ સન્તિ નૃણામ્ । ઇન્દ્રં સત્યૈરેરયામા કૃતેભિઃ સ હિ વીરો ગિર્વણસ્યુર્વિદાનઃ
વિચારશીલ લોકો, તમારી બુદ્ધિને પ્રગટાવો જેમ દરેકના વિચારો ઉદ્ભવે છે; સાચા કર્મોથી આપણે ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કરીએ, કારણ કે એ વીર, ગાયક અને જ્ઞાનનો જાણકાર છે.
ઋતસ્ય હિ સદસો ધીતિરદ્યૌત્સં ગાર્ષ્ટેયો વૃષભો ગોભિરાનટ્ । ઉદતિષ્ઠત્તવિષેણા રવેણ મહાન્તિ ચિત્સં વિવ્યાચા રજાંસિ
સત્યના સ્થાનથી આજે પ્રેરણા પ્રકાશિત થઈ છે; ઘરનો પુત્ર, વાછરડાવાળો વાછરડો, ગાયો સાથે આવ્યો છે; તે શક્તિ અને ગર્જનાથી ઊભો થયો અને મહાન અવકાશોને પણ અલગ કર્યા.
ઇન્દ્રઃ કિલ શ્રુત્યા અસ્ય વેદ સ હિ જિષ્ણુઃ પથિકૃત્સૂર્યાય । આન્મેનાં કૃણ્વન્નચ્યુતો ભુવદ્ગોઃ પતિર્દિવઃ સનજા અપ્રતીતઃ
ઇન્દ્ર ખરેખર પોતાની કીર્તિથી આ બધું જાણે છે; એ વિજયી છે, સૂર્ય માટે માર્ગ બનાવે છે; આને અડગ રાખીને, એ અચલ, ગૌનો સ્વામી, સ્વર્ગનો પ્રાચીન અને અજેય બન્યો.
ઇન્દ્રો મહ્ના મહતો અર્ણવસ્ય વ્રતામિનાદઙ્ગિરોભિર્ગૃણાનઃ । પુરૂણિ ચિન્નિ તતાના રજાંસિ દાધાર યો ધરુણં સત્યતાતા
ઇન્દ્રે પોતાની મહાનતાથી, અંગિરસો દ્વારા સ્તુતિ પામી, મહાસાગરની નિયમો સ્થાપ્યા; તેણે અનેક પ્રદેશો વિસ્તરાવ્યા અને સત્યના આધારને ધારી રાખ્યો.
ઇન્દ્રો દિવઃ પ્રતિમાનં પૃથિવ્યા વિશ્વા વેદ સવના હન્તિ શુષ્ણમ્ । મહીં ચિદ્દ્યામાતનોત્સૂર્યેણ ચાસ્કમ્ભ ચિત્કમ્ભનેન સ્કભીયાન્
ઇન્દ્રે આકાશ અને પૃથ્વીનું માપ જાણ્યું છે; એ બધા સ્થાન જાણે છે અને શુષ્ણને નાશ કરે છે; એણે સૂર્યથી વિશાળ આકાશને વિસ્તૃત કર્યું અને પોતાના થાંભલા વડે આધારને પણ ટેકો આપ્યો.
વજ્રેણ હિ વૃત્રહા વૃત્રમસ્તરદેવસ્ય શૂશુવાનસ્ય માયાઃ । વિ ધૃષ્ણો અત્ર ધૃષતા જઘન્થાથાભવો મઘવન્બાહ્વોજાઃ
વજ્રથી વૃત્રહરે વૃત્ર અને અધર્મીના માયાને નાશ કરી; હે પરાક્રમી, તું પોતાની શક્તિથી તેમને તોડી નાખ્યા—આ રીતે, હે દાતાર, તું પોતાના બળથી વધુ શક્તિશાળી થયો.
સચન્ત યદુષસઃ સૂર્યેણ ચિત્રામસ્ય કેતવો રામવિન્દન્ । આ યન્નક્ષત્રં દદૃશે દિવો ન પુનર્યતો નકિરદ્ધા નુ વેદ
યદુઓના ધ્વજ સવારના પ્રકાશ અને સૂર્યની સાથે ઝગમગતા હતા અને તેજમાં આનંદ પામતા હતા. જ્યારે આ તારલુ દેખાયું, ત્યારે આકાશ જેવું લાગ્યું, પણ એ ક્યાંથી આવ્યું અને પછી ક્યાં ગયું, એ કોઈને ખબર નથી.
દૂરં કિલ પ્રથમા જગ્મુરાસામિન્દ્રસ્ય યાઃ પ્રસવે સસ્રુરાપઃ । ક્વ સ્વિદગ્રં ક્વ બુધ્ન આસામાપો મધ્યં ક્વ વો નૂનમન્તઃ
આ પાણીની પહેલી લહેરો તો બહુ દૂર સુધી ગઈ, જે ઇન્દ્રના પ્રેરણે વહેતી થઈ. તેમનો મૂળ ક્યાં છે, તેમનો આધાર ક્યાં છે, તેમનું મધ્ય ક્યાં છે અને હવે તેમનો અંત ક્યાં છે – એ કોણ જાણે?
સૃજઃ સિન્ધૂઁરહિના જગ્રસાનાઁ આદિદેતાઃ પ્ર વિવિજ્રે જવેન । મુમુક્ષમાણા ઉત યા મુમુચ્રેઽધેદેતા ન રમન્તે નિતિક્તાઃ
નદીઓ, જે સાપના વશમાં હતી, મુક્ત થઈ ગઈ; પછી તો એ ઝડપથી વહેવા લાગી. જે મુક્ત થવા ઈચ્છતી હતી, એ છૂટીને વહેવા લાગી, પણ જે અટકાવી રાખવામાં આવી, એ આનંદ પામી નહીં.
સધ્રીચીઃ સિન્ધુમુશતીરિવાયન્સનાજ્જાર આરિતઃ પૂર્ભિદાસામ્ । અસ્તમા તે પાર્થિવા વસૂન્યસ્મે જગ્મુઃ સૂનૃતા ઇન્દ્ર પૂર્વીઃ
બધી નદીઓ એકસાથે ગર્જના કરતી સિંધુ તરફ દોડી ગઈ; જૂનો અવરોધ માર્ગ ખોલનાર દ્વારા તૂટી ગયો. એ જૂના ધરતીના ધન-સંપત્તિ હવે શાંત થઈ ગઈ, હે ઇન્દ્ર, અનેક શુભ વસ્તુઓ અમને પ્રાપ્ત થઈ છે.
ઇન્દ્ર પિબ પ્રતિકામં સુતસ્ય પ્રાતઃસાવસ્તવ હિ પૂર્વપીતિઃ । હર્ષસ્વ હન્તવે શૂર શત્રૂનુક્થેભિષ્ટે વીર્યા પ્ર બ્રવામ
હે ઇન્દ્ર, તું તારી ઈચ્છા પ્રમાણે સવારના હવનમાં સોમરસ પી, કેમ કે તારો પહેલો પ્યાલો તો સવારમાં જ છે. હે વીર, દુશ્મનોને હરાવવા આનંદ મનાવ; અમે સ્તુતિઓથી તારા શૌર્યના કાર્યો ગાઈએ છીએ.
યસ્તે રથો મનસો જવીયાનેન્દ્ર તેન સોમપેયાય યાહિ । તૂયમા તે હરયઃ પ્ર દ્રવન્તુ યેભિર્યાસિ વૃષભિર્મન્દમાનઃ
હે ઇન્દ્ર, તારો રથ તો વિચાર કરતાં પણ ઝડપી છે, એ રથ પર ચડીને અહીં સોમરસ પીવા આવો. તારા ઘોડાઓ ઉત્સાહથી દોડી આવે, જેમા તું આનંદથી સવારી કરે છે.
હરિત્વતા વર્ચસા સૂર્યસ્ય શ્રેષ્ઠૈ રૂપૈસ્તન્વં સ્પર્શયસ્વ । અસ્માભિરિન્દ્ર સખિભિર્હુવાનઃ સધ્રીચીનો માદયસ્વા નિષદ્ય
સૂર્યના તેજ અને કાંતિથી તું તારી કાયાને શ્રેષ્ઠ રૂપોથી સ્પર્શ કર. હે ઇન્દ્ર, અમે તારા મિત્રોને બોલાવીને, તું અમારાં સાથે બેઠા બેઠા આનંદ માણ.
યસ્ય ત્યત્તે મહિમાનં મદેષ્વિમે મહી રોદસી નાવિવિક્તામ્ । તદોક આ હરિભિરિન્દ્ર યુક્તૈઃ પ્રિયેભિર્યાહિ પ્રિયમન્નમચ્છ
હે ઇન્દ્ર, તારી મહાનતા એવી છે કે, આ આકાશ અને ધરતી પણ તેને પાર કરી શક્યા નથી. એ ઘર તરફ, તારા પ્રિય ઘોડાઓ સાથે, તારા પ્રિયજન સાથે આવો અને પ્રિય ભોજન ગ્રહણ કરો.
યસ્ય શશ્વત્પપિવાઁ ઇન્દ્ર શત્રૂનનાનુકૃત્યા રણ્યા ચકર્થ । સ તે પુરંધિં તવિષીમિયર્તિ સ તે મદાય સુત ઇન્દ્ર સોમઃ
હે ઇન્દ્ર, તું હંમેશાં પીધું છે અને દુશ્મનોને વિનાશ કર્યા છે, અનન્ય પરાક્રમ દર્શાવ્યો છે. તારા માટે દાતાની શક્તિ જાગે છે, અને તારા આનંદ માટે સોમરસ પિછાય છે.
ઇદં તે પાત્રં સનવિત્તમિન્દ્ર પિબા સોમમેના શતક્રતો । પૂર્ણ આહાવો મદિરસ્ય મધ્વો યં વિશ્વ ઇદભિહર્યન્તિ દેવાઃ
હે ઇન્દ્ર, આ તારી માટે ભરેલું પાત્ર છે, સોમરસ પી, હે શતશક્તિમાન. આ પ્યાલો મદમય મધુરતા થી ભરેલો છે, જેને બધા દેવતાઓ માણવા ઈચ્છે છે.
વિ હિ ત્વામિન્દ્ર પુરુધા જનાસો હિતપ્રયસો વૃષભ હ્વયન્તે । અસ્માકં તે મધુમત્તમાનીમા ભુવન્સવના તેષુ હર્ય
હે ઇન્દ્ર, અનેક જાતિના લોકો તને ભેટો આપી બોલાવે છે, હે વૃષભ. આ અમારા સૌથી મધુર સોમરસ તારા માટે છે – તું આ હવનમાં આનંદ માણ.