અગ્નિદેવની મહિમા અને કૃપા વર્ણવતી ઋગ્વેદની આ પવિત્ર ઋચાઓમાં એક સુંદર વાર્તા વહે છે. અગ્નિદેવના સહાય માટે, મહાન ધન-સંપત્તિઓ પરસ્પર સ્પર્ધા કરે છે. જે યજમાન પોતાની પ્રતિજ્ઞા અને શ્રદ્ધાથી આગળ વધે છે, તે દુષ્ટ દુશ્મનને પણ પરાસ્ત કરી શકે છે. અગ્નિ, જેઓ જળ અને મૃત્યુને પણ જીતે છે, તેઓ યજમાનને પરાક્રમી અને સચ્ચા નેતા તરીકે આશીર્વાદ આપે છે. તેમના પ્રભાવે દુશ્મનો કંપે છે. અગ્નિદેવ પોતાના જ્ઞાનથી દુશ્મન દેવતાને મનુષ્યથી દૂર રાખે છે. તેમનું ધન, સારી રીતે રક્ષિત, હંમેશા વિજયશાળી બને છે. "હે અગ્નિ, મૈત્રી અને સ્નેહથી ભરેલા, અમારો સંદેશ દેવતાઓ સુધી પહોંચાડો, અમને સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પરથી શુભાશીર્વાદ અપાવો. અમને સુરક્ષા, સુખ-સમૃદ્ધિ અને શાંતિ આપો. તમારા સહારે અમે દ્વેષ, દુ:ખ અને કષ્ટને પાર કરી જઈએ." હવે, હું એ મહાન અગ્નિને સ્તુતિ કરું છું, જે સદા જાગ્રત રહે છે, સર્વ જનના સ્વામી છે, અને સ્વર્ગના જન્મને જાણે છે. તેઓ પવિત્ર છે અને યજ્ઞમાં સમર્પિત અર્પણને સ્વીકારે છે. ભૃગુઓએ તેમને મિત્ર સમાન, સુંદર જ્યોતિથી પ્રગટાવ્યા છે. તેઓ વનવૃક્ષોમાં પણ પ્રશંસા પામે છે. હે અદ્ભુત અગ્નિ, તું પ્રસન્ન થો અને રોજે રોજ અમારા સ્તુતિથી મહાન બનો. તારા અપરાજેય, શક્તિશાળી અને મહાન સ્વરૂપથી તું બીજા બધાની તુલનામાં વિશિષ્ટ છે. "હે પરાક્રમના પુત્ર, યજમાનને અને ભરદ્વાજને સુરક્ષા અને પ્રસિદ્ધિ આપો." હું આ તેજસ્વી, પ્રકાશથી ભરેલા અગ્નિને વંદન કરું છું, જે યજ્ઞના મહાપુરોહિત છે, અને સુંદર સ્તુતિઓથી દેવતાઓને પ્રસન્ન કરે છે. અગ્નિદેવના પ્રકાશથી સમગ્ર પૃથ્વી ઉજવાય છે, જેમ કે ઉષા પ્રકાશ ફેલાવે છે. તેઓ સૂર્યની જેમ કદી થાકતા નથી, સદા યુવાન અને તેજસ્વી રહે છે. "હે અગ્નિ, તને અમે ભક્તિપૂર્વક જલાવીએ છીએ, તારી સ્તુતિ કરીએ છીએ; અમારે માટે અમર દેવતાઓને બોલાવી લાવો, કેમ કે દેવોમાં તું જ શ્રેષ્ઠ છે." અમે તને ભક્તિ અને સ્તુતિથી જલાવીએ છીએ, પવિત્ર અને તેજસ્વી અગ્નિ, જે યજ્ઞમાં અગ્રેસર છે. તું દયાળુ, નિષ્કપટ અને સર્વજ્ઞાની છે; અમે તને આશીર્વાદ માટે શોધીએ છીએ. અગ્નિ, તું અમર દૂત તરીકે, યજ્ઞમાં અર્પણ લઈને આવતો રહ્યો છે. દેવો અને મનુષ્યો તને શ્રદ્ધાથી બેસાડે છે, હે સર્વવ્યાપી સ્વામી. "હે અગ્નિ, તું બંને ધર્મોને અનુસરે છે, દેવદૂત તરીકે બધા લોકમાં ફરે છે. અમે તારી બુદ્ધિ અને શુભેચ્છા પસંદ કરીએ છીએ; તું અમને ત્રિવિધ સુરક્ષા આપો." અમે, જ્ઞાનીઓ, તને મિત્રરૂપે શોધી રહ્યા છીએ, હે સુંદરમુખ, સર્વજ્ઞ. તું અમર દેવતાઓને અર્પણ પહોંચાડ. "હે અગ્નિ, જે જ્ઞાન અને પ્રભુતા ધરાવે છે, તું તેને રક્ષા અને પોષણ આપે છે—યજ્ઞની પ્રકાશમાં અથવા ભાગમાં, તું તેને બળ અને ધનથી સમૃદ્ધ કરે છે." "હે અગ્નિ, દુશ્મનથી અમને બચાવો, અપમાનથી અમને સુરક્ષિત રાખો. તારી કૃપાથી અમારું ધન અને સુખ અમારે જોડાય." અગ્નિ યજ્ઞનો મુખ્ય હોતાર છે, ગૃહપતિ છે, સર્વજ્ઞ છે. દેવ અને મનુષ્યમાં તે શ્રેષ્ઠ યજમાન છે—તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ ભક્તો યજ્ઞ કરે છે. "હે અગ્નિ, આજે, તું યજ્ઞમંડપમાં તેજથી યજ્ઞનું નેતૃત્વ કરે છે, તું જ યજમાન છે. તું સત્ય અને મહિમાથી પૂજન કરે છે. આજના અર્પણ સ્વીકારો." તારા માટે તૈયાર કરેલા માર્ગો પર તું આવો; પૃથ્વી અને આકાશ તને યજ્ઞ માટે સ્થિર કરે. તારી કૃપાથી અમે બધાં દુ:ખો પાર કરી જઈએ. "હે અગ્નિ, તું અને તારા જેવા બધા દેવતાઓ, આરામથી બેસો; ઘૃતથી ભરેલા યજ્ઞનું નેતૃત્વ કરો." અગ્નિને ઋષિઓએ, અથર્વનના માર્ગે, કાળાં લાકડામાંથી પ્રગટાવ્યો. "દેવતાઓના કલ્યાણ માટે તું જન્મ લે, અમને સુખ અને સમૃદ્ધિ આપો." "હે અગ્નિ, તને અમે મહાન બનાવી, યજ્ઞમાં સ્થિર કરીએ છીએ; અમારા ગૃહાગ્નિ સદા અડગ રહે." તું સર્વ યજ્ઞનો હોતાર છે, મનુષ્યો અને દેવોમાં સ્થાપિત છે. તારી મધુર જિહ્વાથી તું દેવતાઓને યજ્ઞમાં બોલાવી, તેમનું આદર કરે છે. "હે અગ્નિ, તું યજ્ઞના માર્ગો જાણે છે, દેવતાની સીધી વાટ જાણે છે." ભરતાએ પણ તને ભક્તિપૂર્વક પૂજ્યો હતો, સફળતા માટે. તું દિવોદાસ અને ભરદ્વાજને અનેક અમૂલ્ય દાન આપે છે. "હે અગ્નિ, અમર દૂત, તું દેવસમુદાયને અહીં લાવ, ગીતના પ્રશંસકને સાંભળ." તું મનુષ્યો દ્વારા દેવોના અનુગ્રહ માટે બોલાવવામાં આવે છે. તારો પ્રકાશ અને ઈચ્છા સર્વ દેવતાઓને આનંદ આપે છે. મનુએ તને હોતાર તરીકે નિમ્યા, તું જ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ છે. "હે અગ્નિ, સ્વર્ગના કુળોને પૂજ." તું અર્પણ સ્વીકારવા આવો, યજ્ઞસ્થળે બેસો. અમે તને સમિદ્ધિથી પોષીએ છીએ, તું તેજથી પ્રકાશિત થો. "હે દેવ, તું અમને પ્રસિદ્ધિ અને બળ આપ." અથર્વને તને કમળમાંથી, સર્વસૃષ્ટિના મસ્તકમાંથી ઉત્પન્ન કર્યો હતો. પછી ઋષિ દધ્યઞ્ચે તને પ્રગટાવ્યો—તું વિત્રાને મેરનાર, દુર્ગમ કિલ્લાને તોડનાર. પથ્યાએ પણ તને પ્રગટાવ્યો—તું દુશ્મનને હરાવામાં શ્રેષ્ઠ છે. "હે અગ્નિ, તું જ્યાં તારો મન અને શ્રેષ્ઠ કૌશલ્ય સ્થાપે છે, ત્યાં તું તારો નિવાસ બનાવે છે." આમ, અગ્નિદેવની કૃપા, તેજ અને યજ્ઞમાં તેમની અનિવાર્ય ભૂમિકા, દેવો અને મનુષ્યો બંને માટે કલ્યાણ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે.