આગ્નિદેવને શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રાર્થના થઈ રહી છે—હે અગ્નિ, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીથી અમને કલ્યાણ આપો; આ યજ્ઞ માટે સર્વ પ્રાણીઓની કૃપા કરો. તારી આશ્ચર્યજનક બુદ્ધિ સાથે અમને જોડો અને તારી વિશાળ આશીર્વાદથી અમને વિસ્તૃત કરો. અમે જે શુભ વિચારો તારી પાસે લાવીએ છીએ, તે ગૌઓ અને ઘોડાઓ જેવા પુષ્કળ ફળ આપે એવી તારી કૃપા થાય. હે સુપ્રસૂત અગ્નિ, જ્યારે કોઈ મરણશીલ વ્યક્તિ તારા આનંદમાં ભાગ લે છે, ત્યારે તે પોતાના વિચારોથી તને આધાર આપે છે. હું અગ્નિને પિતા, માતા, ભાઈ અને સદા સાથી સમાન માનું છું. એ મહાન, તેજસ્વી અને આરાધ્ય અગ્નિનું હું પૂજન કરું છું, જે આકાશમાં સૂર્ય સમાન પ્રકાશિત છે. હે અગ્નિ, તું અમારો રક્ષક છે, ઘરની રક્ષા કરનાર સદા હોમકર્તા છે. તું ઋતના પથ પર ચાલે છે, તારા લાલ ઘોડાઓ અને બહુ પ્રશંસા પામેલા સ્વરૂપથી અમને શુભ દિવસો અને ભાગ્ય આપે. પ્રાચીન કાળથી તું મિત્ર સમાન ઉજળા દિવસોમાં સ્થિર છે, યજ્ઞનો પતિ અને મુખ્ય હોમકર્તા છે. પુરોહિતોએ તને પોતાના હાથથી ઉત્પન્ન કર્યો અને કુળોમાં હોમકર્તા તરીકે તને બેસાડ્યો. હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ અગ્નિ, તું પોતે જ સ્વર્ગમાં યજ્ઞ કર, કારણ કે અજ્ઞાન રસોઈ તારા માટે શું કરી શકે? યોગ્ય ઋતુઓમાં દેવતાઓ માટે યજ્ઞ કર, અને તું પોતે જ આ આહુતિ સ્વીકાર. હે અગ્નિ, તું અમારો રક્ષક અને સંરક્ષક બન, અમને યુવાન અને દીર્ઘાયુ કર. તું દાનમાં શ્રેષ્ઠ છે, અમને યજ્ઞફળ આપ, અમારી રક્ષા કર અને અમારું શરીર કદી દુર્બળ ન થાય. પછી અગ્નિદેવના મહાતેજથી જગતમાં પ્રકાશ ફેલાય છે. તે વૃષભ સમાન ગર્જના કરે છે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી વચ્ચે વિહરે છે. એ મહાન બલવાન અગ્નિ, પાણીના કોળમાં વિકસે છે. એ વૃષભ, કૂંપળવાળો, આનંદિત થાય છે; તેજસ્વી વાછરડો બલથી પૂરિત છે અને ગર્જના કરે છે. દેવશક્તિઓને જગાડીને, પોતાનાં સ્થાનોમાં પ્રથમ સ્થાને રહે છે. એ જ અગ્નિ, પોતાના માતા-પિતાના મસ્તકને પકડી, યજ્ઞમાં સ્થાપિત થયો. લાલ ઘોડીઓવાળા રથોએ તેના અવતરણમાં આનંદ અનુભવ્યો. હે વસુઓ, તું સૌપ્રથમ ઉષા સમયે પ્રગટ્યો, અને દ્વૈતોમાં પ્રકાશ બનીને ઊભો રહ્યો. સત્ય માટે તું સાત પગલાં ચાલ્યો અને પોતાના માટે મિત્રા સર્જ્યો. તું જ સત્તાનો નેત્ર, સત્યનો રક્ષક છે; તું સત્ય માટે ચાલે ત્યારે વરુણ બની જાય છે. તું જ જલપુત્ર, જાતવેદા, અને યજ્ઞમાં આનંદ માનવનારો દૂત છે. તું યજ્ઞ અને રાજ્યનો નેતા છે, જ્યાં શુભ સહાયકો સાથે જોડાય છે. આકાશમાં તું પોતાનું મસ્તક પ્રકાશિત કરે છે, અને તારી જીભ આહુતિ લઈ જાય છે. ત્રિતાએ પોતાના ઈચ્છાથી મધ્યસ્થ જગ્યા પસંદ કરી, પિતાના આશ્રય અને દૂરસ્થનું આશ્રય શોધ્યું. માતા-પિતાના કોળમાં સંબંધી તરીકે, શસ્ત્રો ધારણ કરીને, એ બોલ્યો. પૂર્વજોના શસ્ત્રો જાણી, ઈન્દ્ર દ્વારા પ્રેરિત, આપ્તિની સંતાનએ યુદ્ધ કર્યું. ત્રિતાએ ત્રિમસ્તક અને સાત કિરણવાળા ત્વષ્ટ્રના પશુઓ મુક્ત કર્યા. ઈન્દ્રે પોતાની પ્રચંડ શક્તિથી એના સૌથી શક્તિશાળી શત્રુને હરાવ્યો અને ત્વષ્ટ્રના ત્રણ મસ્તક કાપી, ગાયો મુક્ત કરી. પછી જળદેવીને બોલાવવામાં આવે છે—હે જળો, અહીં આવો, આનંદ આપો અને અમને પોષણ આપો. મહાન સ્પર્ધા માટે અમને દૃષ્ટિ આપો. તમારો શુભ રસ અમને માતા સમાન વહેંચો. તેથી, અમે તમારી પાસે આવીએ છીએ, જ્યાં તમે પ્રેરણા આપો છો; હે જળો, અમને પણ જન્મ આપો. દૈવી જળો અમારે પીવા માટે કલ્યાણકારી બને, અને અમારે માટે સુખથી વહે. હે ધન-સંપત્તિની સ્વામિની, લોકોનું પોષણ કરનાર જળો, હું તમારી ઔષધિ માગું છું. જળોમાં સોમદેવે કહ્યું—'અમામાં સર્વ ઔષધિઓ છે અને અગ્નિ, સર્વ આશીર્વાદ લાવનાર છે.' હે જળો, મને આરોગ્ય અને રક્ષણ આપો, લાંબા સમય સુધી સૂર્યને જોવા દો. જળો, મારી અંદરનું દુઃખ, પાપ, અસત્ય કે શાપ બધું દૂર કરો. આજે હું તમામાં આવી ગયો છું, તમારા રસમાં ભળી ગયો છું. હે દુધાળાં અગ્નિ, તું આવો, મને તેજ આપ, કદી છીનવી ન લે. પછી મિત્રતાની પસંદગી થાય છે—'હું મિત્ર સાથે મિત્રતા પસંદ કરું છું, ભલે વિશાળ સમુદ્ર પણ પાર કરું. બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ પિતાના પૌત્રને પૃથ્વી પર પ્રકાશરૂપે પુલ સમાન સ્થાપે.' કોઈ મિત્ર એવી મિત્રતા ના ઈચ્છે, જ્યારે સ્વરૂપ બદલાઈ જાય; મહાનના પુત્રો, અસુરના વીર, વિશાળ જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે. અમરદેવો પણ પૃથ્વી પર જન્મેલા એક માત્ર મરણશીલના વિષયમાં તારી પ્રશંસા કરે છે. તમારો મન અમરદેવો, અમારી તરફ ન આવે; તમારું ઈચ્છા રાખવું, અમારાં શરીરમાં પ્રવેશવું નહીં. આપણે જે ભૂતકાળમાં કર્યું, હવે ન કરીએ; અસત્ય બોલીને પાપ ન કરીએ. જળોમાં ગંધર્વ છે, અને એક કન્યા પણ છે; એ જ આપણું નાભિ, સર્વોચ્ચ સંબંધી છે. ગર્ભમાં, સર્જનહારે અમને દંપતિ બનાવ્યા—કર્દમ, ત્વષ્ટ્ર અને અનેક સ્વરૂપે સવિત્ર. તેની todayનિયમને કોઈ તોડી શકતું નથી; પૃથ્વી અને આકાશ બંને તેની વિદ્યા સમજે છે. કોણ જાણે છે તેની પ્રથમ દિવસ વિશે? કોણે જોયું છે? કોણ કહી શકે છે? મિત્રા અને વરુણનો મહાન નિયમ—હું તેને લોકને કેવી રીતે કહું? યમાની બહેનને યમાની સાથે એક થવાની ઇચ્છા થાય છે; એ પતિની સાથે પત્ની જેમ શરીર વહેંચવા માંગે છે, રથના ચક્ર અને ધૂરીની જેમ. પણ દેવદૂતોએ, જે અહીં ફરતા રહે છે, બંનેને જુદા પાડ્યા. 'બીજા સાથે જોડાઈ જા, મને છોડ, રથના ચક્ર અને ધૂરીની જેમ.' રાત અને દિવસ તેને સુખ આપે, સૂર્યનું નેત્ર વારંવાર ઊગે. દિવસ અને પૃથ્વી, યમ અને યમીએ પોતાનું બંધન સીમા અંદર જ રાખવું. એ યુગો વીતી ગયા જ્યાં ભાઈ-બહેન આવું કરતાં. હવે તું કોઈ સશક્ત પુરુષના હાથ પકડ, મનગમતો પતિ શોધ. 'જો ભાઈ નિરાધાર રહી જાય તો? જો બહેન મુશ્કેલીમાં પડી જાય તો? હું તારી ઈચ્છા પૂરી કરું, ભલે લોકો દોષ આપે; તું મારી સાથે જોડાઈ જા.' પણ જવાબ મળે છે—'આ રીતે શરીર સાથે શરીર જોડવું યોગ્ય નથી; બહેન પાસે આવવું પાપ કહેવાય છે. બીજા સાથે આનંદ માણ, તારો ભાઈ આવું ઈચ્છતો નથી.' 'હાય યમ, ખરેખર અમે તારો મન કે હૃદય જાણી શક્યા નથી. બીજીએ, સહપત્ની સમાન, તને વળી લીધું છે, લતા વૃક્ષને જેમ વળી લે છે.' 'બીજું કોઈ, યમી, તને લતાવત વૃક્ષની જેમ વળી લે. તારો મન તેને ઈચ્છે અને તે તને ઈચ્છે; બંને વચ્ચે સારો સમજૂતી થાઓ.' અંતે, વૃષભે પોતાની શક્તિથી સ્વર્ગના પ્રવાહો દૂધિયા કર્યા; અદિતિના અપરાજેય પુત્ર માટે. વરુણ પોતાની જ્ઞાનથી સર્વ જાણે છે; યથાકાળ આરાધના કરવા યોગ્ય છે. આ રીતે અગ્નિ, જળ, દેવો, અને માનવ સંબંધોની ગૂંજીલ વાતો, પ્રાર્થનાઓ અને મહાન સિદ્ધાંતોનું વર્ણન થાય છે—જેમાં કલ્યાણ, સત્ય, સંયમ અને શ્રેષ્ઠ જીવન માટેની આરાધના છે.