આકાશ અને ધરતીએ નિયમ પ્રમાણે જળ, વનસ્પતિઓ અને યજ્ઞયોગ્ય વૃક્ષોની ઉત્પત્તિ કરી. દેવતાઓએ તેજસ્વી અંતરિક્ષને આધારરૂપે વિસ્તૃત કર્યું અને પોતાના સ્વરૂપોને રચ્યાં. આકાશને ધારણ કરનાર ઋભુઓ, સારા હાથે કાર્ય કરનાર પવન, પરજન્ય અને શક્તિશાળી ગર્જનારા—all મળીને યજ્ઞના ગીતોને પાણી અને વનસ્પતિઓ સુધી પહોંચાડે છે. ભાગ અને બળવાન દેવતાઓને આહ્વાન કરવામાં આવે છે. સમુદ્ર, નદીઓ, પ્રદેશો, અંતરિક્ષ, એકપાદ સંતાન, ગર્જનારા અને મહાપ્રવાહ—allને સંબોધન કરવામાં આવે છે કે, અહી બુધ્ન્યે મારા શબ્દો સાંભળે અને બધા દેવતાઓ તથા મહાન સંતો પણ. મનુના વંશજો, અમે તમારું દૈવી અનુગ્રહ મેળવવા ઈચ્છીએ છીએ; અમારું યજ્ઞ સાચા માર્ગે આગળ વધારજો. આદિત્ય, રુદ્ર, વસુ—દયાળુ દાતા—આ સ્તુતિઓમાં પ્રેરણા આપો. દિવ્ય હોતાઓ, પ્રથમ યજ્ઞકર્તાઓ, સાચા માર્ગે સારા ભાવથી અનુસરીએ છીએ. અમે ખેતરના સ્વામી, પadoshiને શોધીએ છીએ; અમર દેવતાઓ અમને પોતાના દાન આપે. વસિષ્ઠોએ, પૂર્વજો જેમ, વાણી રચી છે; દેવતાઓ, સ્તુતિ ઈચ્છતા, ઋષિઓની જેમ કલ્યાણ માટે પ્રયત્ન કરે છે. જેમ સગા-સંબંધી પ્રસન્ન થઈ ઇચ્છા પૂરી કરે છે, તેમ, હે દેવતાઓ, અમારો દુઃખ દૂર કરો. વસિષ્ઠે અમર દેવતાઓનું પૂજન કર્યું છે, જેમણે સમગ્ર વિશ્વમાં પોતાનું વિસ્તરણ કર્યું છે. તેઓ આજે અમને વિશાળ રક્ષા આપે અને હંમેશા આશીર્વાદથી અમારો સંરક્ષણ કરે. પિતાએ ઊંચી, સત્યજન્ય, સાત મસ્તકવાળી પ્રજ્ઞા શોધી. તેણે એક ચોથું સર્વવ્યાપી સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું, જેમાંથી ઇન્દ્ર માટે સ્તુતિ ઉત્પન્ન થઈ. સત્યને પ્રગટ કરતા, તેજસ્વી, સ્વર્ગના પુત્રો, અસુરોના વીરોએ જ્ઞાનીના માર્ગને અનુસર્યો. અંગિરસોએ યજ્ઞના પ્રથમ સ્થાનને ધ્યાનમાં રાખ્યું. હંસ જેવા સંગાથીઓ સાથે, એકસાથે બોલતા, બ્રહસ્પતિએ પથ્થરના અવરોધોને તોડી, ઊંચા અવાજે ગર્જના કરી અને ગીત વહાવ્યું. બે દ્વાર ખુલ્યાં, એક દૂર રહી ગયું; ગાયો અસત્યના અવરોધે છુપાઈ હતી. બ્રહસ્પતિએ અંધકારમાં પ્રકાશ શોધતા ત્રણ ઉષાઓ બહાર લાવી. પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા મજબૂત કિલ્લાને તોડી, ત્રણને સમુદ્રમાંથી કાપી નાખ્યા. બ્રહસ્પતિએ આકાશ જેવી ગર્જનાથી ઉષા, સૂર્ય, ગાયો અને પ્રકાશ શોધી કાઢ્યા. ઇન્દ્રે વલા નામના ગાયોના રક્ષકને પોતાના હાથથી, ગર્જનાથી પ્રહાર કર્યો. ઘીથી યુક્ત ધન મેળવવા ઈચ્છી, પાણિઓને રડાવ્યા અને ગાયોને મુક્ત કરી. સાચા, તેજસ્વી સંગાથીઓ સાથે, તેણે લોખંડના કિલ્લાને તોડી નાખ્યો. બ્રહ્મણસ્પતિએ શક્તિશાળી વાછરો અને પસંદ કરેલા વીરોથી પરિશ્રમથી ધન વહેંચ્યું. સાચા મનથી, તેઓ ગાયોના સ્વામીની શોધમાં પ્રયત્નશીલ રહ્યા. બ્રહસ્પતિએ પરસ્પર સ્તુતિથી ઉષાઓને તેમના જ કાંઠે મુક્ત કરી. શુભ વિચારો સાથે તેને મહિમા આપતાં, સભામાં સિંહની જેમ ગર્જનારા બ્રહસ્પતિને દરેક યુદ્ધમાં વિજયી તરીકે વંદન કરીએ. જ્યારે તેણે સર્વરૂપ પુરસ્કાર મેળવ્યો, ત્યારે સ્વર્ગના ઉપરલા ભાગો ગુંજી ઉઠ્યા. બ્રહસ્પતિના મહિમાને વધારતા, વિવિધ સ્વરૂપે તેઓ પ્રકાશને પોતાનું માને છે. અમને લાંબી આયુષ્ય માટે સાચા આશીર્વાદ આપો; ગાયકને પણ તમારી ભેટથી મદદ કરો; સર્વ દુશ્મનાવટ પાછળ રહી જાય; આકાશ અને ધરતી અમારા સર્વ ઇચ્છાઓ સાંભળે. ઇન્દ્રે પોતાની મહાનતાથી મહાન અહિ સર્પના શિરે ગર્જના કરી. તેણે અહિ નામના દૈત્યનું સંહાર કર્યું, સાત નદીઓને મુક્ત કરી અને દેવતાઓ સાથે આકાશ-ધરતી દ્વારા અમારું રક્ષણ કર્યું. પર્વતમાંથી જન્મેલા, ગર્જનારા, પંખીઓની જેમ ઉડતા, કમજોરોની જેમ અવાજ કરતા, બ્રહસ્પતિની પાસે આનંદથી ભજન લઈને પહોંચે છે. અંગિરસોએ ગાયો સાથે પ્રયત્નપૂર્વક તેને ભાગા જેવા આર્યમાન સુધી પહોંચાડ્યો. સભામાં, દંપતીની જેમ, મિત્ર એકતા પામે છે; બ્રહસ્પતિ, અમને સ્પર્ધામાં બળ આપો. યજ્ઞપત્નીઓ, માન્ય અતિથિઓ, તેજસ્વી, સુવર્ણ, નિર્મળ સ્વરૂપવાળી—બ્રહસ્પતિએ તેમને પર્વતમાંથી બહાર કાઢ્યા, જેમ કોઈ જવારને ભૂસી કાઢે. તેણે મધુર સત્યના સ્ત્રોતને વહાવ્યું, સૂર્યે આકાશમાંથી જ્યોત ફેંકી. બ્રહસ્પતિએ પથ્થરમાંથી ગાયોને ઉપાડી, ધરતીની ત્વચા ફાડી—as પાણી આવરણ ફાડે તેમ. તેણે પ્રકાશથી અંતરિક્ષમાંથી અંધકાર હટાવ્યું, જેમ પવન પાણીમાંથી ગઢવાળાને દૂર કરે. બ્રહસ્પતિએ વલાને પવન જેમ વાદળને વિખેરી નાખે તેમ વિખેરી, ગાયોને બહાર લાવ્યો. જ્યારે બ્રહસ્પતિએ અગ્નિના તાપ અને સ્તુતિઓથી લોભી વલાના કિલ્લાને ફાડી નાખ્યું, તેણે ઘેરી લીધેલું બધું પકડ્યું, જેમ જીભ ચાટે તેમ, અને ઉષાના છુપાયેલા ખજાનાઓ ખુલ્લા કર્યા. બ્રહસ્પતિ માત્રે જ ગાયકના નામ જાણ્યા, પોતાનાં નિવાસે છુપાયેલા. જેમ પંખીના ઈંડાનું આવરણ તોડે, તેમ તેણે પર્વતમાંથી ઉષાઓને પોતાની શક્તિથી બહાર લાવ્યો. તેમણે મધને જોયું, બંધ અને સુરક્ષિત, જેમ માછલી પાણીમાં બેકસ રહે. બ્રહસ્પતિએ ગર્જનાથી તેને તોડી કાઢ્યું, જેમ વૃક્ષ પરથી ચમચો ઝાલી કાઢે. તેણે પ્રકાશ શોધ્યો, અગ્નિ શોધી, સ્તુતિથી અંધકાર દૂર કર્યુ; બ્રહસ્પતિએ વલા ગાયના શરીરમાંથી મજ્જા કાઢી—as અંગમાંથી સાંધો કાઢે તેમ. જેમ ઝાડમાંથી પાન પતઝડથી પડી જાય, તેમ બ્રહસ્પતિએ વલાને ગાયોથી ખાલી કરી દીધો. તેણે જે પુનરાવૃત્તિ ન થવી જોઈએ તે કર્યું—જેમ સૂર્ય અને ઉષા અલગ અલગ ઉગે છે. પિતાઓ જેમ આકાશમાં તારાઓથી શોભા આપે, કાળા ઘોડાને સફેદ ચિહ્નોથી—as રાત્રે અંધકાર અને દિવસે પ્રકાશ—બ્રહસ્પતિએ પથ્થર ફાડી ગાયોને બહાર લાવ્યા. આ કાર્ય મહાનને અર્પણ છે, જે પ્રાચીનોને અનુસરે છે; બ્રહસ્પતિ, ગાય, ઘોડા, વીર અને મનુષ્યો સાથે અમને દીર્ઘ આયુષ્ય આપો. અગ્નિ, વધ્ર્યશ્વનું માર્ગદર્શન શુભ છે, આનંદદાયક છે. જ્યારે મિત્ર સમુદાયો તેને આગળ યજ્ઞમાં ઘીથી પ્રગટાવે છે, ત્યારે તે કદી નિષ્ફળ થતો નથી. અગ્નિનું વૃદ્ધિ, ભોજન, બળ અને આનંદ—ઘી છે; તે ઘીથી પ્રગટે છે, તેની ધારા સૂર્ય સમાન તેજથી પ્રકાશે છે. મનુ, અનીક, સુમિત્રએ અગ્નિને જે અર્પણ કર્યું, તે ફરીથી પ્રાપ્ત થાય; તે ધનથી તેજમય બની, અમારી સ્તુતિ સ્વીકારો, અમને બળ અને કીર્તિ આપો. વધ્ર્યશ્વે જે અગ્નિને પ્રાચીનકાળે પ્રગટાવ્યો, તે અર્પણ સ્વીકારો, અમારો રક્ષક અને સંરક્ષક બનો, આપેલ દાન અમારામાં જાળવો. વધ્ર્યશ્વ, બળવાન અને રક્ષક બનો, મનુષ્યોની દુશ્મનાવટ તમને ન જીતે; વીર સમાન, હંમેશા આગળ વધો, સુમિત્ર, હવે હું વધ્ર્યશ્વનું નામ ગાઉં છું. મહાન પર્વત સાથે ધન જીત્યું, દાસ અને આર્ય શત્રુઓને હરાવ્યા; વીર સમાન, અગ્નિ, તું યુદ્ધમાં નેતા છે. અગ્નિ વિશાળ છે, હજારો ગુણો ધરાવે છે, અનેક માર્ગદર્શકો ધરાવે છે; તેજસ્વી, શુદ્ધ, સૌમિત્રો અને દેવપૂજકોમાં તે તેજથી દીપે છે. તારા અંદર, જાતવેદા, ગાયે મધુર દૂધ આપે છે, બચ્ચાં સાથે એકતા અનુભવે છે; તું દાનમાં કુશળ મનુષ્યો, સૌમિત્રો અને દેવપૂજકો દ્વારા પ્રગટાવવામાં આવે છે. અમર દેવતાઓએ, જાતવેદા, તારી મહાનતા જાહેર કરી છે, વધ્ર્યશ્વ; જ્યારે તમે પૂછો, ત્યારે માનવ સમુદાયો આવે, કેમ કે તમે તે મનુષ્યો સાથે જીત્યા છો, જેઓ તારા પર બળવાન છે. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ પવિત્ર સૂર્યોમાં દેવતાઓની મહિમા, યજ્ઞના મહાત્મ્ય અને પ્રકાશના વિજયની કથા વહે છે—પ્રકૃતિના સર્જનથી લઈને અંધકાર પર પ્રકાશના વિજય સુધી, દેવતાઓના આશીર્વાદ અને યજ્ઞના ફળ સુધી.