સોમરસની મહિમા અને યજ્ઞમાં તેની યાત્રા એક દિવ્ય કથા રૂપે વિસ્થરાયેલી છે. કુશળતાપૂર્વક શુદ્ધ કરાયેલો સોમરસ, સ્વર્ગ માટે તૈયાર થાય છે, અને તે અપરાજિત મહાનતાથી ભરેલો હોય છે. આવા સમયે દેવતાઓને આમંત્રિત કરવામાં આવે છે—વરુણનું સ્મરણ થાય છે, અને મીત્ર પણ જાતિ-જાતિમાં ઉપસ્થિત છે; તે સર્વોપરી બળવાન વાછરડા જેવો છે, જે પોતાના ગર્જનાથી બધાને ચેતવે છે. પછી રાજા સમાન સોમરસ, વાણી ઉત્પન્ન કરે છે, અને પાણીના વસ્ત્રમાં વિભૂષિત થઈ ગાયોની નજીક પહોંચે છે. તે દુશ્મનના બંધનને પકડીને, સર્વપવિત્રતાથી દેવસભામાં જાય છે. મનુષ્યો તેને ઈન્દ્ર માટે પાંદડાવાળી લાકડીઓમાં શુદ્ધ કરે છે; તેના અનેક પ્રવાહો છે, જે હજારો ઘોડાઓ અને વાઘા જેવી ઝડપથી દેવમંડળમાં પહોંચે છે. આકાશકન્યાઓ, જલમધ્યે બેઠેલી વિદુષીઓ, સોમરસને મુક્ત કરે છે, અને તેને યજ્ઞસ્તંભ સુધી દોરે છે. તેઓ અમર કૃપાની ઈચ્છા રાખે છે. સોમ, ગાય, રથ, સોનુ, પ્રકાશ, પાણી અને અનેકવિધ ધન જીતે છે—એવી રીતે શુદ્ધ થઈને દેવોને આનંદ આપનાર, લાલચટક, પિયુષરૂપ બની જાય છે. એ સોમ અમને ખરા ધનો આપે છે, દુશ્મનને નજીક કે દૂર કયાંયે હરાવે છે અને અમને પશુઓ માટે વિશાળ ચરોતર અને નિર્ભય સુરક્ષા આપે છે. તેના તેજસ્વી તપેલું રસ સ્વયં વહે છે, અમને પોષણ આપે છે, દુશ્મન વિખૂટા પડે છે, આર્યના શત્રુઓ નષ્ટ થાય છે અને અમારાં તમામ આશય પૂર્ણ થાય છે. આ પ્રવાહી અમને ધન આપે છે, ઝડપી ઘોડાઓ માટે શક્તિ આપે છે, અને કોઈ પણ માનવના ગુપ્ત ધનને જીતવા માટે શક્તિ આપે છે. સોમ પોતે પોતાના તથા બીજાના દુશ્મન છે—તે વાઘ જેવો છે, અને શુદ્ધ થઈને અજય દુશ્મનને હરાવે છે. સોમનું નાભિ સ્વર્ગમાં છે, તેની ડાળીઓ પૃથ્વી પર ફેલાયેલી છે. પથ્થરો દ્વારા ગાયની ચામડી પર તેને દબાવવામાં આવે છે, અને જલમાં વિદ્વાનો તેને પોતાના હાથથી દોહે છે. એ રીતે શ્રેષ્ઠ અલંકારોથી શોભિત થઈ, સુંદર રસ વધુ તેજસ્વી બને છે. શુદ્ધ સોમ અમને દરેક સંકટમાંથી સુરક્ષિત પાર ઉતારે છે; તેની શક્તિ અને આનંદ સ્પષ્ટ થાય છે. મનુષ્યદૃશ્ય સોમનો પ્રવાહ, દેવોને સાચા ભાવથી આવાહન કરે છે, અને આકાશને ઘેરી લે છે. બૃહસ્પતિના ગર્જનાથી તે પ્રકાશિત થાય છે; સાગરો પણ જેમ હલનચલન કરે છે તેમ આ સોમ પણ પ્રવહે છે. ગાયોએ તેને નજીકથી આવકાર્યો છે, અને તે અજાણ્યા ખોળામાં આરામથી વસે છે. દાનશીલના આયુષ્ય અને યશ વધે એવી આશા સાથે, સોમ ઈન્દ્ર માટે મહાન આનંદરૂપ બની શુદ્ધ થાય છે. ઈન્દ્રના હૃદયમાં સૌથી આનંદદાયક સોમ શુદ્ધ થાય છે, સર્વલોકમાં ફેલાય છે, અને વાછરડા જેવો, રમતો, પિંગળ, ઝડપી વહે છે. દશ અંગુલીઓથી દૂધની જેમ દોહાઈને, તે હજારો પ્રવાહથી દેવોને વિજયી બનાવે છે. પથ્થરો દ્વારા દબાવામાં આવતો સોમ, ઈન્દ્ર અને દૈવીજનને આનંદિત કરે છે; નદીના તરંગ જેવો શુદ્ધ સોમ સતત વહે છે. શુદ્ધ સોમના તરંગો ઈન્દ્રના હૃદય સુધી પહોંચે છે. દહીં અને યશ સાથે ઉછાળવામાં આવતાં એ પિડીયાં દાનવીર યોદ્ધાને આનંદિત કરે છે. સોમ ઘડામાં પહોંચે છે, અજર, ઝડપી, શક્તિશાળી ઘોડા જેવો; તે દેવોના બંને જન્મ જાણે છે અને સર્વત્ર સુધી પહોંચે છે. પવિત્ર સોમ, અમને ધન આપ, દયાળુ બની મહાદાન આપ. અમને વસુઓ માટે શક્તિ આપ, મૃત્યુ અમારે ન આવે અને અમને કદી ત્યજી ન દે. પુષણ, મીત્ર, વરુણ, બૃહસ્પતિ, મારુત, વાયુ, અશ્વિન, ત્વષ્ટા, સવિતા, યમ અને સરસ્વતી—બધા દેવો સુમેળથી આવી, અમને આશીર્વાદ આપે. આકાશ અને પૃથ્વી, આર્યમાન, અદિતિ, ભાગ, નિષંસ અને સર્વ દેવતાઓ પણ પવિત્ર સોમમાં પ્રસન્ન થાય છે. પીળા અને શક્તિશાળી સોમ, બે વાઘા સાથે ગર્જના કરતાં પ્રવાહિત થાય છે. તે અવિનાશી છાનમાં ચક્રવાતી જાય છે, અને ઘીથી ભરેલા ગૂંજનમાં, ઈગલ જેવો પોતાના નંદનમાં પહોંચે છે. પ્રેરિત સોમ, તું વિદ્વાન સર્જકની મહાનતા શોધે છે, અને સજ્જ ઘોડા જેવો પુરસ્કાર તરફ દોડી જાય છે. તું અમંગલ દૂર કર, કૃપા આપ, ઘીથી લિપ્ત થઈ છાનની આસપાસ ફર. પર્જન્ય એ શીંગાવાળી, પાંદડાવાળી વાછરડાના પિતા છે; પૃથ્વીના નાભિમાં, પર્વતોમાં તેમનું નિવાસ છે. જળો, તેની બહેનો, યજ્ઞસ્થલે પથ્થરો સાથે બેઠી છે. પત્ની પતિ સાથે જેમ કૃપાળુ બને છે તેમ, સોમ અમારે મહાનતા માટે કૃપાળુ બન. તું પાત્રોમાં સારા જીવન માટે વહે, નિર્દોષ સોમ, ઉઠી જા. અગાઉ જેમ તું હજારો પુરસ્કારો લાવ્યો છે, તેમ હવે નવા ધન માટે શુદ્ધ થા; જળો તારી આજ્ઞા પાલે છે. સોમનું છાન વિસ્થરાય છે, તે પ્રાર્થનાના સ્વામી છે, સર્વરૂપોને આવરી લે છે. જેમ અદગ્ધદેહવાળો અહિતથી બચી જાય છે, તેમ તેને દોહનારાઓ પણ સુરક્ષિત રહે છે. તાપનું છાન સ્વર્ગસદનમાં પથરાય છે, તેજસ્વી તાંતણીઓ ફેલાય છે; ઝડપી મનથી શુદ્ધિકર્તાની રક્ષા કરે છે. પ્રભાતે તેજસ્વી, ચિતરાયેલો વાછરડો પ્રકાશિત થાય છે, લોકને ધારણ કરે છે, શક્તિ માટે આતુર છે; વિદ્વાનો તેને જાદુથી માપે છે, પિતૃઓએ માનવી દૃષ્ટિથી એ બીજ મૂક્યું છે. ગંધર્વ પોતાનું સ્થાન રક્ષે છે, આશ્ચર્યજનક એ દેવજન્મોનું પાલન કરે છે; ખજાનાના સ્વામી દુશ્મનને પકડે છે અને શ્રેષ્ઠ મધનો સ્વાદ લે છે. યજ્ઞમાં સમૃદ્ધિથી ભરેલો આહુતિરૂપ સોમ દેવલોકમાં ફરતો રહે છે, આકાશમાં લિપ્ત થઈ, યજ્ઞમાં વહે છે; રાજા, છાનના રથ પર સવાર થઈ, હજારો પ્રવાહથી મહાન યશ મેળવે છે. સોમ, દેવોના આનંદદાતા, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ, ઈન્દ્ર, વરુણ અને વાયુ માટે જળમાં શુદ્ધ થા; આજે અમને વિશાળ રક્ષા અને કલ્યાણ આપ, અને દૈવી વંશનું સ્તુતિ કર. અમર સોમ, સર્વલોકમાં સ્થિર રહીને, સર્વત્ર વહે છે; એકઠું અને વિખૂટું બધું જ એક કરે છે, ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે, અને સૂર્યપ્રભા જેવો પ્રકાશિત થાય છે. ગાયોમાં, વનસ્પતિઓમાં દબાયેલો, દેવોના અનુગ્રહ માટે સોમ આવે છે; વીજળી જેવી તેજસ્વી સોમની ધારા ઈન્દ્ર અને દેવોને આનંદ આપે છે. આ સોમ શુદ્ધ થઈ, હજારો વિજય મેળવતો, પ્રેરક વાણી જગાડે છે, અને મૌનને પણ જાગૃત કરે છે; વાદળ અને પવન સાથે એ દરિયે ઉઠે છે, અને ઘડામાં ઈન્દ્રના હૃદયમાં વસે છે. દૂધથી ભરેલી ગાયો સોમને પોતાના વિચારો સાથે આવે છે, અને સૂર્યને જાણે છે; વિજયી રસ શુદ્ધ થાય છે, કવિ અને કાવ્ય સાથે તેજસ્વી બની પ્રકાશિત થાય છે. ઈન્દ્ર માટે દબાયેલો સોમ, અમારે આસપાસ વહે, અહિતથી મુક્ત રહે, દુષ્ટોને હરાવે; દ્વિચરિત્રવાળાઓ તારો રસ ન માણે, દાનશીલ પિડીયાં અહીં રહે. યુદ્ધમાં અમને પ્રેરણા આપ, દુશ્મનને હરાવી બંધન તોડી નાખ, ઈન્દ્ર સોમ પીએ અને અમને રક્ષા આપે. અઘાતરહિત પિડી, તું શુદ્ધ થા, ઈન્દ્ર માટે સર્વોચ્ચ પ્રેરણા બની જાય છે. અનેક વિદ્વાનો તને રાજા કહીને સ્તુતિ કરે છે, તું જગતના હૃદયમાં સ્થિર થાય છે. હજારો પ્રવાહવાળો, અદ્દભુત સોમ, ઈન્દ્ર માટે પ્રિય, મીઠી દ્રાક્ષા જેવો શુદ્ધ થાય છે; દાન આપતો, ક્ષેત્ર અને જળ જીતે છે—અમને વિશાળ માર્ગ આપ, દયાળુ સોમ. આ રીતે, સોમરસ યજ્ઞમાં પ્રવાહિત થાય છે, દેવોને આનંદ આપે છે, દુશ્મનની નિરાશા કરે છે, અને ભક્તોને ધન, રક્ષા અને સુખ આપે છે.