સોમદેવની મહિમા અને યજ્ઞની પવિત્રતા વિશે વિશદ વર્ણન કરીને ઋગ્વેદના આ પવિત્ર મંત્રો એક સુંદર વાર્તા તરીકે વહે છે. અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે ત્યારે સર્વના સ્વામી, પવિત્રકર્તા દેવ, તેજસ્વી પ્રકાશ સાથે પ્રકાશિત થાય છે. ગર્જનારા વૃષભ જેવા તે આનંદ લાવે છે. શરીરનું રક્ષણ કરનાર, પવિત્રકર્તા, પોતાના શિંગડાં તીક્ષ્ણ કરી, અવિરત વહે છે અને મધ્યઆકાશમાં તેજ પાથરે છે. તે મોહક અને પાવન ધારા, ધનરૂપે પ્રકાશિત થાય છે, જેમાં મધનો રસ અને ધારાઓ વહે છે. એ સ્વર્ણમય શક્તિવાન, પૂર્વ દિશામાં પવિત્ર કુશા વિછાવે છે અને પાવનતા સાથે દેવોમાં દેવરૂપે આગળ વધે છે. વિશાળ અને ઉન્નત દેવદ્વારો, જે સુવર્ણમય છે, પવિત્રકર્તા દ્વારા સ્તુતિ પામીને ખુલ્લા થાય છે અને પવિત્ર સ્થાન પામે છે. વિશાળ સર્જનકૌશલ્ય ધરાવતો પવિત્રકર્તા ગર્જના કરે છે અને રાત્રિ-પ્રભાત સમાન દેખાય છે. હું બંને દૈવી હોદ્ર, દેવોમાં ઋષિ, તથા પવિત્રકર્તા ઈન્દ્રને, મહાવૃષભને પોકારું છું. ભારતી, સરસ્વતી અને ઈલા – આ મહાન દેવીઓ – અમારા યજ્ઞમાં પધારે એવી પ્રાર્થના કરું છું. ત્વષ્ટા, પ્રાચીન ગૌરક્ષક અને અગ્રણિ, તેમજ ઈન્દ્ર, ઈન્દુ, સુવર્ણમય પવિત્રકર્તા અને પ્રજાપતિને પણ બોલાવું છું. પવિત્રકર્તા, તું વૃક્ષસ્વામી સાથે, મધ અને ધારાઓ સાથે, હજારો ડાળીઓવાળા, લીલા અને તેજસ્વી સુવર્ણ વૃક્ષ સાથે જોડાઈ જા. સર્વ દેવતાઓ, 'સ્વાહા'ના ઉચ્ચાર સાથે, પવિત્રકર્તા પાસે આવે છે – વાયુ, બૃહસ્પતિ, સૂર્ય, અગ્નિ, ઈન્દ્ર – સૌ સહકારથી એકત્ર થાય છે. હે સોમ, તું આનંદદાયક ધારા સાથે દેવો માટે પોતાને પવિત્ર કર, નિર્મળ અને અમારે આતુર. હે ઈન્દ્રરૂપ તપકતા બિંદુઓ, તું તે મદક આનંદ તરફ વહે, ઝડપી ઘોડાઓ તરફ દોડે. દબાયેલા સોમ, તું પ્રાચીન આનંદ તરફ, શક્તિ અને યશ તરફ વહે. જેમ પાણી ઢાળે છે, તેમ બિંદુઓ, પવિત્ર થઈ, ઈન્દ્ર સુધી પહોંચે છે. દસ કન્યાઓ તેને વનમેળે રમતા દોડક દોડકની જેમ ધોઈને પવિત્ર કરે છે. એ વૃષભને, ગૌધન સાથે, દેવોની કૃપા માટે, ઉત્સાહ માટે મુક્ત કરો. દબાયેલો દેવ, ઈન્દ્ર માટે પવિત્ર થાય છે, દૂધથી ફૂલે છે. યજ્ઞની આત્મા, આનંદદાયક અને પિડીને પવિત્ર થયેલી, પ્રાચીન જ્ઞાન વહાવે છે. હે ઈન્દુ, પવિત્ર થઈ, મહાન આનંદ આપ અને ગુપ્ત રીતે ગીતો મૂકી. આ બિંદુઓ સત્યના માર્ગે, તેજસ્વી થઈ, પોતાના યોકને જાણે વહે છે. મિઠાશથી ભરેલી પ્રથમ ધારા, મહાન અને વિશાળ, વહે છે, હવનમાં વખાણ પામે છે. વચનમાં શ્રેષ્ઠ વૃષભ, જોડાયેલ, ઉપાસક માટે ધ્વનિ કરે છે અને સાચી વિધિ ગૃહોમાં સ્થાપિત થાય છે. જ્યારે વીરોના ગુણોથી શોભિત ઋષિ ગીતો સાથે ચાલે છે, ત્યારે તે પ્રકાશના લોકને જીતવા ઈચ્છે છે. પવમાન, શત્રુઓને જીતીને, પ્રજામાં રાજા સમાન સ્થિર થાય છે, જ્યારે વિદ્વાનો તેને પવિત્ર કરે છે. પ્રિય પીળો રંગ ધરાવનાર, જળમાં વસ્ત્રધારી, વનમાં બેસે છે અને સ્તુતિથી વખાણાય છે. તે વાયુ, ઈન્દ્ર અને અશ્વિની સાથે ઉત્સાહથી જાય છે, પોતાનાં નિયમોથી આગળ વધે છે. મિત્ર-વરુણ અને ભગ માટે મિઠાશભરી લહેરો વહે છે, જે તેની શક્તિઓ જાણે છે. હે દ્યાવાપૃથ્વી, અમને સંપત્તિ, મિઠાશ, બળ, યશ અને ધન આપો. આ સોમા, ઈન્દ્રની ઇચ્છા વધારી, તેની શક્તિ વધારવા વહે છે. પોતાને પવિત્ર કરી, રસ દબાવી, વાયુ અને અશ્વિનીઓ સુધી જાય છે – તેઓ અમને વીર્ય આપે. હે સોમ, ઈન્દ્રના દાન માટે પવિત્ર થઈ, સત્યના ગર્ભમાં સ્થિર થઈ, હૃદયમાં પ્રવેશ. દસ આંગળીઓ તને ધોઈ, સાત વિચાર તને પ્રેરણા આપે; પ્રેરિતજન તારા પગલાં અનુસરે છે. દેવો માટે, ઉત્સાહ માટે, તને વહેવા દઈએ છીએ, ગૌધનના વસ્ત્રોથી તને આવરી લઈએ છીએ. પાત્રોમાં પવિત્ર થતાં, લાલ-પીળો સોમા વસ્ત્ર ધારણ કરે છે અને ગૌધનને ઘેરી લે છે. હે દાનશીલ, અમારે માટે વહે; દ્વેષીઓને દૂર કર; હે ઈન્દુ, મિત્ર બની આવ. આકાશમાંથી વરસાદ વરસાવ, ધરતી પર બળ આપ; હે સોમ, અમને યુદ્ધમાં શક્તિ આપ. હે સોમ, ઈન્દ્રે જેને પાન કર્યો, પ્રકાશના દ્રષ્ટા, તેને આપણે સંતાનના આહારરૂપે ગ્રહણ કરીએ. પ્રેરિત ઋષિ, સ્વર્ગપ્રિય, સંતાનસ્થાને સ્થિર, વખાણ પામે છે અને ઋષિઓનું જ્ઞાન ધરાવે છે. પસંદ કરાયેલો અને સત્યવંત, તે ગૃહ અને જન માટે, નિષ્કપટપણે, ઝડપી દોડે છે. આ રીતે, સોમદેવના પવિત્ર પ્રવાહ, યજ્ઞમાં દેવતાઓના આગમન, પવિત્રતા, આનંદ અને શક્તિનું વર્ણન થાય છે – જે સમગ્ર જગતને પવિત્રતા અને સમૃદ્ધિ તરફ દોરી જાય છે.