અગ્નિ દેવને સંબોધન કરતાં, અમે તેમનાં શરણમાં આવી ગયાં છીએ, જાણે સૂર્યની છાંયામાં શરણ લઈએ તેમ, હે સુવર્ણમય અગ્નિ! તમે વીર યોદ્ધા સમાન, વાછરડાની તીક્ષ્ણ શિંગ ધરાવતા, દુર્ગમ કિલ્લાઓને તોડી નાખો છો. હે અગ્નિ, જાતિ-જાતિના સારા લોકોમાં ધર્મનિષ્ઠ, છતાં પણ જેમ બાળકને હાથમાં ઉછાળે તેમ તમને કોઈ ઉઠાવતો નથી. દેવોના કલ્યાણ માટે, ધન આપનાર દેવને આવકારો અને તેમને તેમના પોતાના આસન પર બેસાડો. જાતવેદા, નવા જન્મેલા અગ્નિને, આદરપૂર્વક ઘરનો મહેમાન માનીએ અને શુભાગત કરીએ. હે અગ્નિ, તમારા ઉત્તમ ઘોડાઓને જોડો, જે યજ્ઞની ભેટ ઝડપથી લઈ જાય છે. હે દેવ, અમારો હવન લઈને દેવતાઓ સુધી પધારો, જ્યાં તેઓ સોમપાન કરે છે. ભાતૃઓ માટે અખૂટ તેજથી પ્રકાશિત થાવ, હે અગ્નિ; અમર પ્રકાશથી જ્વલંત રહો. માણવોમાંથી જે કોઈ શ્રદ્ધાથી યજ્ઞમાં હવન કરીને, ભક્તિપૂર્વક હાથે ઉપાડી, પૃથ્વી અને આકાશના સચ્ચોટ હોતાર અગ્નિને બોલાવે છે—એવા ભક્તના હિત માટે અમે હે અગ્નિ, સ્તુતિ અને હવન સાથે હૃદયથી રચાયેલ ભેટ ધરાવીએ છીએ. તમારા રક્ષક વાછરડાઓ તમને સહાયરૂપ થાય એવી અમારી પ્રાર્થના છે. દેવતાઓએ અગ્નિને પ્રગટાવ્યા—પ્રથમ, વિત્રના સંહારક, સમૃદ્ધિ લાવનાર, દુષ્ટોને તેમના બળથી દુર હટાવનાર. હવે, ઇન્દ્રદેવની વાત કરીએ. હે શક્તિશાળી ઇન્દ્ર, અમે તમારી સ્તુતિ કરીએ છીએ, તમે સોમપાન કરો; તમારો વજ્રધારી હાથ દુશ્મનો અને વિત્રને નાશ કરે. તમે જે ઝડપી, વિજયી, જ્ઞાનના સ્વામી, વાછરડાની જટામાં વીર, વજ્રધારી, ઘોડા જેવી ઝડપ ધરાવતા, એવાં ઇન્દ્ર, તમારા તેજથી વિજય પ્રાપ્ત કરો. જેમ પ્રાચીન કાળે પીતાં, તેમ આજે પણ પીઓ; અમારી સ્તુતિ સાંભળો, આનંદમાં વધારો; તરસેલા માટે સૂર્યને પ્રકાશિત કરો; દુશ્મનોને સંહાર કરો અને ગાય મેળવાવો. હે ઇન્દ્ર, આ મદક દ્રાવ્યોથી તમે તેજસ્વી થાઓ છો; તમારી મહાન શક્તિથી, ઉત્સુક ભક્તો આનંદ પામે છે. આ દ્રાવ્યોથી તમે સૂર્ય અને ઉષાને આનંદથી જોવો છો; કઠોર બંધોને તોડી નાખો છો; મહાન પર્વતને ફરો, સ્થિર આસન પર ઊંચા થાઓ. તમારા સંકલ્પ, કર્મ અને કૌશલ્યથી, તમે પક્વ હવન તૈયાર કરો છો; અંગિરસ તરીકે, ગાયોને મુક્ત કરો છો, દુર્ગમ કિલ્લા તોડી, ગાયો વહેંચો છો. તમે પૃથ્વીને વિસ્તૃત કરી, આકાશને ઊંચું કર્યું; બે દૈવી પુત્રીઓને, પ્રાચીન માતાઓને, સમર્થન આપ્યું. પ્રાચીન નગરોમાં બધા દેવોએ તમને એકલાને મહાન કાર્ય માટે પસંદ કર્યા; જ્યારે અધીર્માની દેવોને પડકાર્યો, ત્યારે પ્રકાશ લાવનાર તરીકે ઇન્દ્રને પસંદ કર્યો. પછી આકાશે વજ્રથી વિભાજન થયું; પાણી વહેવા લાગ્યાં; ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિથી સર્પને સંહાર્યો, સર્વત્ર દુશ્મનને પછાડ્યો. ત્વષ્ટાએ તમારા માટે હજાર કાંટાવાળો, સો ધાર ધરાવતો મહાન વજ્ર તૈયાર કર્યો; એ વજ્રથી તમે ક્રૂર સર્પને ચકનાચૂર કર્યો. મારુતો એકત્રિત થઈ, તમારી શક્તિ વધારી, અને તમારા માટે હવન તૈયાર કર્યો; પુષણ અને વિષ્ણુ ત્રણેય લોકમાં દોડ્યા, વિત્રના સંહારક માટે મદક પાન લાવ્યા. તમે નદીઓના પ્રવાહને મુક્ત કર્યા, પાણી વહાવ્યા, પ્રવાહને અનુસરીને, દરિયા સુધી માર્ગ ખોલ્યો. આ બધાં કાર્યો પૂર્ણ કરીને, મહાન, અપરાજિત, બળવાન ઇન્દ્રનું અમે બખાણ કરીએ છીએ; તમારા વજ્ર અને શસ્ત્ર સાથે, નવી સ્તુતિઓથી સહાય માગીએ છીએ. હે ઇન્દ્ર, અમને યશ, બળ અને સંપત્તિ આપો; વિદ્વાનોમાં તેજ આપો; ભરદ્વાજને નેતાઓ અને વીર આપો; સ્વર્ગમાં ઇન્દ્ર અમારો રક્ષક બની રહે. આ રીતે, દેવોના આશીર્વાદથી, અમે વિજય, સુખ અને બળવાન સંતાનો સાથે શત્રુઓ પર વિજય મેળવીએ. હવે, આપણે ફરીથી ઇન્દ્રની મહિમા ગાઈએ—જે સર્વશક્તિમાન છે, વિજયી છે, અનેક દ્વારા આરાધ્ય છે; અપરાજિત, અખૂટ બળ ધરાવનાર છે; પુરુષોમાં વાછરડા સમાન વીર છે. તે યોદ્ધા છે, શક્તિશાળી છે, બધાને હલાવી દે છે, ભયંકર અને ઝડપી છે, નેતા છે; ધૂળ ઉડાડે છે, પ્રજાને જાગૃત કરે છે, જાતિઓનો એકમાત્ર રક્ષક છે. હે અપરાજિત, તમે દાસ્યુઓને સંહાર્યા, આર્યાઓની રક્ષા કરી; શું એજ તમારું સાચું બળ છે, કે હજુ વધુ છે? સાચું કહો. હું તમારી શક્તિને અડગ, તીવ્ર અને સર્વશ્રેષ્ઠ માનું છું; ભયંકરનું બળ વધ્યું છે, અડગનું સંકલ્પ વધુ દૃઢ બન્યું છે. આ પ્રાચીન મિત્રતા અમને મળી રહે—જેમ અમે વીર અંગિરસો સાથે વાત કરીએ છીએ. તમે દુર્ગમ દુશ્મનોના કિલ્લા તોડી નાખ્યા, તમામ અવરોધો દૂર કર્યા. તે યજ્ઞમાં, મહાન યુદ્ધમાં વિત્ર વિરુદ્ધ, એ વજ્રધારી ઇન્દ્રને સ્તુતિ કરવી જોઈએ; તેણે સંતાન અને વંશને સમૃદ્ધિ આપી, યુદ્ધમાં વિજય આપ્યો. તેણે મનુષ્યના મૂળને પણ વટાવી દીધું, અમર નામથી શ્રેષ્ઠતા પામેલી; તેની મહિમા, બળ અને સંપત્તિથી તે વીરોમાં શ્રેષ્ઠ છે, મનુષ્યોમાં વસે છે. તે, જે આપણા લોકને ભુલાવે નહીં, ધૂનિ અને કુમુરીને વિજય કર્યો; પિપ્રુ, શંબરા, શુષ્ણા—આ બધા દુશ્મનોના કિલ્લા તોડી, ચ્યૌત્ના માટે વિજય આપ્યો. હે ઇન્દ્ર, ઊઠો, તમારા બે ઘોડાઓ સાથે રથ પર ચડો, વિત્રના સંહાર માટે; વજ્રને જમણે હાથમાં લો, અનેક શક્તિઓથી હર્ષિત થાઓ. જેમ સુકા લાકડાને અગ્નિ ભસ્મ કરે, તેમ તમારું શસ્ત્ર દુષ્ટોને ભસ્મ કરે; ભયંકર વીજળી સમાન, દુષ્ટોને દુર કરો, દુશ્મનોને દબાવો. હે ઇન્દ્ર, હજારો માર્ગો સાથે, સંપત્તિ, યશ અને પુરસ્કારો સાથે પધારો; બળવાન પુત્ર, યુદ્ધના સ્વામી, આજે પણ તમે અમારો રક્ષક છો. પ્રાચીન, સદા તેજસ્વી, મહાન મહિમાવાનની મહાનતા આકાશ અને પૃથ્વી પર પ્રસરી છે; કોઈ શત્રુ, કોઈ સમકક્ષ નથી, અનેક શક્તિ અને બળ ધરાવનારને કોઈ ટક્કર નથી. આજે પણ, જેમ તમે કૂત્સ, આયુ અને અતિથિગ્વાને સહાય કરી, તેમ અમારું કાર્ય પૂર્ણ કરો; તમે અનેક દુશ્મનોને પછાડ્યા, તુર્વયાનાને વિજય અપાવ્યો. તમારા પછી દેવતાઓ પણ આનંદ કરે છે, હે વિદ્વાનમાં શ્રેષ્ઠ; જ્યાં તમે પીડિતો માટે, જનતા માટે, તમારા સ્વ શરીર માટે માર્ગ બનાવો છો, ત્યાં તમે સદા સ્તુતિ પામો છો. આ રીતે, અગ્નિ અને ઇન્દ્રની મહિમા, તેમના કાર્યો અને આશીર્વાદો, ભક્તોના જીવનમાં પ્રકાશ અને વિજય લાવે છે—આવી સંમોહક અને પાવન ગાથા ઋગ્વેદના આ મંત્રોમાં પ્રગટ થાય છે.