પ્રાચીન કાળમાં, જ્યારે સૃષ્ટિના આરંભમાં મહાન ઋષિઓએ યજ્ઞો આરંભ્યા, ત્યારે ઇન્દ્ર અને વરુણે પ્રથમ તેમને વિચારશક્તિ, વાણી, બુદ્ધિ અને શ્રવણની શક્તિ અર્પણ કરી હતી. આ દૈવી દાનથી પ્રેરિત ઋષિઓએ પોતાની તપસ્યા અને યજ્ઞ દ્વારા પવિત્ર સ્થાનોએ રચના કરી, અને હું તેમની તેજસ્વી તપશ્ચર્યાનું દર્શન કરું છું. પછી, ઇન્દ્ર અને વરુણને વિનંતી કરવામાં આવી કે, હે દેવતાઓ, અમારાં યજ્ઞકર્તાઓને સુખી, અડગ અને સમૃદ્ધ ધન-સંપત્તિ આપો; અમને સંતાન, પોષણ, સમૃદ્ધિ અને દીર્ઘ આયુષ્યની કૃપા કરો. આ સમયે, અગ્નિને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા—“હે અગ્નિ, તું પોતાના તેજ સાથે આવ; હોતાર તરીકે અમે તને પસંદ કરીએ છીએ. તૈયાર કરેલી હવન સામગ્રી અને આહુતિઓ તને બોલાવે છે; યજ્ઞ માટે સૌથી યોગ્ય, તું પવિત્ર કૂશ પર બેસ.” યજ્ઞના પ્રસંગે, ઘીથી ઝળહળતા વાળવાળા, શક્તિના પુત્ર, અંગિરસ વંશના અગ્નિ માટે હવનના ચમચા ચાલે છે. આપણે આ અગ્નિને, યજ્ઞના મુખ્ય, પ્રાર્થના કરીએ છીએ. અગ્નિ, તું જ ઋષિ, સર્જક, હોતાર, પવિત્ર અને પૂજનીય છે; તું દયાળુ, યજ્ઞ માટે યોગ્ય, વિદ્વાનો દ્વારા કાવ્યમાં સ્તુત છે. “હે યુવાન અને ઝડપી દેવ, અમને ક્યારેય ન ખૂટે એવી, સત્ય અને સતત વહેતી સંપત્તિ આપ; પૂજા માટે તૈયાર કરેલી આહુતિઓમાં આવ, ધનદાતા, અને અમારા સ્તોત્રોમાં આનંદ માન.” “હે અગ્નિ, તું અહીં રક્ષક, ઋષિ અને સત્યનો રક્ષક તરીકે વ્યાપક છે; વિદ્વાન લોકો તને પ્રગટાવે છે, તું તેજસ્વી સર્જક છે.” “હે અગ્નિ, તેજથી ઝગમગાવ, પ્રજાને સ્તુતિથી આનંદિત કર; તું મહાન છે. દેવીય આશીર્વાદ અમને પ્રાપ્ત થાય અને વિજયી દેવતાઓ અમારી રક્ષા કરે.” “જેમ તું વૃદ્ધ અને નિર્વળ વ્યક્તિને પુનર્જીવિત કરે છે, તેમ, હે મિત્રનો મિત્ર અગ્નિ, જે અમારામાં દુશ્મનતા રાખે છે અથવા દુર્વિચાર કરે છે, તેને દહન કરી દે.” “હે યુવાન અગ્નિ, અમને દુશ્મનો, દુષ્ટો અને અપમાનીથી બચાવ; અમને સતત, ઝડપી અને શુભ રક્ષકથી સુરક્ષિત રાખ.” “એકથી, બે, ત્રણ અને ચાર સ્તુતિઓથી અમને રક્ષ; હે ધનદાતા, અમને સર્વત્ર સુરક્ષિત રાખ.” “દરેક દૈત્ય અને હુમલાખોરથી અમને બચાવ; દરેક સ્પર્ધામાં અમને રક્ષા કર, કારણ કે તું જ દેવોમાં સૌથી નજીક અને સહાયરૂપ છે.” “હે અગ્નિ, અમને જીવનવર્ધક, પ્રશંસનીય અને પવિત્ર ધન આપ; ઉત્તમ સલાહથી અમને ઇચ્છિત અને પ્રસિદ્ધ સંપત્તિ પ્રાપ્ત થાય.” “જેની મદદથી અમે યુદ્ધમાં વિજય પ્રાપ્ત કરી શકીએ, દુશ્મનોને હરાવી શકીએ—એવી તારી કૃપાથી અમને મજબૂત બનાવ, હે ધનના જ્ઞાતા, અમને પ્રેરણા અને શક્તિ આપ.” “વૃષભની જેમ તું ગર્જના કરે છે, તારા શિંગા પ્રખર છે; તારા જડબાં તીક્ષ્ણ અને અપરાજેય છે; તારી શક્તિ અને ઊર્જા અવિરત છે.” “હે અગ્નિ, તારી તેજસ્વી શક્તિ અટકાવી શકાતી નથી; યજ્ઞના પુજારી તરીકે તું અમારી આહુતિ સ્વીકાર, અને અમને ઇચ્છિત દાન આપ.” “તું જંગલમાં, માતાના ગર્ભમાં, સુત છે, અને મનુષ્યો તને પ્રગટાવે છે; તું અવિરત યજ્ઞો વહન કરે છે અને પ્રારંભથી જ દેવોમાં રાજા છે.” “સાત પુજારીઓ તને, દયાળુ અને અવિરત અગ્નિને, સ્તુતિ કરે છે; તું તારા તાપથી પથ્થર તોડે છે; હે અગ્નિ, પ્રજામાં ઉજાગર થા.” “અમે નિષ્કપટ, યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલા કુશ પર તને બોલાવીએ છીએ; તું સર્વપ્રજાના હોતાર, સર્વત્ર હાજર છે.” “તારી દિશા દ્વારા, હે અગ્નિ, અમે આશ્રય અને સમૃદ્ધિ મેળવીએ છીએ; તારી પોષક શક્તિથી અમને વિવિધ અને વિપુલ બળ પ્રાપ્ત થાય.” “હે અગ્નિ, ગાયક, સર્વના સ્વામી અને રક્ષક, અમને દુઃખથી બચાવ; તું અવિરત ગૃહપતિ, શક્તિશાળી, સ્વર્ગનો રક્ષક અને ગૃહમાં વસે છે.” “હે દયાળુ, અમને દુઃખ નજીક ન આવવા દે; દુશ્મન દૂર રાખ; ભૂખ અને દુષ્ટતાઓ દૂર કર, અને જે અમને હાનિ પહોંચાડે છે, તેને દૂર રાખ.” પછી, ઇન્દ્રને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું—“હે ઇન્દ્ર, અમારા બંને શબ્દો સાંભળ; મહાન અને દયાળુ, તું સોમપાન માટે અમારી પ્રાર્થના અને બળથી આવ.” “વિદ્વાનો તને, તેજસ્વી અને વૃષભ, બળ માટે સ્થાપે છે; તું સ્તુતિમાં પ્રથમ બેસે છે, કેમ કે તારો મન સોમપાન ઈચ્છે છે.” “હે ઇન્દ્ર, અનેકને પ્રેમ કરનાર, તું દબાયેલા સોમ માટે આવ; અમે તને વિજયી તરીકે ઓળખીએ છીએ, તું ક્યારેય ડગે નહીં.” “હે દયાળુ ઇન્દ્ર, તું સત્ય અને નિષ્ફળ જતો નથી; તારી ઇચ્છા મુજબ વર્ત; અમે તારી કૃપાથી ઝડપથી ઈચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરીએ.” “હે શક્તિશાળી ઇન્દ્ર, તારી સર્વ સહાય આપ; અમે તને અનુસરીએ છીએ, હે વીર, તું ધન અને યશનો જ્ઞાતા છે.” “તું ઘોડા આપનાર, ગૌનું સર્જન કરનાર, સોનાની ધારા, હે દેવ; તારા દાન ક્યારેય વ્યર્થ નથી; જે હું ઈચ્છું, તે મને આપ.” “હે ઇન્દ્ર, અમારા આનંદ માટે આવ; અમને ભાગ્ય અને સંપત્તિ આપ; ગૌ માટે તું વરસાવ, ઘોડા માટે તું વરસાવ.” “તું અમને હજારો અને સૈંકડો ગૌઓનું દાન આપે છે; અમે તને, પુરંદર, અમારા ગીતોમાં વિષય બનાવ્યો છે, અમારા સહાયરૂપે.” “હે ઇન્દ્ર, જો પ્રેરિત ઋષિ સંપૂર્ણ જ્ઞાનથી કે અર્ધજ્ઞાનથી તને બોલાવે, તો તે તારી સ્તુતિ કરે; પૂર્વ દિશા યાદ રાખનાર અમને નુકસાન ન પહોંચાડે.” “હે ઇન્દ્ર, દૃઢબાહુ, દુર્ગવિનાશક, જો તું મારી પ્રાર્થના સાંભળે, તો અમે તને, ધનના સ્વામી, સહાય માટે સ્તુતિ કરીએ છીએ.” “અમે દુષ્ટ, થાકેલા કે આળસુઓની શોધ કરતાં નથી; જો અમે તને, મહાન ઇન્દ્ર, દબાયેલા સોમમાં મિત્ર બનાવીએ, તો અમે મિત્ર બનીએ.” “અમે યુદ્ધમાં તીવ્ર, દુશ્મનવિનાશક ઇન્દ્રને, ઉત્તેજક પીણાથી જોડીએ છીએ; તે કંપનારા, શ્રેષ્ઠ રથચાલક અને અપરાજિત છે.” “જે કશીથી અમને ભય છે, હે ઇન્દ્ર, તેમાંથી અમને નિર્ભય બનાવ; તારી સહાયથી અમને તે આપ—અમારા દ્વેષીઓ અને શત્રુઓને વિખેરી દે.” “હે ધનના સ્વામી, તું મહાન સંપત્તિ અને સમૃદ્ધિનો વિતરણકર્તા છે; હે દયાળુ ઇન્દ્ર, ગીતપ્રેમી, અમે તને સોમઆહુતિથી બોલાવીએ છીએ.” “હે ઇન્દ્ર, વૃત્રનાશક, અપરાજેય, તું અમારા માટે પસંદગીય દેવ; તું અંતે, મધ્યમાં, પાછળ અને આગળ અમને રક્ષા કર.” “પાછળથી, નીચે, ઉપર અને આગળથી, દરેક બાજુથી, અમને રક્ષા કર; દૈવી આપત્તિ અને અધર્મીઓના શસ્ત્રો દૂર રાખ.” “આજે, આવતીકાલે અને દરેક દિવસે, હે ઇન્દ્ર, અમને રક્ષા કર; હે સદગુણોના સ્વામી, અમારા તમામ ગાયકોને દિવસ-રાત સુરક્ષિત રાખ.” “હે દયાળુ વીર, તું બળ માટે ઉત્સુક છે; તારી બન્ને શક્તિશાળી બાહુઓએ વજ્ર બનાવ્યો છે.” આ રીતે, ઋષિઓએ ઇન્દ્ર, વરુણ અને અગ્નિ દેવને પવિત્ર યજ્ઞો અને હૃદયપૂર્વકની સ્તુતિઓ દ્વારા આમંત્રિત કર્યા, તેમની કૃપાથી જીવનમાં બુદ્ધિ, સમૃદ્ધિ, સુરક્ષા અને દીર્ઘાયુ મળવા પ્રાર્થના કરી.