એક વારની વાત છે, જ્યારે યજ્ઞની વિધિ ચાલી રહી હતી, ત્યારે અનેક પ્રકારના દાન અને ભેટો અર્પણ કરવામાં આવી—સો કાંસાના વાંસ, સો શ્વાન, સો જૂના ચામડા, સો ઊનના તુફડા અને ચાર સો લાલચટ્ટા વસ્તુઓ. કણ્વ વંશજોએ આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કર્યા હતા; તેઓ યુવાનથી યુવાન સુધી યાત્રા કરતા રહેતા, અને તેમના ઘોડાઓ કદી થાકતા નહોતા. સાતમાંથી તેમણે પુરુષાર્થવાનના યશની સ્તુતિ કરી. કાળી, ધૂળથી ઢંકાયેલ પંથો પર ચાલતી, એવી ગાયોને આંખે જોઈને પણ કોઇ ગુમાવતો નથી. દુશ્મન સામે વૃત્રરૂપી વૃક, તારો ધન અક્ષય અને વ્યાપક છે—આકાશ જેવી અપરિમિત શક્તિ ધરાવે છે. પૂતકૃતુ માટે દસ હજાર, અને દુશ્મન માટે પણ દસ હજાર—આ અવિનાશી સંપત્તિ કદી ક્ષય પામતી નથી. મારા સો ગધેડા, સો ઊનવાળા પશુ, સો દાસ અને અનેક માળાઓ પણ અર્પણ થયાં. ત્યાં પૂતકૃતુ માટે સ્પષ્ટપણે શ્વાસ લેવામાં આવ્યો, ઘોડાઓના સમૂહમાં. અગ્નિ, જ્ઞાની, દ્રૂતગામી, હવન સ્વીકારનાર, રથમાં સારી રીતે જોડાયેલ છે. શુદ્ધ જ્વાળાવાળા અગ્નિ તેજસ્વી રીતે પ્રકાશે છે; આકાશમાં મહાન સૂર્ય તેજે છે, સૂર્ય પ્રકાશે છે. દેવતાઓ, પ્રાચીન સંકલ્પ અને શક્તિથી યુક્ત, ત્વરિત રથમાં આરોહણ કરી, પૂજનયોગ્ય બની આવે છે. નાસત્ય, તમારી શક્તિઓ સાથે આવો; ત્રીજા સોમપાન પર પાન કરો. ત્રણ અને અગિયાર દેવતાઓ, સત્યવંત, સત્ય સમક્ષ પ્રગટ થાય છે. અશ્વિનો, અમારા યજ્ઞ અને સોમપાન સ્વીકારો; તેજસ્વી સોમ પીઓ. અશ્વિનો, જે સ્તુતિને લાયક છે, એ તમે કર્યું છે; સ્વર્ગના વૃષભ અને પૃથ્વી ના ક્ષેત્રો. હજારો સ્તુતિઓ અને ગાય શોધનારા બધા અહીં પીવા આવે છે. આ ભાગ તમારા માટે નિર્ધારિત છે, પૂજ્ય. નાસત્ય, આ ગાન તમારા નજીક આવે છે. અમારે માટે મધુર સોમ પીઓ; તમારી શક્તિથી અમને દાન આપો. યજ્ઞમાં, પુરૂહિતો મનથી અનેક રીતે આ યજ્ઞ તૈયાર કરે છે અને તેને વહન કરે છે. યુક્ત થયેલો વિદ્વાન બ્રાહ્મણ જાણે છે કે શું યજમાનને પ્રાપ્ત થવાનું છે. અગ્નિ એકલાએ અનેક રીતે પ્રગટે છે; સૂર્ય એકલાએ બધે પ્રસરે છે. ઉષા એકલાએ સર્વેને પ્રકાશિત કરે છે; ખરેખર, આ બધું એકમાંથી જ ઉત્પન્ન થયું છે. હું તે તેજસ્વી, ધ્વજાવાળા, ત્રણ ચકરવાળા આરામદાયક રથને બોલાવું છું, જેને જોડવું સહેલુ છે અને વારંવાર પુકારવામાં આવે છે; જેમાં સંગમથી સુંદર દાન જન્મે છે—તમે બંને આવો, ખાલીમાંથી આગળ વધી, પીવા માટે આવો. ઈન્દ્ર અને વરુણ, તમારા ભાગો વહે છે; તમારી મહાનતાને કારણે દરેક યજ્ઞમાં, દરેક સોમપાનમાં, તમે હાજર રહો છો અને યજમાનને ઈચ્છિત ફળો આપો છો. વનસ્પતિઓ અને જળો, હે ઈન્દ્ર અને વરુણ, તમારી મહાનતામાં સ્થિર થઈ છે; જે આકાશના કિનારે વહે છે, માર્ગના અંતે—કોઈ દુશ્મન કે અધર્મી તેમને પામી શકતો નથી. ખરેખર, હે ઈન્દ્ર અને વરુણ, તમારા માટે સાત સ્વરો મધુર મધનું પ્રવાહ દૂધે છે; આથી તમે ભક્તનું રક્ષણ કરો છો, મહિમાવાન દેવતાઓ, જેમને તમારો આશિર્વાદ મળે છે. સાત બહેનો, ઘી વરસાવતી, સૌમ્ય, યુવાન, સત્યનું નિવાસ—એવી, હે ઈન્દ્ર અને વરુણ, તમારા માટે ઘી વહાવે છે—આથી યજમાનને દાન આપો, તેનું કલ્યાણ કરો. અમે મહાન કલ્યાણ માટે, તમારી ભયજનક શક્તિ વિશે સત્ય કહ્યું છે; હે ઈન્દ્ર અને વરુણ, ત્રણ અને સાત ઘી વહાવતી બહેનો સાથે, અમારું રક્ષણ કરો, મહિમાવાન દેવો. જ્યારે તમે ઋષિઓને પ્રથમ વિચાર, વાણી, બુદ્ધિ અને શ્રવણ આપ્યું, ત્યારે વિદ્વાનો યજ્ઞસ્થળો રચી, તપથી દર્શન કર્યું. યજમાનને આનંદમય, અડગ સંપત્તિ અને સમૃદ્ધિ આપો; અમને સંતાન, પોષણ, સમૃદ્ધિ આપો; અમારું આયુષ્ય લાંબુ કરો. હે અગ્નિ, તું અગ્નિઓ સાથે આવ; હોતાર તરીકે અમે તને પસંદ કરીએ છીએ. તૈયાર કરનાર, હવનવાહક તને પુકારે છે; શ્રેષ્ઠ યજ્ઞયોગ્ય, તું પવિત્ર કૂશ પર બેસ. તારા માટે, બળવાન પુત્ર, અંગિરસ, યજ્ઞમાં ચમચી સરી જાય છે; અમે ઘીના તેજસ્વી વાળવાળા, યજ્ઞમાં શ્રેષ્ઠ એવા અગ્નિની પ્રાર્થના કરીએ છીએ. તું જ્ઞાની, સર્જનહાર, હોતાર, શુદ્ધ, પૂજનયોગ્ય, કૃપાળુ, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞયોગ્ય, વિધિમાં પ્રસંશિત, તેજસ્વી સ્તુતિથી વિદ્વાનો દ્વારા ગવાય છે. હે યુવાન અને ઝડપી દેવ, અમને અખૂટ, સતત વહેતી સંપત્તિ આપ; તૈયાર કરેલા હવનમાં આવ, દાન આપનાર, તારા માટે ગવાયેલા ભજનોમાં આનંદ માણ. તું એકલોજ અહીં રક્ષક, જ્ઞાની, સત્યનો રક્ષક છે; વિદ્વાનો તને પ્રગટાવે છે, તેજસ્વી, સર્જનહાર. તેજસ્વી અગ્નિ, તું પ્રકાશિત થા; સ્તુતિથી લોકોને આનંદ આપ, કેમ કે તું મહાન છે. દેવોનું આશીર્વાદ અમારું થાઓ, વિજયી મહાન પુરુષો મારા અગ્નિ બને. જે રીતે, અગ્નિ, તું વૃદ્ધ અને નિર્વળ લોકોને પુનર્જીવિત કરે છે, એ રીતે, મિત્રના મિત્ર, અમારામાં જે દુશ્મન છે, જે દુર્વિચાર કરે છે, તેને ભસ્મ કરી નાખ. અમને મરણશીલ દુશ્મન, દુષ્કર્મી, નિંદક પાસે ન છોડતા; યુવાન દેવ, અમને અવિરત, ઝડપી અને શુભ રક્ષકો દ્વારા રક્ષણ આપ. અગ્નિ, એકથી રક્ષા કર, બીજાથી પણ રક્ષા કર; ત્રણ સ્તુતિથી રક્ષા કર, બળવાન દેવ, ચારથી પણ રક્ષા કર, દાન આપનાર. દરેક દૈત્ય અને આક્રમણથી અમારું રક્ષણ કર; હંમેશા સ્પર્ધામાં અમારું રક્ષણ કર. કેમ કે તું એકલોજ, દેવોમાં સૌથી નજીક, સહાય અને વૃદ્ધિ માટે પુકારવામાં આવે છે. હે અગ્નિ, અમને જીવનવર્ધક, પવિત્ર, પ્રશંસનીય ધન આપ; દયાળુ, અમને ઇચ્છિત સંપત્તિ આપ, સારા ઉપદેશથી યુક્ત અને ઉત્તમ કીર્તિ ધરાવતી. જેની મદદથી અમે યુદ્ધમાં વિજયી થાઈએ, દુશ્મન શક્તિઓને હરાવી શકીએ, એ રીતે, હે પુરુષપ્રધાન, અમને તારી કૃપાથી મજબૂત કર, મનને પ્રેરણા આપ, ધનના જ્ઞાતા, અમને ઉત્તેજિત કર. વૃષભ જેવો, અગ્નિ, તું ગર્જે છે, તારા શિંગા ભાંજતો ફરાવે છે. તારા જડ્જડાં તીક્ષ્ણ છે, અપ્રતિરોધ્ય છે; તારી શક્તિ મહાન છે, તારી ઊર્જા અવિનાશી છે. ખરેખર, હે અગ્નિ, વૃષભ, તારી શક્તિને રોકી શકાય તેવી નથી જ્યારે તું તારી શક્તિથી ઊભો થાય છે. એ રીતે, યજ્ઞપુરૂષ તરીકે, અમારું હવન સ્વીકાર્ય બનાવ; અમને અનેક ઇચ્છિત દાન આપ. તું જંગલમાં, માતાના પુત્ર, શયન કરે છે અને માનવો તને પ્રગટાવે છે. અવિરત, તું અર્પણ વહન કરે છે; શરૂઆતથી દેવોમાં તું રાજા છે. સાત પુરૂહિતો તને, generous, અવિનાશી અગ્નિને, સ્તુતિ કરે છે. તું તારી તાપ અને જ્વાળાથી પથ્થર તોડી નાખે છે; હે અગ્નિ, લોકોમાં પ્રગટ થા. અમે અગ્નિને પુકારીયે છીએ, નિર્વિકારી અગ્નિને, સારી રીતે ગોઠવાયેલા કૂશ પર. અગ્નિ, જે શ્રદ્ધાથી અર્પણ થાય છે, હંમેશા હાજર છે, લોકોએ પૂજેલો યજ્ઞપુરૂષ છે. તારી દિશામાં, હે અગ્નિ, અમે આશ્રય અને સમૃદ્ધિ શોધીએ છીએ, તને સારી રીતે જાણીએ છીએ. તારા પોષણથી અમને વિપુલ અને વિવિધ બળ આપ, સહાય માટે સૌથી નજીકનું ફળ આપ. આ રીતે, ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં દર્શાવાયેલી યજ્ઞની વિધિ, દેવતાઓની આરાધના, દાન, રક્ષણ અને કલ્યાણની ભાવના સતત વહેતી રહે છે—અગ્નિ, ઈન્દ્ર, વરુણ, અશ્વિન, નાસત્ય, અને સર્વ દેવતાઓના આશીર્વાદથી જીવન ધન્ય બને છે.