અતિ પ્રાચીન સમયની વાત છે. એક ભક્ત, પોતાની હૃદયની ઊંડાઈમાંથી, દેવતાઓને સંબોધી રહ્યો છે. તે વિચારે છે—'ક્યાં ગયા એ અમારા જૂના મિત્રત્વો, જેમની સાથે અમે કદી સંકળાયેલા હતાં? હે મહાન અને સ્વયંસ્થીર દેવતા વરુણ, આજે હું તમારા એ હજારો દ્વારો ધરાવતાં ગૃહમાં આવી પહોંચ્યો છું.' પછી તે પ્રાર્થના કરે છે—'હે વરુણ, જે તમારો સદા પ્રેમી મિત્ર છે, પણ ભૂલ કરે છે, તેને પણ તમે સાથ આપો. અમે પાપી બનીને તમારા ક્રોધનો ભોગ ન બનો, અને જે કવિ તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેને તમે રક્ષા આપો.' આપણે જયાં સુધી આ સ્થિર ગૃહોમાં નિવાસ કરીએ છીએ, ત્યાં સુધી વરુણ અમને પોતાના બંધનમાંથી મુક્ત કરે—એવી પ્રાર્થના થાય છે. જે લોકો કૃપા માટે પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ અદિતિના શયનમાં પહોંચી જાય; અને વરુણ હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરે. પછી ભક્ત વરુણને ફરી વિનવે છે—'હે રાજા, હે વરુણ, મને માટીનું ઘર (અર્થાત્ મૃત્યુ) ન ભોગવવું પડે, એવી કૃપા કરો. હે પ્રભુ, દયા કરો.' જો હું કાચા વાસણની જેમ ડોળતો ચાલું છું, તો પણ કૃપા કરો. જ્યારે મારો સંકલ્પ ડગે છે અને હું માર્ગ ચૂકી જાઉં છું, ત્યારે પણ દયા કરો. જ્યારે હું વૃદ્ધ અને તરસેલો બનીને જળમાં ઉભો રહું, ત્યારે પણ કૃપા કરો. 'હે વરુણ, અમે માનવો દેવવ્યવસ્થાની સામે જાગૃત કે અજાણતાં જે પણ અપરાધ કરીએ છીએ, એ પાપ અમને હાનિકારક ન થાય—એવી કૃપા કરો.' આ રીતે ભક્તો યજ્ઞમાં શુદ્ધ, મધુર પાવન સુમેળથી વાયુદેવને આહ્વાન કરે છે—'હે વાયુ, તમારી સેના સાથે પધારો અને આ સોમરસ પાન કરો.' વાયુને અર્પિત સોમ તેમને લોકપ્રિય બનાવે છે અને દરેક જન્મે ઉત્કૃષ્ટ ફળ આપે છે. બંને લોક અને ધનદાયિ દેવી ધિષણા વાયુને સમૃદ્ધિ આપે છે. ઉષાઓ પ્રકાશ ફેલાવે છે, દિવસોને ઉજળા કરે છે, ગાયો ચરવા જાય છે, અને જળો પોતાના માર્ગે વહે છે. ઉષાઓના પ્રકાશમાં, ઇન્દ્ર અને વાયુના રથને તેમના મનથી જોડાયેલી તેજસ્વી ઘોડાઓ ખેંચે છે. એ દેવતાઓ પાસે સૂર્ય, ગાયો, ઘોડા, ધન અને સોનાનું વૈભવ છે. ઇન્દ્ર અને વાયુ, પોતાના યોદ્ધાઓ અને ઘોડાઓ સાથે, તમામ જીવનમાં વિજય મેળવે છે. વસિષ્ઠો સુંદર સ્તુતિથી ઇન્દ્ર અને વાયુની પ્રશંસા કરે છે—'તમારી કૃપાથી અમને બળ મળે, સુખ મળે, અને તમે હંમેશા અમારો કલ્યાણથી રક્ષણ કરો.' પછી ભક્ત પૂછે છે—'કોણ જાણે છે એ પ્રાચીન, નિર્દોષ અને શક્તિશાળી દેવતાઓને, જેમને શ્રદ્ધાથી પૂજવામાં આવ્યા? તેમણે ઉષાને ઉગાડી, વાયુ અને પીડિત મનુ માટે પણ, સૂર્ય સાથે.' તેજસ્વી દૂતોએ, જેમને કોઈ છલાવી શકે નહીં, માસ અને ઋતુઓની રક્ષા કરી. 'હે ઇન્દ્ર અને વાયુ, તમારી સ્તુતિ હંમેશા નવી રહે છે; હું તમારો આશીર્વાદ અને નવી સમૃદ્ધિ માગું છું.' વાયુ માટે સમૃદ્ધિ અને જ્ઞાનથી ભરપૂર, તેજસ્વી ઘોડાઓ જોડાય છે. બધા મનુષ્યો દૈવી કાર્ય કરે છે. 'જ્યાં સુધી તમારી દૃષ્ટિ, શક્તિ અને શરીર પહોંચે છે, ત્યાં સુધી પાવન સોમ પીધો અને અમારું યજ્ઞ સ્વીકારો.' 'તમારા શત-સહસ્ર ઘોડાઓ સાથે પધારો, અને અમને વિદ્યા તથા સુખ આપો.' વસિષ્ઠો ફરીથી ઇન્દ્ર અને વાયુને બોલાવે છે—'અમને તમે હંમેશા આશીર્વાદથી રક્ષા કરો.' વાયુને ફરીથી આમંત્રણ છે—'હે વાયુ, પાવન પાનમાં આનંદ માણવા આવો, તમારી સેના સાથે પધારો. અહીં તે પેય છે, જે તમારા માટે તૈયાર કર્યું છે.' યજ્ઞસ્થળે, પવિત્ર સોમનો પાન ઇન્દ્ર અને વાયુને અર્પાય છે, જ્યારે ઋત્વિજ શ્રદ્ધા અને કુશળતાથી અર્પણ કરે છે. 'હે વાયુ, તમે જે ઘોડાઓ પર આરૂઢ થઈને યજમાનના ઘરે આવો છો, એના દ્રારા અમને ધન, બળ, ગાયો અને ઘોડા આપો.' ઇન્દ્ર અને વાયુ, સોમરસમાં આનંદ મેળવો અને અમને દુશ્મનો પર વિજય અપાવો. 'તમારી સેના સાથે પધારો, હે વાયુ, અને આ પાવન પેયમાં આનંદ માણો; હંમેશા અમારો આશીર્વાદથી રક્ષણ કરો.' પછી ભક્ત ઇન્દ્ર અને અગ્નિને સંબોધે છે—'હે વિત્રાસુરના વિધ્વંસકો, અમારી નવી સ્તુતિ સ્વીકારો. તમે બંને સહજ પ્રાપ્ત થનાર છો, અમને જલદી બળ આપો.' બંને મહાન અને સતત વૃદ્ધિ પામતા દેવતાઓ, અમને પ્રાચીન, ગૌ-ધનથી ભરપૂર બળ આપો. જ્યારે વિદ્વાન લોક યશ માટે ભેગા થાય છે, તેઓ ઇન્દ્ર અને અગ્નિને બોલાવે છે. 'અમને નવી, ઉત્તમ ભેટો આપો.' જ્યારે બે શક્તિશાળી સેના સામસામે આવે, ત્યારે દેવતાઓ પોતાના ભક્તો સાથે મળીને અધર્મીઓને નાશ કરે છે. 'હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, આ યજ્ઞમાં પધારો; તમે અમને કદી ત્યાગતા નથી, અને તમારા ઘોડાઓ હંમેશા અમને ઇનામ આપી પરત આવે.' પછી અગ્નિને વિનંતી છે—'મિત્ર, વરુણ અને ઇન્દ્રને બોલાવો; અમે જે અપરાધ કર્યા હોય, તેને માફ કરો. આર્યમન અને અદિતિ અમને મુક્ત કરે.' 'આ ઉત્સુક અર્પણોથી, હે અગ્નિ, અમે તમારી સાથે ભેગા થઈને ઈનામ મેળવો; ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ અને મરુત અમને ઘેરી રાખે, અને તમે હંમેશા અમારો આશીર્વાદથી રક્ષણ કરો.' પછી ભક્ત કહે છે—'હે ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, આ તમારી પ્રાચીન સ્તુતિ છે, જે મારા મનથી જન્મી છે, જેમ વાદળમાંથી વરસાદ પડે છે.' 'અમારા ગીતો સાંભળો, સ્વીકારો અને અમારું મન સમૃદ્ધિથી ભરી દો.' 'અમને કદી દુઃખ કે અપમાનમાં ન મૂકો, અમારા નિવાસમાં અમને હાનિ ન પહોંચાડો.' 'અમારી શ્રદ્ધાભરી, ઉત્તમ સ્તુતિઓ સ્વીકારો અને દયાળુ ગાય જેવી કૃપા આપો.' 'કારણ કે, પ્રેરિત ભક્તો હંમેશા તમને આવી રીતે બોલાવે છે, બળ અને ધન માટે તમારી સહાય માગે છે.' આ રીતે, ભક્તો પોતાની વિનંતી, આશા અને શ્રદ્ધા સાથે વરુણ, વાયુ, ઇન્દ્ર, અગ્નિ અને અન્ય દેવતાઓનું સ્મરણ કરે છે—તેમની કૃપા, રક્ષા અને આશીર્વાદ માટે હૃદયપૂર્વક પ્રાર્થના કરે છે.