એક સમયે, એક રહસ્યમય ક્રિયા મધ્યમાં ગુપ્ત રીતે થઈ હતી, જ્યાં એક યુવાન સ્ત્રી પિતાને ઇચ્છતી હતી; શરૂઆતમાં બે મન અલગ પડ્યાં અને સુંદર રીતે રચાયેલ બીજ સ્ત્રીના ગર્ભમાં મૂકાયું. પછી, જ્યારે પિતાએ પોતાની જ પુત્રીમાં બીજ મૂક્યું, દેવતાઓએ – જે સ્વયં જન્મેલા હતા – પવિત્ર વાણીનું સર્જન કર્યું અને ગૃહપતિ, વર્તમાનનું રક્ષણ કરનાર, રચાયો. પિતા, જેમ કે બળવાન વાછરડા, સ્પર્ધામાં ફીણ છોડે છે, ત્યારે અન્ય ઓછા બુદ્ધિશાળી દૂર ચાલ્યા જાય છે; જેમ કે કોઈ ભેટ, જમણી બાજુ વળી જાય છે, પણ ચિત્ત ધરાવનાર એ મને પકડી લે છે. જન્મ સમયે અગ્નિ જેવી ઝડપી, ઉપબધી નજીક આવે છે, તે ઉગતા અગ્નિની બાજુએ નગ્ન પુરુષની જેમ બેઠો છે; તે ઇંધણ અને શક્તિ શોધે છે, અને હંમેશા યુવાન શક્તિશાળી રૂપે જન્મે છે. નવગ્વા, જે સત્ય બોલે છે, ઝડપથી કણાયા સાથે મિત્રતા માટે આવ્યા, અને સત્યમાં જોડાયા; દ્વિઆશ્રય ધરાવનારા, ગોપાલક પાસે આવ્યા, દયાળુ અને અડગ, દૂધ મેળવવા ઇચ્છા ધરાવનારા. કણાયાની મિત્રતા માટે ફરીથી, ભેટની જેમ, સત્ય વહે છે; પવિત્ર માર્ગે તેઓ તારી પાસે આવ્યા, કારણ કે સતત દૂધ આપનારી તેજસ્વી ગાયે પોતાનું દૂધ આપ્યું. જ્યારે ગાયો અલગ પડી અને પાછળથી ઓળખાઈ, ત્યારે ગાયક આનંદથી બોલે છે; વસુઓના પુત્રો, ધન મેળવવા ઇચ્છતા, સક્રિય રહીને બધા ખજાનોને ઓળખે છે અને નજીક લાવે છે. ત્યારબાદ, જે લોકો તેની આસપાસ બેઠા હતા, તેઓ ઉમટી પડ્યા, અમર ઇચ્છા રાખીને; તેમણે અનેક જન્મેલા રહસ્ય અને શુષ્ણાના છુપાયેલા, અટૂટી બંધનને શોધી કાઢ્યું. તે તેજ એ છે, જેના નામ દેવતાઓ પાસે છે, અને જે ત્રૈલોક્યમાં બેઠેલા છે, એ સૂર્યપ્રકાશ છે; તેનો નામ અગ્નિ છે, જાતવેદસ્; હે હોતાર, સાચા પુજારી, અમારી પ્રાર્થના સાંભળો. અને એ બે, તેજસ્વી કિરણોથી યુક્ત, હે અશ્વિનીકુમાર અને હે ઇન્દ્ર, સ્તુતિ માટે, તમે યજ્ઞમાં પૂજનીય છો; મનુષ્યોમાં પ્રસન્ન થઈ, ઉત્તમ અર્પણમાં આનંદ માણતા, જાતિઓમાં યજ્ઞ માટે યોગ્ય છો. આ રાજા, જે પ્રશંસિત, જ્ઞાની અને ગાયક છે, પોતાનું જ સીમાડું પાર કરે છે; તે ડાળીઓથી અગ્નિને હલાવે છે, જેમ ચક્રની કિનારી, ઝડપી અને અશાંત અગ્નિને જાગૃત કરે છે. દ્વિ-સીમાવાળા વૈતરણે, ઉપાસક, સતત દૂધ આપનારી ગાય અને ઘોડાને દૂધ આપવા માંગે છે; જ્યારે મિત્ર અને વરુણ સ્તુતિ સાથે જોડાય છે, અને આર્યમાન વૃદ્ધ રક્ષકો સાથે. એ જ્ઞાતિજન, ઋષિ, તારો વિચાર સ્વર્ગમાં, નજીકના નાભિમાં મૂકે છે, ગાયક તેનું ઘોષણ કરે છે; એ નાભિ અમારું બને – નજીક હોય કે દૂર – હું પણ પછી કોઈ રીતે તેને પ્રાપ્ત કરું. આ મારું નાભિ છે, આ મારો આસન છે; આ મારા દેવતાઓ છે, હું બધું છું; દ્વિજ, સત્યના પ્રથમ જન્મેલા, નવી પ્રસૂતા ગાયે દૂધ આપ્યું છે. પછી તે સૌમ્ય, ચંચળ, તેજસ્વી ઊભો રહેશે, બે વાર ફેરવાતો, સ્તુતિ માટે આતુર; જ્યારે સીધી રેખા, બાળકની જેમ, જન્મે છે, માતા દૃઢ અને સતત વધતા સંતાનને આગળ ધપાવે છે. ત્યારબાદ, ગાયો કણાયા દ્વારા દિગ્દર્શિત થયા, કોઈ કૂતરાના ભૂંકવાથી પછી; હે દાતાર, ઘોડા વિધ્વંસકની સ્તુતિથી સમૃદ્ધ, સાચા વચનવાળા, અમને સાંભળો. હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે પ્રહાર કરો, મહાન રાજા, બળવાન; અમને રક્ષો, દયાળુ, અમારા વીરોને જાળવો; હે હરિવ, તારી કૃપામાં નિષ્ફળ ન થાઓ. જ્યારે રાજાઓ ગાય માટે સ્પર્ધા કરે છે, ત્યારે સરણ્યુ કવિ જરણ્યુ માટે દોડે છે; પ્રેરિત, સર્વપ્રિય, તેમનો બને છે, અને તે તેમને સાથે લઈ જાય છે અથવા પાર કરે છે. પછી, આ મહાનના પૂર્ણતામાં, અમે વ્યર્થ પણ, ઉંચા અવાજે બોલાવીએ છીએ; સરણ્યુ તેનો પુત્ર છે, ઘોડો, અને તમે ઋષિ છો, અને તમે યશ માટે પ્રસિદ્ધ છો. જો અમે તમારી મિત્રતા, તમારી મંડળી માટે શ્રદ્ધા સાથે સ્તુતિ કરી હોય, જેમાં બધા સ્વરો, સુમેળમાં, ભેગા થાય છે, જેમ અગાઉ, દાતા માટે, સાચી વાણી મેળવવા. તે, દેવતાઓથી યુક્ત, જળથી, સારા જ્ઞાતિજન, શ્રદ્ધા અને સ્તુતિ સાથે ગાયે છે; તે સ્તુતિથી, વચનથી વધે – હવે તે તેજસ્વી ગાયના દૂધની નજીક આવે છે. હે પૂજનીય દેવો, એકતા સાથે, અમારી સહાય માટે મહાન બનો; તમે જે પુરસ્કાર લાવો છો, સ્વતંત્ર રીતે ચાલો છો, દૃઢ છો, જ્ઞાની અને અવિનાશી છો. જે લોકોએ યજ્ઞ અને અર્પણથી ઇન્દ્રની મિત્રતા અને અમરત્વ શોધ્યું છે – એ અંગિરસો તમને આશીર્વાદ આપે; હે જ્ઞાની, માનવતાની ભેટ સ્વીકારો. એ પિતૃઓ, જેમણે સત્યથી ફેરવાતા વર્ષમાં ગાયોના બંધને તોડી કાઢ્યા – એ અંગિરસો તમને દીર્ઘાયુ આપે; હે જ્ઞાની, માનવતાની ભેટ સ્વીકારો. જે લોકોએ સત્યથી સૂર્યને ઉગાડ્યો અને માતા ધરા તથા આકાશને વિસ્તૃત કર્યા – એ અંગિરસો તમને ઉત્તમ સંતાન આપે; હે જ્ઞાની, માનવતાની ભેટ સ્વીકારો. આ એક તમારા ઘરમાં મીઠી વાણી બોલે છે, હે દેવપુત્રો, હે ઋષિઓ, એ સાંભળો; એ અંગિરસો તમને ઉત્તમ પ્રાર્થનાઓ આપે; હે જ્ઞાની, માનવતાની ભેટ સ્વીકારો. એ વિવિધ રૂપ ધરાવનારા ઋષિઓ, ઊંડાઈમાં કંપતા, એ અંગિરસો, અગ્નિની આસપાસ જન્મ્યા હતા. જે વિવિધ રૂપ ધરાવનારા અગ્નિ અને આકાશની આસપાસ જન્મ્યા, નવ ગાયવાળા, દસ ગાયવાળા અંગિરસો, દેવોમાં સૌથી પૂજનીય છે. ઇન્દ્રને સાથી બનાવી, તેઓ પુરસ્કારયુક્ત ઢોર મોકલે છે, અશ્વિનીકુમારો; આઠ કાનવાળા, હજારો આપનારા, દેવોમાં યશ મેળવ્યા છે. હવે આ મનુ જન્મે, બાળકની જેમ ઊભો થાય; જે હજારો અને એકસાથે સો ઘોડા આપવા ઇચ્છે છે. કોઈ તેને પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી, જેમ આકાશ તેનું તેજ ધરાવે છે; સાવર્ણ્યનું અર્પણ નદીની જેમ વહે છે. સેવકો પણ, પોતાના કાર્ય અને ગાય રક્ષા સાથે, અમને સન્માન આપે છે; તુર્વશ અને યદુએ મારી પ્રશંસા કરી છે. જે નેતા હજારો આપે છે, તેને ક્યારેય નુકસાન ન થાય; મનુનું અર્પણ સૂર્ય સાથે સ્પર્ધા કરે; સાવર્ણ્યના દેવો દીર્ઘાયુ આપે, જેમમાં અમે, અશ્રમિત રહી, પુરસ્કાર મેળવ્યો છે. જે લોકો દૂરથી મનુપ્રિય, વિવસ્વતના જન્મને શોધે છે; જે યયાતિ અને નહુષના યજ્ઞાસનમાં બેઠા છે, એ દેવો અમારું કલ્યાણ બોલે. તમારા બધા નામો પૂજનીય અને પ્રશંસનીય છે, હે દેવો, અને તમારા યજ્ઞકર્મો પણ; તમે જે આદિતીથી, જળથી, ધરાથી જન્મ્યા છો, તમે અહીં મારી પ્રાર્થના સાંભળો. જેમાંથી માતા મીઠું દૂધ વહાવે છે, પોષક અમૃત, આકાશ, આદિતિ અને યજ્ઞાસન; એ આદિત્યો, સ્તુતિમાં બળવાન અને શક્તિશાળી, અમારા કલ્યાણ માટે આનંદ લાવે છે. માનવ દૃષ્ટિ ધરાવનારા, અડગ, પૂજનીય, મહાન દેવોએ અમરત્વ મેળવવા ઇચ્છ્યું; પ્રકાશમાં સવાર, છલકપટથી મુક્ત, પાપરહિત, તેઓ સ્વર્ગના ઊંચા સ્થાને અમારા કલ્યાણ માટે વસે છે. એ સુખી, અપરાજિત રાજાઓ, યજ્ઞમાં આવ્યા છે, અને સ્વર્ગમાં પોતાનું નિવાસ સ્થાપ્યું છે; તેમને હું શ્રદ્ધા અને સ્તુતિથી બોલાવું છું, મહાન આદિત્યો, આદિતિ, અમારા કલ્યાણ માટે. એ સ્તુતિને કોણ વખાણશે, જેમાં તમે બધા, હે દેવો, આનંદ માણો છો, જે મનુષ્યો અર્પણ કરે છે? કોણ તમારા યજ્ઞને પ્રિય બનાવશે, હે મહાન જન્મેલા? તમે અમને દુઃખમાંથી પાર પાડો, અમારા કલ્યાણ માટે. જેન માટે મનુએ, અગ્નિ અને મનથી, પ્રથમ વખત સાત ઋત્વિજ સાથે યજ્ઞ કર્યો – હે આદિત્યો, અમને નિર્ભય આશ્રય આપો; અમારો માર્ગ સરળ કરો અને અમને કલ્યાણ તરફ લઈ જાવ.