કથાના આરંભે, ઋગ્વેદના ઋષિઓ ગાયોની મહિમા ગાય છે. તેઓ કહે છે: “હે ગાયો, તમે દુર્બળને પણ પોષિત કરો છો, અરૂપાને સુંદર બનાવો છો; તમારો આવાસ શુભ બને છે, તમારી ધ્વનિ શુભ છે અને સભાઓમાં તમારો યશ પ્રસરે છે.” ગાયો સંતાનથી પરિપૂર્ણ છે, ઉર્વર ચરાગાહોમાં ચરે છે, શુદ્ધ જળ પીવે છે. તેઓ માટે પ્રાર્થના થાય છે કે કોઈ ચોર કે દુશ્મન તેમનો અધિકાર ન કરે, અને તેઓ રુદ્રના શસ્ત્રથી સુરક્ષિત રહે. આ ગાયો માટે યજ્ઞ અર્પણ થાય છે, તેમા પુરૂષના વીર્ય અને ઇન્દ્રની શક્તિનું સ્મરણ થાય છે. ત્યારબાદ મનુષ્યો ઇન્દ્રને મિત્ર તરીકે પસંદ કરે છે—મહાન, કૃપાળુ, અમારો આનંદ વધારનાર, દાનશીલ અને વજ્રધારી એવા ઇન્દ્રને સહાય માટે યજ્ઞ અર્પણ થાય છે. ઇન્દ્રના હાથમાં સોનાના રથ છે, મજબૂત વાળ અને દમદાર ઘોડાઓ જોડાયેલા છે. તેમની સુંદર પગલીઓ તેજથી ભરપૂર છે, વજ્રધારી, શક્તિશાળી, સુગંધિત વસ્ત્ર પહેરનાર અને મનોહર સ્વરૂપ ધરાવે છે—એમણે માનવજાતના નેતા તરીકે સ્થાન મેળવ્યું છે. યજ્ઞમાં સોમ રસ પિરસાય છે, અનાજ રાંધાય છે, અને ઋષિઓ ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે. ઇન્દ્રની શક્તિનું કોઈ પાર નથી; તેમનું મહાત્મ્ય આકાશ અને પૃથ્વીથી પણ વિશાળ છે. સૂર્ય જેમ જળમાં પોતાની કિરણો ફેલાવે છે, તેમ ઇન્દ્ર પણ સર્વત્ર વ્યાપક છે. ઇન્દ્ર સહજ આરાધ્ય છે, પ્રભુત્વથી ભરપૂર છે, વજ્રધારી છે અને દુશ્મનોનો વિનાશક છે. તેઓ દસ્યુઓને હરાવે છે અને સદા અપ્રતિમ શક્તિ ધરાવે છે. સમય સાથે તેમનું બલ સતત વધતું જાય છે; એકલા, અવિનાશી, તેઓ ધનના વિતરણકર્તા અને આકાશ-પૃથ્વીના અર્ધભાગના સ્વામી છે. ઋષિ વિચાર કરે છે કે ઇન્દ્રનું મહાત્મ્ય કોઈ ઘટાડી શકે તેમ નથી. રોજ સૂર્ય દેખાય છે, ઘર-આંગણાં વિસ્તૃત છે—આ બધું ઇન્દ્રે સ્થાપિત કર્યું છે. આજ પણ ઇન્દ્રે જળને માર્ગ આપ્યો—પર્વતો પણ હલનચલનથી અસ્થિર થયા અને ઇન્દ્રે સ્થિર પ્રદેશો ખુલ્લા કર્યા. જેમણે જળમાં રહેલા અહિ (સર્પ)ને સંહાર્યો અને જળને મુક્ત કર્યા, એવા ઇન્દ્ર જેવો બીજો દેવ કે માનવ નથી. તેમણે જળ વહાવવા માટે અવરોધોને તોડી પાડ્યા, પર્વતોને ભેદ્યા, અને સૂર્ય, આકાશ, ઉષા સાથે સંયુક્ત થઈ રાજા બન્યા. ઇન્દ્ર સર્વ ધનની અધિકારી છે; લોકો તેમના હાથમાં છે. સંતાન, જળ, પુત્ર અને સૂર્યમાં લોકો વિવિધ વચન બોલે છે. તેમની શક્તિથી પૃથ્વી પર બધું—even અચળ—કંપે છે. આકાશ, પૃથ્વી, પર્વત, જંગલ—સઘળું ઇન્દ્રના જન્મથી ડરે છે. ઇન્દ્રે કુત્સા સાથે મળીને શુષ્ણ અને કુયવ સામે ગાયોની લડાઈમાં વિજય મેળવ્યો; દસ પેઢીઓ સુધી તેમણે સૂર્યના ખજાના વહેંચ્યા અને ચોરોના કિલ્લાઓ તોડી પાડ્યા. શમ્બરાના શતાધિક દુર્ગો ઇન્દ્રે ધ્વસ્ત કર્યા; દિવોદાસ અને ભરદ્વાજા માટે ધન લાવ્યો. મહાન યુદ્ધ માટે ઇન્દ્ર પોતાના રથ પર સવાર થાય છે, અને નવા ધન સાથે ભક્તોની સહાય માટે આવે છે, જેથી તેમની સ્તુતિ સર્વત્ર પ્રસરાય. વીરપશી, વજ્રધારી, મહાન ઇન્દ્ર માટે નવી, મનોરમ્ય વાણી રચાય છે. તેમણે સૂર્ય અને વિદ્વાન માતા સાથે પર્વતને ભેદી ગાયો મુક્ત કરી. અગ્નિ અને સ્તુતિથી, વિદ્વાનો સાથે, તેમણે અનેક વિજય પ્રાપ્ત કર્યા; કિલ્લાઓ તોડી પાડ્યા. પોતાના વીરોએ સાથે, ઇન્દ્ર ગાયક પાસે મહાન પુરસ્કારો સાથે આવે છે. દક્ષિણથી દુશ્મનોને હાંકી કાઢે છે અને રોજે રોજ અખૂટ ધન મેળવાય છે. ઈન્દ્રે ભક્તોને વાંછિત બળ આપે છે, ઘોડા-ધન આપે છે અને યુદ્ધમાં દુશ્મનોને હરાવે છે. લોકો ઇન્દ્રને સહાય માટે બોલાવે છે; તેઓ પાણિ (લોભી)ઓને વિખેરી દે છે અને વિજય અપાવે છે. ઇન્દ્રે દસ્યુઓ અને વૃત્રનો સંહાર કર્યો; શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીરોને ઓળખી, શસ્ત્રથી દુશ્મનોને હરાવ્યા. ભક્તોને ક્યારેય નિષ્ફળ ન થવા દેતા, તેઓ સૌના રક્ષક બને છે. તેમના આશ્રયમાં ભક્તો અને તેમના વંશજ સુરક્ષિત રહે છે, ગાયો અને ધનથી સમૃદ્ધ સ્વર્ગમાં વસે છે. અનાદિથી આજ સુધી અનેક સ્તુતિઓ અને વિચારો ઇન્દ્ર તરફ આવે છે. ઋષિઓએ તેમની માટે અનેક સ્તુતિઓ રચી છે. ઇન્દ્ર અનેક યજ્ઞોમાં એકમાત્ર પ્રશંસિત છે, શક્તિથી ભરપૂર છે, અને સર્વેની સ્તુતિનો કેન્દ્ર છે. શત, સહસ્રો ગાયક પણ ઇન્દ્રની મહિમા વધારવા માટે પૂરતા નથી; દરેક સ્તુતિ તેમનું મહાત્મ્ય વધારતી જાય છે. તેમના માટે સોમ રસ અને તેજસ્વી સ્તુતિ અર્પણ થાય છે, જેમ કોઈ દુર્લભ પાણી શોધે છે તેમ ઋષિ ઇન્દ્રને યજ્ઞમાં પધારવા પ્રાર્થના કરે છે. મારા મનથી અને વાણીથી ઇન્દ્રની મહાનતા ગાય છે; તેઓ અવરોધો હટાવનાર, સર્વેના રક્ષક અને સતત વૃદ્ધિ પામનાર છે. પછી ભક્તો પ્રાર્થના કરે છે: “હે દયાળુ, ક્યારે તમે અમને દિરઘકાલિન ધન, રથ અને હજારો સમૃદ્ધિ આપશો? ક્યારે અમારા યજ્ઞને ફળદાયી બનાવશો અને અમને વિજય આપશો?” તેઓ ઇન્દ્રને વિનવે છે કે ગાયો અને ધનથી ભરપૂર સમૃદ્ધિ આપે, ભરદ્વાજાને ખજાનો આપે અને ગાયો હંમેશા દૂધ આપતી રહે. ઇન્દ્રના શસ્ત્ર તૈયાર છે ત્યારે—even વિરોધીઓ હોય—તેવી સ્થિતિમાં પણ ભક્તોને ક્યારેય છોડી ન દેવું. અંગિરસોને તેજસ્વી ગાયનું દૂધ ક્યારેય વંચિત ન રહે—પ્રાર્થનાથી વિજય પ્રાપ્ત થાય. અંતે, ઋષિ કહે છે: “હે ઇન્દ્ર, તમારી મદકતા સર્વ સર્જક છે, તમારું ધન સર્વ પૃથ્વી પર વ્યાપક છે; તમે સર્વને પુરસ્કાર આપનાર છો, અને જ્યારે તમે દેવોમાં તમારું દૈવી બળ ધારો છો, ત્યારે સર્વેમાં સર્વશ્રેષ્ઠ છો.” આ રીતે, ઋષિઓ ગાયો, ઇન્દ્ર અને યજ્ઞની મહિમા ગાય છે—પ્રકૃતિ, દેવતા અને ભક્તિનું અવિરત યશગાન કરે છે.