પ્રાચીન ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં વર્ણવાયેલી આ કથા એવી છે કે, નદીઓ ઝંખતી, ફેનાવતી, ઝડપથી વહેતી જાય છે. ધૂળ ઉડતી જાય છે, જાણે ગાયોની દોડ હોય. રસ્તા પર ઘોડાંઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા છે અને તેઓ ઝડપથી આગળ વધે છે. એ સમયે, આપણે આકાશમાંથી, મધ્યલોકમાંથી આનંદભેર આવતાં મારુતોને બોલાવીએ છીએ—'દૂર ન રહો, અમારી પાસે આવો.' અમે પ્રાર્થના કરીએ છીએ કે કોઈ પણ નદી—રસા, અનિતભા, કૂબ્હા, ક્રુમુ કે સિંધુ—તમને રોકી ન શકે; સરયૂ જેવી જળમય નદી પણ તમારો માર્ગ અવરોધે નહીં. તમારો આશીર્વાદ અમર પર રહો. તમારો જે દળ છે, રથોની એ ભયાનક, શક્તિશાળી મારુતોની ટોળી, તે સતત નવી રહે છે. જ્યાં જ્યાં તેઓ જાય છે, ત્યાં વરસાદ પણ તેમના પાછળ-પાછળ આવે છે. મારુતોના દળો, ટોળીઓ, ગોઠો ગોઠ, સૌ સારા સ્તુતિગાન સાથે આગળ વધે છે. અમે પણ અમારા વિચારો સાથે તેમનું અનુસરણ કરીએ છીએ. 'આજે તમે કોના માટે, હે શ્રેષ્ઠ જન્મ ધરાવનારા, યજ્ઞ માટે યોગ્ય એવા, આ માર્ગે બહાર પડ્યા છો?' એમ પુછાય છે. મારુતો એ માર્ગે જાય છે, જેમાંથી તેઓ અનાજ, બીજ, સંતાન અને સંતતિ માટે અક્ષય સમૃદ્ધિ લાવે છે. આપણે જે ઇચ્છીએ છીએ એ સર્વાંગીણ પુરસ્કાર, સમૃદ્ધિ, આપો. અમે ઈચ્છીએ છીએ કે તમારો આશીર્વાદથી, અમે દુઃખ અને શત્રુઓને પછાડી, શુભાશિષ્ક્ત બની, આ ઊંડા દુર્ગમ માર્ગને પાર કરી જઈએ. વરસાદ અને આનંદ સાથે, હે મારુતો, અમને આરોગ્ય આપો, અને અમારે સાથે રહો. યે મારુતો, જે મનુષ્યને તમે રક્ષો છો, એ સાચે ધન્ય અને વીર છે. અમે પણ એવાં બનીએ, તમારી કાળજી હેઠળ. ઉદાર મારુતોની, તેમના નિવાસની સ્તુતિ કરો; જેમ લડાઈના ઘોડાં તાજા ઘાસ તરફ દોડે છે, તેમ પૂર્વસ્નેહીઓની કથાઓને અવાજથી યાદ કરો, ઈચ્છુક દૈવતાઓ માટે ગીત ગાઓ. આ સ્વયંપ્રકાશી, પર્વતથી ઉત્પન્ન થયેલી, નવી જન્મેલી વાણી મારુતોના દળ માટે અર્પણ કરો. તેમના મહાન પુરુષત્વનું ગીતથી ગાન કરો; તેઓ આકાશના પૃષ્ઠ પર યજ્ઞ કરે છે અને તેજસ્વી છે. એ મારુતો, સદા યુવાન, ઘોડાંઓ સાથે જોડાયેલા, વાવાઝોડા જેવા, વીજળી સાથે દોડે છે; તેઓ ગર્જના કરે છે અને પાણી પણ ધ્વનિત થાય છે. મારુતો, તેજસ્વી, પર્વતજ, તેમના રથ જાણે અગ્નિ ફેંકે છે; વરસાદ સાથે વારંવાર ગર્જના કરે છે, પ્રચંડ શક્તિથી ધરતી પર વરસાદ વરસાવે છે. રુદ્રતુલ્ય એ શક્તિશાળી, મજબૂત મારુતો, અવરોધોને દૂર કરે છે, માધ્યલોક અને દિશાઓને વિખેરી નાખે છે; તેઓ જહાજ જેમ તરંગોને ફાડી જાય, તેમ બધાં અવરોધ દૂર કરે છે અને કદી નિષ્ફળ થતા નથી. મારુતોની એ શક્તિ અને મહત્તા, સૂર્યના માર્ગ જેવી વિશાળ છે; તેઓ પર્વતો પાર કરે છે, તેમ છતાં તેમના અગ્નિ ક્યારેય રોકાતા નથી. જ્યારે તેઓ શોભાયમાન બની પ્રકાશિત થાય છે, ત્યારે વૃક્ષને પણ નુકસાન પહોંચાડતા નથી; તેઓ સંકલ્પથી અમને સારા માર્ગે દોરી જાય છે. મારુતોના આશીર્વાદથી જે મનુષ્યને રક્ષા મળે છે, એ કદી પરાજિત થતો નથી, મૃત્યુ પામતો નથી, ડરતો નથી, તેની સમૃદ્ધિ તરફ શત્રુઓ પહોંચી શકતા નથી, એ રાજા હોય કે ઋષિ. મારુતો, તમે વિજયી યુદ્ધવીર સમાન છો; તમારી ટોળીઓ ક્યારેય છલાતા નથી. જ્યારે સ્તુતિકારોએ ગીત ગાયું, ત્યારે તમે પાત્ર ભરી દો છો, અને સોમ રસની મીઠાશથી ધરતીને ભીંજવો છો. આ ધરતી, આકાશ, માધ્યલોક અને પર્વતો પણ મારુતો તરફ ઝુકે છે. જ્યારે તમે, હે પ્રકાશમાન મારુતો, આનંદથી દોડો છો, ત્યારે તમારા ઘોડાં ક્યારેય થાકતા નથી અને તમે ઝડપથી માર્ગ પૂર્ણ કરો છો. તમારા ખભા પર ભાલા, જાંઘે ખડગ, છાતી પર સુવર્ણ આભૂષણો શોભે છે; તમારી ભવ્ય રથ પર તમે ચમકો છો. વીજળી અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી હાથોમાં, તમારા સુવર્ણ મસ્તક પર શિખા શોભે છે. એ અજેય, જ્વલંત, તેજસ્વી શિખર, પ્રકાશમાન વૃક્ષ, તમે હલાવી નાખો છો; દૂર દૂરથી મારુતો એકઠા થાય છે, જ્યારે વીરતાનો ગર્જનારો અવાજ ગૂંજતો હોય છે. મારુતો, તમારાથી discernment અને સમૃદ્ધિ મળે, જે રથ માટે યોગ્ય હોય. જેમ નિશ્ચિત તીર્થંકાર તીર છોડે છે, તેમ તમે અમને હજારો ગુણાં સમૃદ્ધિ આપો. તમે વિભૂતિ, વીરત્વભર્યું ધન આપો છો, ઋષિ અને સામગાન ગાયકની રક્ષા કરો છો, વિજેતા ધાવકને ઈનામ આપો છો, અને યોગ્યને રાજપદ આપો છો. હે મારુતો, હું તમારી પાસે એ ધન માંગું છું, જે તમારી કૃપાથી અમે લોકમાં વહેંચી શકીએ; મારી આ પ્રિય વાણી તમને આનંદ આપે, અને તમારી શક્તિથી અમે અનેક શિયાળાઓ પાર કરી શકીએ. મારુતો, તમે યજ્ઞભાવથી, તેજસ્વી રૂપે, મહાન શક્તિથી, સુવર્ણ આભૂષણો ધારણ કરીને, સુશિક્ષિત, ઝડપી ઘોડાંઓ સાથે રથ પર ચાલો છો; તમારા રથ શુભ માર્ગે આગળ વધે છે. તમે તમારી શક્તિ જાણો છો અને વ્યાપક રીતે પ્રકાશિત થાઓ છો. તમારી શક્તિથી માધ્યલોકને માપી લીધું છે; રથો ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. તમે એકસાથે જન્મેલા, શોભાયમાન, વિમુક્ત, ગૌરવ માટે મજબૂત બન્યા છો. સૂર્યકિરણો જેવાં તેજસ્વી, તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. મારુતો, તમારી મહત્તા શોભાયમાન છે, સૌને દેખાય તેવી છે, જાણે સૂર્યની આંખ. અમારે માટે અમરત્વ સ્થાપિત કરો; તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. તમે સમુદ્રમાંથી ઉથલાવો છો, વરસાદ વરસાવો છો, જળથી સમૃદ્ધ છો. કોઈ અજાયબી ગાય તમારે રોકતી નથી; તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. જ્યારે તમે ચિતરેલી ઘોડીઓ રથ સાથે જોડો છો, અને સુવર્ણ ઘોડીઓ આગળ રાખો છો, ત્યારે તમે બધા શત્રુઓને વિખેરી નાખો છો; તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. કોઈ પર્વત કે નદી તમારો અવરોધ નથી; તમે જ્યાં જવા ઇચ્છો ત્યાં પહોંચી જાઓ છો. આકાશ અને ધરતી પણ તમારી પરિધિમાં છે; તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. મારુતો, જે કંઈ જૂનું છે કે નવું છે, જે તૈયાર છે કે પ્રશંસિત છે, એ બધું તમે જાણો છો; તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. મારુતો, અમારી પર દયા કરો, અમને નુકસાન ન પહોંચાડો; વિશાળ રક્ષણ આપો. અમારી સ્તુતિને મિત્રતાપૂર્વક સ્વીકારો; તમારા રથ ગોઠવણમાં આગળ વધે છે. મારુતો, અમને ધન તરફ દોરી જાઓ, દુશ્મનો પાસેથી દૂર રાખો. અમારી આહૂતિ સ્વીકારો; અમને ધનના માલિક બનાવો. અગ્નિદેવને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે—'આજે એ સર્વશક્તિમાન, સુવર્ણભૂષિત, તેજસ્વી મારુતોના દળને અમારી મદદ માટે બોલાવો.' મારુતો, તમે જે ઇચ્છો તે અમારા માટે પણ પૂર્ણ થાઓ. જે નજીક છે એ તમારી આહૂતિ પર આવે છે; તમે વધો, હે ભયાનક રૂપ ધરાવનારાઓ. તમે ધરતી જેવી દાત્રી, દૂરથી આઘાત પામતી, આવીને આનંદ કરો છો. મારુતો, તમારું બળ ભાલુ, જંગલી વાછરડા, દૂધવાળી ગાય જેવું છે. તમે તમારી શક્તિથી બંધન મુક્ત કરો છો, ગાય જેવું કોઈ રોકી શકતું નથી; પથ્થર, પર્વત, ડુંગર પણ તમારા બળથી ધ્રુજવે છે. હવે, આ શોભાયમાન મારુતોની સ્તુતિથી ઊઠો; હું એ અદભુત, અપૂર્વ દળને બોલાવું છું, જેમ ગાયોની ધારા વહે છે તેમ. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ મંત્રોમાં મારુતોની મહિમા, તેમની શક્તિ, દયાળુતા, અને મનુષ્ય માટેના આશીર્વાદોનું ગાન થાય છે. તેઓ વાવાઝોડા જેવા, તેજસ્વી, રક્ષક અને સમૃદ્ધિદાતા છે—જેઓના આશીર્વાદથી જીવન સુખી, સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ બને છે.