અગ્નિ, જાતવેદસ, અમને વિવિધ સ્વરૂપોમાં દેખાય છે—તમે જળોમાં પ્રવેશો છો, વનસ્પતિઓમાં વસો છો. યમ—even દસ દિશાઓની બહાર, તમારી અજાયબીથી પ્રકાશિત જ્યોતિને ઓળખે છે. જ્યારે હું, અગ્નિ, વરુણના ભયથી, યજ્ઞકર્મમાંથી પાછો ખેંચાયો, ત્યારે દેવોએ પણ મને ત્યાં જોડ્યો નહીં. મારા સ્વરૂપો અનેક જગ્યાએ સ્થાપિત થયા છે, પણ હું એના અર્થને સમજ્યો નહીં. હે મનુ, યજ્ઞની ઇચ્છા ધરાવતા, તમે દેવરૂપ અગ્નિને અંધકારમાંથી સાચા માર્ગે લાવો; દેવોના માર્ગો સરળ બનાવો, કૃપાળુ મનથી હોમ લાવો. અગ્નિના પૂર્વજ ભાઈઓએ પણ આ જ ઉદ્દેશ્ય પાળ્યો, જેમ રથચાલક માર્ગ પકડી આગળ વધે છે. વરુણના ભયથી, હું દૂર ચાલી ગયો છું, જેમ જીતેલા નથી એવા ધીમા, પીળા માણસો દૂર જાય છે. અમે તમારી આયુ અક્ષય બનાવીએ છીએ, હે અગ્નિ, જેથી તમે harness થયેલા હો, તો પણ નાશ પામો નહીં; પછી, શુભભાવથી, તમે દેવોને યોગ્ય ભાગ પહોંચાડો. મને યજ્ઞના આરંભ અને અંતના ભાગો આપો, જે શક્તિથી ભરપૂર છે; ઘી, જળ અને વનસ્પતિઓનું સાર મળે, અને, હે અગ્નિ, દેવો તમને દીર્ઘાયુ આપે. તમારા આરંભ અને અંતના હવન ભાગો, હે અગ્નિ, શક્તિથી ભરપૂર હોય; આખો યજ્ઞ તમારો જ હોય, અને ચારેય દિશાઓ તમને વંદન કરે. બધા દેવો, મને અહીં માર્ગદર્શન આપો, જ્યારે પસંદ કરેલો હોતા યજ્ઞ માટે બેસે છે; મને મારા યોગ્ય ભાગ જણાવો, જેથી હું તમારા અનુમોદિત માર્ગે હવન લઈ જઈ શકું. હું, હોતા, યજ્ઞ માટે બેઠો છું; બધા દેવો અને મરુતો મને સહારો આપે છે; રોજ, હે અશ્વિનીકુમારો, તમારો પુરોહિત હવન કરી આપે છે. જે પણ હોતા છે, તેને યમ પાસે લઈ જવાય છે; દેવો જે મંજૂર કરે, તે વિચાર કરે છે; રોજે રોજ, મહિને મહિને, દેવોએ જે હવનવાહક સ્થાપિત કર્યો છે, તે જન્મે છે. દેવોએ મને હવનવાહક તરીકે સ્થાપિત કર્યો છે—અથક, અનેક કષ્ટોથી પસાર થતો; અગ્નિ, સર્વજ્ઞ, અમારો યજ્ઞ પાંચગું, ત્રણગું અને સાત તાંતુઓથી ગોઠવે છે. હું તમારા માટે અમરત્વ અને વીર્ય મેળવું, હે દેવો, જેથી તમારા માટે વિશાળ માર્ગ બનાવું; હું ઇન્દ્રનો વજ્ર તમારા હાથમાં મૂકી દઉં, અને એથી તમે બધા યુદ્ધ જીતી શકો. ત્રણ લાખ ત્રણ હજાર અને વધુ ઓગણચાલીસ દેવોએ અગ્નિની પૂજા કરી; ઘીથી અભિષેક કર્યો, કુશ પાથર્યા, અને પછી તેમને હોતા તરીકે બેસાડ્યા. જેને અમે મનમાં ઇચ્છ્યો, તે આવી ગયો છે, યજ્ઞમાં નિપુણ, વિધિમાં કુશળ; એ, પૂજ્ય, અમને દૈવી કૃપા આપે, કેમ કે હાજર છે, દૂર નથી. હોતાને, સર્વોપયોગી, બેઠા રહેવા દો; સજ્જ હવન દર્શાવો; આપણે પૂજનીય દેવોને ઘીથી પૂજીએ. આજે તમે અમારું આહ્વાન સફળ બનાવ્યું, હે દેવો; અમે યજ્ઞની ગુપ્ત જીભ શોધી લીધી; એ, જીવન લાવી, સુગંધિત વસ્ત્ર ધારણ કરીને આવ્યો છે; આજે તમે અમારું આહ્વાન શુભ બનાવ્યું. આજે હું એ પહેલું શબ્દ ઉચ્ચારીશ, જેના દ્વારા દેવોએ અસુરોને હરાવ્યા; શક્તિથી પોષિત, પૂજનીય પાંચ જાતિઓ, મારી અર્પણ સ્વીકારો. પાંચ જાતિઓ, ગાયમાંથી જન્મેલા અને પૂજનીય, મારી અર્પણ સ્વીકારો; ધરતી અમને ધરતીના દુઃખથી, મધ્યલોક અને આકાશ ઉપરના દુઃખથી બચાવે. આકાશના તેજને અનુસરી તાંતુ વણો; વિચારો દ્વારા બનેલા પ્રકાશમય માર્ગોનું રક્ષણ કરો; તૂટી નહીં એવી રીતે વણો, હે જળો, અમને રક્ષો; મનુ જેમ, દૈવી વંશ ઉત્પન્ન કરો. યુક્તિઓ ખોલો, હે સોમયુક્તો, પટ્ટા ઢીલા કરો, લગામો ખોલો અને સમતલ કરો; આઠ ચક્રી રથને સર્વત્ર ફેરવો, જેના દ્વારા દેવોએ પોતાના પ્રિયને નજીક લાવ્યા. પથ્થર સરકાવે છે—મિત્રો, જોડાઓ, ઊઠો, પાર કરો; અહીં, જે મદદરૂપ નહોતાં, તેમને પાછળ છોડી દઈએ, અને શુભજન સાથે મહાન પુરસ્કાર તરફ આગળ વધીએ. ત્વષ્ટા, કળા અને ઊંડા જ્ઞાન જાણનારા, દેવોના પાન માટે પાત્રો લાવે છે; એ લોખંડની કટારી શાણું કરે છે, જેના દ્વારા બ્રહ્મણસ્પતિ અવરોધો ફાડી નાખે છે. જ્ઞાની લોકો પણ કટારીથી જોડાય છે, જેના દ્વારા તમે અમરત્વ રચ્યું; ગુપ્ત પગલાં જાણીને, તમે સર્જન કરો છો, જેના દ્વારા દેવોએ અમરત્વ મેળવ્યું. તેમણે વાછરડાને ગાયના ગર્ભમાં મૂકી દીધો, સૂક્ષ્મ મન અને જીભથી. એ, હંમેશા કલ્યાણકારી, સર્વ યોગ્ય વસ્તુઓ તરફ આગળ વધે છે, વિજય માટે પ્રયત્નશીલ ગાયક. મઘવન, એ મહિમા તારો છે, જ્યારે ધરી અને આકાશ કંપી ઉઠ્યાં અને તને પુકાર્યા; તું દેવોને આગળ લાવ્યો, દાસની શક્તિથી આગળ વધ્યો, અને તેના સંતાનને મદદ કરી. ઈન્દ્ર, જ્યારે તું શરીર અને શક્તિમાં વધ્યો, અને લોકોમાં તારી શક્તિ જાહેર કરી; એ યુદ્ધો તારી માયા કહેવાય નહીં; આજે દુશ્મન પૂર્વની જેમ નથી. કોણ તારી મહાનતાની સીમા સુધી પહોંચ્યો? આપણા પૂર્વજો પૈકી કોણ, હે ઈન્દ્ર? જ્યારે તું માતા અને પિતાને એક સાથે, તારા શરીરમાંથી સર્જ્યા. તારી પ્રભુત્વના ચાર નામ મહાબલીમાં મળે છે; તું બધું જાણે છે, હે મઘવન, અને એ કાર્યો તું પુરા કર્યા. તમે બધું ધારણ કરો છો, દૃશ્ય અને ગુપ્ત ખજાનો; મારી ઈચ્છા અવગણશો નહીં, હે મઘવન; તમે જ્ઞાતા છો, તમે ઈન્દ્ર છો, દાતા છો. જે પ્રકાશમાં પ્રકાશ મૂક્યું, જે મધથી મીઠાસ ઉત્પન્ન કરે છે—એ ઈન્દ્રને મારા પ્રેમભર્યા સ્તુતિ, પવિત્ર ઉચ્ચારથી રચેલી, હું ઉચ્ચારી છે. દૂર છે એ ગુપ્ત નામ, જેના દ્વારા ડરતાં લોકોએ તને શક્તિ માટે પુકાર્યો; તું શક્તિથી ધરતી અને આકાશને ધારણ કરે છે, હે મઘવન, તારા ભાઈના તેજસ્વી પુત્રો. મહાન છે એ ગુપ્ત નામ, જેના દ્વારા, હે બહુકૌશલ્યવાન, તું ભૂત અને ભવિષ્ય રચ્યું; પ્રાચીન પ્રકાશ, જે તારા દ્વારા જન્મેલો, પ્રિય, પાંચ જણ એકસાથે પ્રવેશ્યા. તેણે ધરતી, આકાશ અને મધ્યલોક ભરી દીધા, પાંચ દેવો ક્રમશ: અને સાતથી સાત; ચોત્રીસ સ્વરૂપે, પોતાનું તેજથી વિશાળ દૃષ્ટિ ધરાવે છે. તું પ્રથમ પ્રકાશિત થયો, પ્રથમ તેજ ઉત્પન્ન કર્યા, જેના દ્વારા પોષિત પોષાય છે; તારી સગાઈ ઊંચા કરતાં નીચી છે, તારી મહાનતા અનન્ય છે. વધતો ચાંદો, અનેકમાં વસે છે, યુવાન છતાં ધૂસરી વાળ ધરાવે છે, જાગે છે; દૈવી કવિની મહાનતા જુઓ—ગઈકાલે મર્યો, આજેય જન્મે છે. શક્તિથી, શક્તિશાળી, લાલ, ગરુડ, મહાન, વીર, પ્રાચીન; જે જાણે છે, એ સાચું છે, ખોટું નથી; તેની સંપત્તિ તેજસ્વી છે, જીતનાર અને દાતા છે. આ બધાથી, તેણે પુરુષાર્થ આપ્યો; વજ્રધારી ઈન્દ્રે વૃત્રના સંહાર માટે વરસાવ્યું; જે દેવો કર્મથી જન્મ્યા, તે યજ્ઞથી ઉદ્ભવ્યા. સંયોજનથી, એ સર્વશક્તિમાન, દુષ્ટનાશક, સર્વમન, શાસક, સોમ પીધા પછી, સ્વર્ગમાં વધ્યો, અને દુશ્મનોને હાંકી કાઢ્યા. આ તમારું છે, એકનું; તે તમારું છે, બીજાનું; ત્રીજા પ્રકાશથી એક થાઓ; એકત્રિત થઈ, તમારા શરીરો આનંદિત થાઓ; દેવોના પ્રિય, સર્વોચ્ચ જન્મસ્થાને. તમારું શક્તિશાળી સ્વરૂપ, અમને આનંદ અને તમારી રક્ષા આપે; અક્ષત રહો, તમારા તેજને સર્જો, મહાન આધાર માટે, જેમ આકાશમાં પ્રકાશ, હે દેવો. આ રીતે, ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં, અગ્નિ, દેવો, યજ્ઞ, ઈન્દ્ર અને સમગ્ર બ્રહ્માંડની મહિમા, તેમનાં રહસ્યો અને દૈવી ક્રમની કથા, શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી વહે છે.