લોકો આગ્નિદેવને એ રીતે શોધે છે જેમ ગાયો ગરમ વાડમાં દોડે છે. એ સૌથી યુવાન છે, દેવો અને મનુષ્યો વચ્ચે સંદેશવાહક છે અને મહાન પ્રકાશમય તટસ્થમાં ફરતો રહે છે. આગ્નિદેવ બાળક સમાન છે—માતા તેને ઉછેરે છે, સાથ શોધે છે; તે નદીની ધારા સાથે ઉત્સુકતાપૂર્વક, પ્રયત્નશીલ રીતે, મુક્ત પશુની જેમ આગળ વધે છે. અમે મૂર્ખ નથી, પણ જ્ઞાની છીએ; હે અગ્નિ, અમને તારી મહત્તા ખબર છે. તું વાડમાં શયાન છે, જીભથી ચલાયમાન છે, ગૃહપતિ યુવાન સ્ત્રી તરફ આવે છે. અગ્નિ દરેક ગૃહમાં નવી રીતે જન્મે છે, જંગલમાં ધૂમ્ર ધ્વજ સમો ઉભો રહે છે; અતૃપ્ત વૃષભની જેમ, તે આગળ વધે છે, જ્ઞાની મનુષ્યો તેને માર્ગદર્શન આપે છે. તે વનમાં છુપાયેલો, દસ બંધનથી બંધાયેલો, શરીરચોર સમાન છે; હે અગ્નિ, આ તારી નવી વિચારણા છે—તારા તેજસ્વી રથને જોડ. તને પ્રાર્થના અને વંદન—તુજ જન્મને જાણનારને—આ ગીત તને હંમેશાં પોષણ આપે. અમારા સંતાન, વંશ, શરીર અને અમને સતત રક્ષે. એકમાત્ર મહાસાગર, સર્વ સંપત્તિનો આધાર, આપણાં મનથી અનેક જન્મોને નિહાળે છે; તે જડ-માતાનું સ્તન દોલાવે છે, મૂળના કૂખમાં, પંખીના માર્ગ નિર્ધારિત કરે છે. વૃષભો, સમાન વસ્ત્ર ધારણ કરીને, અશ્વિનીઓ સાથે જોડાય છે; કવિઓ સત્યના માર્ગની રક્ષા કરે છે, ગુપ્ત નામો ધારણ કરે છે. સત્ય અને માયા એકઠા થાય છે, તેઓ બાળકને જન્મ આપે છે, ઉછેરે છે; સર્વના નાભિમાં ગતિ કરે છે, ધીરજવંત કવિઓ મનથી સૂત્ર રચે છે. સત્યના માર્ગે, ઉત્તમ જન્મે, હવન માટે સ્વર્ગથી શક્તિ મળે છે; બંને લોક clarified butter અને મધમેળવેલા ભોજનથી પોષાય છે. જ્ઞાની, દર્શન ઇચ્છે છે, તેણે સાત બહેનો—મધની ધારા જેવી નદીઓ—મુક્ત કરી; તેણે અંતરિક્ષમાં પ્રાચીન વાડ શોધી કાઢ્યું, પૂષણનું ગુપ્ત સ્થાન. કવિઓએ સાત સીમા રચી; તેમાં એક વિશિષ્ટ, પાર કરવી મુશ્કેલ છે. લોખંડનો સ્તંભ ઊંડા આધારમાં, માર્ગોના વિશાળતામાં ઊભો છે. સત્તા અને અસત્તા, બંને, પરમ સ્વર્ગમાં, અદિતીની કૂખમાં, દક્ષના જન્મ સમયે હતા. અગ્નિ અમારો પ્રથમ જન્મેલો ઋતનો પુત્ર છે—પ્રાચીન વૃષભ અને ગાય. તે જ છે, જેમની શરણમાં, નવા સ્તુતિથી, ગાયક અગ્નિની કૃપાથી શક્તિશાળી બને છે; જે ઋષિઓના મહાન પ્રકાશથી ઘેરાયેલો, તેજસ્વી ફરતો રહે છે. જે પોતાના કિરણોથી ઝળહળે છે, હંમેશા સત્ય છે, મિત્રતાનો પ્રસાર કરે છે, ઘોડાઓમાં દોડનારની જેમ. જે સર્વ દૈવી સહાયતા અને જીવનનું શાસન કરે છે, જેમાં, હે અગ્નિ, મનથી હવન અર્પણ થાય છે, શ્રેષ્ઠ રથવાન છે, શક્તિથી સર્વને ધારણ કરે છે. પોતાના શક્તિથી મજબૂત, સ્તુતિથી આનંદિત, દેવોને ઝડપી પહોંચે છે, હવન માટે આતુર. સૌમ્ય હોતૃ, દેવો સાથે મિશ્રિત, અર્પણનો સ્વાદ લે છે. તેણે સર્વ ખજાનાં એકત્ર કર્યા છે, જેમ સાત લગામવાળા ઘોડા દોડમાં જોડાય છે; હે અગ્નિ, અમને ઇન્દ્ર જેવી અને વાતા જેવી સહાય આપ. પછી, હે અગ્નિ, તારી મહત્તાથી, બેસીને, તું જન્મતાં જ હવન બની ગયો; દેવોએ તારા ચિહ્નનો અનુસરણ કર્યો અને પ્રથમ માતાઓએ તને પોષ્યો. હે અગ્નિ, અમને સ્વર્ગ અને ધરતીથી કલ્યાણ આપ; સર્વ આયુષ્ય હવન માટે આપ, હે દેવ. તારા આશ્ચર્યજનક જ્ઞાન સાથે અમને જોડ, તારા વિશાળ આશીર્વાદથી અમને વિસ્તૃત કર. આ વિચાર, હે અગ્નિ, તારા માટે જન્મેલા છે, ગાય અને ઘોડા રૂપે ફળ આપે છે. જ્યારે કોઈ મનુષ્ય, હે દયાળુ, તારા આનંદમાં ભાગ લે છે, વિચારથી આધાર આપે છે. હું અગ્નિને પિતા, માતા, ભાઈ અને સદા મિત્ર માનું છું. અગ્નિના તેજસ્વી, પુજનીય, સ્વર્ગમાં સૂર્ય સમાન મુખનું પૂજન કરું છું. અમારા વિચાર સફળ થાય, હે અગ્નિ, તું રક્ષક છે, હોતૃ તરીકે ઘરની રક્ષા કરે છે. ઋતને અનુરૂપ, લાલ ઘોડાઓ સાથે, બહુપ્રશંસિત, તેજસ્વી દિવસો સાથે શુભતા લાવ. મિત્ર સમાન, તેજસ્વી દિવસોમાં સ્થિર, પ્રાચીન યજમાન, યજ્ઞપત્ની. ઋત્વિજોએ અગ્નિને પોતાના હાથથી ઉત્પન્ન કર્યો અને કુળોમાં હોતૃ તરીકે સ્થાપિત કર્યો. હે દેવોમાં દેવ, તું પોતે સ્વર્ગમાં હવન કર; અજ્ઞાની રસોઈ શું કરી શકે? યજ્ઞને યોગ્ય ઋતુઓમાં અર્પણ કર, તું પોતે અર્પણ કર. તું અમારો રક્ષક અને સંરક્ષક બન, અમને યુવાન અને દીર્ઘાયુ આપ. દાનમાં શ્રેષ્ઠ, અર્પણનો લાભ આપ, અમને રક્ષ અને અમારું શરીર અખંડ રાખ. મહાન તેજથી અગ્નિ આગળ વધે છે, વૃષભ સ્વરূপે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી વચ્ચે ગર્જના કરે છે. સ્વર્ગના અંતે પણ, મહાન મહિષ, જળની કૂખમાં વધે છે. વૃષભ વિજ્ઞાનથી પ્રસન્ન થાય છે, કૂંપળ ધરાવે છે; તેજસ્વી વાછરડો, શક્તિસંપન્ન, ગુર્જન કરે છે. તે દૈવી શક્તિઓને જાગૃત કરે છે, પોતાના નિવાસમાં પ્રથમ વિજયી બને છે. તે, જે પોતાના માતા-પિતાના શિર્ષ પર કબજા કરે છે, યજ્ઞમાં સ્થાપિત થાય છે; લાલ અશ્વિનીઓ, રથ સાથે, તેના અવતરણમાં આનંદિત થાય છે, સત્યના ગર્ભમાં, પોતાના શરીરમાં. હે વસુઓ, તમે ઉષા સમયે પ્રથમ પ્રગટ્યા; તમે દ્વયોમાં પ્રકાશ બન્યા. સત્ય માટે સાત પગલાં મૂક્યા, પોતાના માટે મિત્ર રચ્યા. તમે સત્તાના નેત્ર, સત્યના રક્ષક; સત્ય માટે ચલતા વરૂણ છો. તમે જલપુત્ર, જાતવેદસ છો; અર્પણમાં આનંદ માણનારા દૂત છો. તમે યજ્ઞ અને રાજ્યના નેતા છો; જ્યાં શુભ સહાયકો જોડાય છે. આકાશમાં તું તારો શિર્ષ સ્થાપે છે, તેજસ્વી; અગ્નિ, તું તારી જીભે અર્પણ વહન કરે છે. ત્રિતા, પોતાની ઈચ્છાથી, મધ્ય સ્થાન પસંદ કરે છે, પિતા અને દુરના આશ્રય શોધે છે. માતા-પિતાની કૂખમાં સંબંધ શોધે છે, સગો, બોલતા હથિયાર સંભાળે છે. પૂર્વજોના હથિયારો જાણે છે, ઇન્દ્રે પ્રેરિત, આપ્તિનો વંશજ યુદ્ધ કરે છે. તેણે ત્રણમાથાવાળા, સાતકિરણવાળા ને હરાવ્યો; ત્રિતાએ ત્વષ્ટ્રના ગાયો પણ મુક્ત કર્યા. ઇન્દ્રે, વિશાળ શક્તિથી, પોતાને શ્રેષ્ઠ માનનારને હરાવ્યો; શુભ પ્રભુએ તેને દળિત કર્યો. ત્વષ્ટ્ર પણ, સર્વરૂપ, ગાયો પકડતા, ત્રણ માથાં કાપી નાખ્યા. હે જળો, અહીં આવો, આનંદ લાવનારીઓ; અમને પોષણ આપો. અમને મહાસ્પર્ધા માટે દ્રષ્ટિ દો. તમારું સર્વશ્રેષ્ઠ રસ, માતા જેવી પ્રેમથી, અમને પણ આપો. તેથી, અમે તમારી પાસે આવીએ છીએ, જેમના નિવાસમાં તમે પ્રેરણા આપો છો; હે જળો, અમને પણ ઉત્પન્ન કરો. દૈવી જળો, કલ્યાણથી ભરપૂર, અમારે પીવા માટે હો, અને સુખ-શાંતિથી વહેતી રહે. આ રીતે ઋગ્વેદના આ પવિત્ર મંત્રોમાં અગ્નિદેવ અને જળદેવીઓની મહિમા, તેમની ક્રિયા, અને તેમની કૃપા માટેની પ્રાર્થના સુંદર રીતે વર્ણવાય છે.