મિત્રો, જેમની આંખો અને કાન છે, તેઓ મનની ઝડપમાં અસમાન બની જાય છે. કેટલાક મિત્રો, જેમણે તીર્થમાં સ્નાન કર્યું હોય તેમ, નજીક જણાય છે; જ્યારે કેટલાક, જળકુંડના કિનારે ઊભેલા હોય તેમ, દૂર જણાય છે. જ્યારે મિત્રો હૃદયથી એક થાય છે, મનની ગતિમાં રચાયેલા બ્રાહ્મણો જ્ઞાનથી જુદાઈ પામે છે; એ બ્રાહ્મણો સમુદાયમાં ફરતા રહે છે. પણ કેટલાક એવા છે કે જે નજીક પણ આવતાં નથી અને દૂર પણ જતાં નથી—ન બ્રાહ્મણ, ન સોમના સર્જક—એવા લોકો દુષ્ટતાથી વાણી સાથે સંકળાય છે અને અજ્ઞાનતાથી ભૂલના જાળ બણે છે, તેઓ સંતાનના અર્થથી અજાણ રહે છે. પરંતુ જ્યારે મિત્રોને પ્રસિદ્ધિ મળે છે, ત્યારે સભામાં મિત્રો સાથે આનંદ કરે છે. જે પાપ દૂર કરે છે અને પોષણ આપે છે, તેમને અમર લાભ મળે છે—even સ્પર્ધકને પણ. તમે ભજનોની વૃદ્ધિ પોષી છે; તમે શાક્વરી છંદોમાં ગાયત્રી ગાતા હો. બ્રાહ્મણ જન્મનું જ્ઞાન કહે છે અને તમે યજ્ઞના છંદને માપો છો. ચાલો, હવે વિવેકથી આપણે દેવતાઓની ઉત્પત્તિનું વર્ણન કરીએ. જે讚ભજનોમાં, પછીના યુગમાં પણ, જે કોઈ તેને જોવે છે. બ્રહસ્પતિએ દેવતાઓને, કારીગર લોહારની જેમ, પોતાના સાધનો વડે આ રચના કરી. દેવતાઓના પ્રાચીન યુગમાં, અસ્તિત્વ ન હતું, ત્યાંથી અસ્તિત્વ જન્મ્યું. દેવતાઓના પ્રથમ યુગમાં, અસ્તિત્વ ન હતું, ત્યાંથી અસ્તિત્વ જન્મ્યું. પછી દિશાઓ જન્મી, પછી ઊંચી જગ્યા (આકાશ) ફેલાઈ. આ ઊંચી જગ્યામાંથી પૃથ્વી જન્મી; દિશાઓ જન્મી. અદિતિમાંથી દક્ષ જન્મ્યો અને દક્ષમાંથી અદિતિ ફેલાઈ. અદિતિ ખરેખર જન્મી; દક્ષ, જે તમારી પુત્રી છે. દેવતાઓ તેનો જન્મ છે, કલ્યાણકારી, અમરતાના સગા. જ્યારે દેવતાઓ જળમાં ઊભા હતા, ત્યારે ઊંડા ઉલ્લાસથી, તેઓએ નૃત્ય કરતા હોય તેમ, તીવ્ર ધૂળ દૂર કરી. જ્યારે દેવતાઓ, તપસ્વી, સમગ્ર વિશ્વમાં વ્યાપી ગયા, ત્યારે, સમુદ્રમાં છુપાયેલા, તમે સૂર્યને ધારી રાખ્યો. અદિતિના શરીરથી આઠ પુત્રો જન્મ્યા. દેવતાઓ એમાંથી સાતને સાથે રાખ્યા અને માર્તાંડને ત્યજી દીધો. સાત પુત્રો સાથે અદિતિ પ્રાચીન યુગમાં ગઈ. સંતાન અને મૃત્યુ માટે, તેણે માર્તાંડને ફરીથી લાવ્યો. પોતાના બળ અને શક્તિ માટે મહાન એક જન્મ્યો, આનંદદાયક, સૌથી શક્તિશાળી, ગર્વથી ભરપૂર. ત્યારે મારુતોએ ઇન્દ્રને વધાર્યા, જ્યારે માતાએ નાયકને પોતાના ગર્ભમાં ધરી લીધો. જે છુપાઈ બેઠા છે, પોતાના ઉપાયોથી—even તેઓએ અનેક સ્તુતિઓથી ઇન્દ્રને મજબૂત બનાવ્યો; પણ પ્રસવવતી સ્ત્રીની જેમ, ઇન્દ્રના પ્રભાવી પગથી તેઓ અંધકારમાંથી મુક્ત થાય છે અને તેમનું સંતાન જન્મે છે. જ્યારે તમે વિજય માટે આગળ વધો છો, ત્યારે તમારા પગ ઉન્નત થાય છે; અને અહીંના શક્તિશાળી પણ વધે છે. હે ઇન્દ્ર, તમે હજારો શલાવૃકોને સંહાર્યા છે, અને અશ્વિનીકુમારો સાથે તમારી શક્તિ વધારી છે. એકતા સાથે તમે યજ્ઞ તરફ દોડી આવો છો અને અશ્વિનીકુમારોને મિત્રો તરીકે લાવો છો; બે પાત્રોમાં, ઇન્દ્ર, તમે હજાર રાખો છો અને અશ્વિનીકુમારો વિરુદ્ધો પર દયાળુ દાન આપે છે. સત્યમાં આનંદ લઈને, સંતાન માટે, મિત્રો સાથે, ઇન્દ્ર, તમે ઇચ્છિત લક્ષ્ય મેળવવા પ્રયત્ન કરો છો; આ શક્તિઓથી તમે દસ્યુ પાસે ગયા અને લાલ ધૂંધ તટસ્થ થઈ ગઈ. અહીંના પ્રાચીન નામવાળા નિવાસીઓને પણ, ઇન્દ્ર, તમે પછાડી દીધા, જેમ તમે ઉષાઓને દૂર કરો છો; ઋષિઓ અને મિત્રો સાથે, ઉત્સાહપૂર્વક, તમે શત્રુઓને હરાવ્યા. તમે નમુચિ અને મખસ્યુ, દુરાચારી દાસ, જે ઋષિ સામે કાવતરાં રચતો હતો, તેને પણ સંહાર્યા; હે દેવ, તમે મનુ માટે સુખદ માર્ગ બનાવ્યા, જેમ રથ માટે માર્ગ સમાન કરો. હે ઇન્દ્ર, તમે નામ અને શક્તિમાં બધાને વટાવી ગયા, અને રાજ્ય તમારા હાથમાં મૂક્યું; દેવતાઓ તમારી શક્તિમાં આનંદ કરે છે અને તમે ગાઢ જંગલોને પણ વશ કરી લીધા. જ્યારે તેનું ચક્ર જળમાં મુકાયું, ત્યારે તેના માટે મધુર આવરણ ફેલાયું; પૃથ્વી પર જે કશું સ્થિર છે, ગાયોમાં જે દુધ છે, તે બધું તમે વનસ્પતિઓમાં મૂક્યું. જ્યારે તેઓ કહે, "તે ઘોડાથી આવ્યો," અથવા "તે બળથી જન્મ્યો," કેટલાક તેને આવું કલ્પે છે; રોષ બહાર આવ્યો અને રહેણાંકમાં ઊભો રહ્યો, જ્યાંથી ઇન્દ્ર જન્મ્યો અને પોતાનું મૂળ જાણે છે. પંખી, ઉન્નત મનવાળા ઋષિઓ, ઇન્દ્ર પાસે આવ્યા, તેઓ ભક્તિમાં ક્યારેય નિષ્ફળ થયા નહીં; અંધકાર દૂર કરો, અમને દ્રષ્ટિ આપો, અમને મુક્ત કરો જેમ કોઈ બંધાયેલા ખજાનામાંથી મુક્ત કરે. હું ધનને સ્તુતિ કરું છું, વિચારથી શોધું છું, અથવા યજ્ઞથી બંને લોકને પામું છું; હું એ ઝડપથી દોડનારા, ધનવાન, યુદ્ધમાં વિખ્યાત, generous દેવતાઓને બોલાવું છું. તેમામાંથી મહાન આકાશને બોલાવે છે, તેજસ્વી મનથી પૃથ્વી પાસે જાય છે; જ્યાં દેવતાઓ કલ્યાણ માટે કાર્ય કરે છે, જ્યાં સ્વર્ગ પોતાની શક્તિથી જગ્યા આપે છે. આ ગીત અમર દેવતાઓ માટે છે, જે વિનમ્રને ધન આપે છે; તેઓ, જે વિચાર અને યજ્ઞ બંને પૂર્ણ કરે છે, અમને વાસુઓનું ધન વિલંબ વિના આપે. તે દૂર સ્થળે, ઇન્દ્રના પુત્રો પ્રયત્ન કરે છે, જે વિશાળ, ગાયોથી ભરપૂર જગત પાર કરવા ઈચ્છે છે; એ અનેક પુત્રો, એક જ પ્રયાસમાં, મહાન, હજારો પ્રવાહ ધરાવનારને દોહે છે. શચી જેવી, ઇન્દ્રને તમારો સહાયકો બનાવો, અજેય, યુદ્ધમાં શત્રુઓને પછાડનાર; દયાળુ, દાનશીલ, વખાણાયેલા મઘવન, જે શક્તિશાળી વજ્રધારી છે. જ્યારે પણ ઇન્દ્ર, વૃત્રના સંહારક, પ્રાચીન સૌથી મહાન નામો ધારણ કરે છે, શક્તિશાળી પ્રભુ, પૂરુનો પુત્ર, ચાલો આપણે તેને આ કાર્ય માટે બોલાવીએ. હવે કવિ સૂર્યમંડળમાં જળની સર્વોચ્ચ મહિમાનું વર્ણન કરે છે; સાત નદીઓ ત્રિવિધ પ્રવાહમાં વહે છે, અને તેજસ્વી સિંધુ બધામાં સૌથી વધુ શક્તિશાળી છે. વરুণે તમારા માટે માર્ગ ખોલ્યા, હે સિંધુ, જ્યારે તમે તમારી لہરો સાથે દોડો છો; તમે પૃથ્વીના ઢોળાવ પર, કાંઠા પર, દોડો છો, જ્યારે તમે, ગતિશીલોમાં શ્રેષ્ઠ, ગતિમાન થાઓ છો. આકાશમાં ધ્વનિ ફેલાય છે, પૃથ્વી ઉપર ઊઠે છે; તે પોતાની અજોડ શક્તિ તેજ સાથે વહે છે. જેમ વાદળમાંથી વરસાદ ગાજે છે, તેમ નદી આવે છે અને વાછરડાની જેમ ગર્જના કરે છે. હે નદી, માતાઓ તને વાછરડાને દૂધ પીવડાવવા દોડે છે, ગાયોની જેમ દૂધ માટે તલપાપડી; યુદ્ધમાં રાજા જેવી, તું તેમને આગળ લઈ જાય છે; જ્યારે તું દોડે છે, ત્યારે કોઈને પાછળ છોડી નથી જતી. ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, સતુદ્રી અને પરુષણી, મારા આ સ્તુતિમાં જોડાઓ; અસિક્ની, મારુદ્વૃધા, વિતસ્તા, અર્જિકિયા અને સુશોમા, તમે પણ સાંભળો. ત્રિષ્ટામા, સૌપ્રથમ વહેતી, સુસર્તુ, રસા અને શ્વેતા, હે નદી, કુભા, ગોમતી અને ક્રુમુ, મહાનાઓ, તમે પણ તમારા રથ સાથે આવો. ઝડપી અને તેજસ્વી, મહાન મહિમાવાળી, નદી વૃદ્ધોને પણ વહે જતી, પ્રદેશોને હલાવતી; અવિરત વહેતી, અડચણો દૂર કરતી, અને અશ્વોની જેમ મનોહર રૂપે પ્રગટે છે. નદી ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ, રથોથી ભવ્ય, સૌંદર્યથી શોભિત, સુવર્ણમય, કુશળતાથી રચાયેલી, શક્તિથી ભરપૂર છે; તે ઊનાળુ, યુવાન, સદ્ગુણવાળી અને સાચે જ મધુર સમૃદ્ધિ લાવે છે. નદીએ અશ્વિનીકુમારો માટે મૃદુ રથ જોતે છે; એથી એ આ સ્પર્ધામાં વિજય મેળવે છે. આજે તેની મહાનતા વખાણી છે—અવિરત, તેજસ્વી અને ઉજ્જ્વલ.