અતિ પ્રાચીન દેવતાઓએ પણ જેમને પ્રજ્વલિત કર્યા, એવા સત્ય સ્વરૂપ અગ્નિ દેવ, મનોહર ભાષા અને તેજસ્વી યજ્ઞહવનથી પ્રકાશિત થાય છે. તેઓ શ્રેષ્ઠ અને દયાળુ કૃપાથી અમારું સ્મરણ કરે, અને અમારે ઉપર ધન અને મહાન સ્તુતિઓથી પ્રકાશ પાડે—અગ્નિ, તું અમારે માટે આવકાર્ય બની રહે. અગ્નિ દેવતાઓમાં રાજા છે, અને મનુષ્યોમાં પણ પ્રવેશી ગયા છે. તેઓ અમારાં હવનના વાહક છે; તેથી આપણે પ્રાર્થનાથી અગ્નિનું પૂજન કરીએ. અગ્નિ, જે અત્યંત પ્રસિદ્ધ, જ્ઞાની અને અપરાજિત છે, તે ભક્તની વાણીને શ્રવણયોગ્ય બનાવે છે અને ભક્તને પુત્રરૂપે અધિકારી આપે છે. અગ્નિ સાચો સ્વામી આપે છે, જે મનુષ્યો સાથેના યુદ્ધમાં વિજયી થાય છે; અગ્નિ તેજસ્વી ઘોડો આપે છે, અપરાજિત અને વિજયી ચેમ્પિયન આપે છે. અગ્નિ, તારી માટે જ સર્વોત્તમ વસ્તુઓ છે; તું રત્નરૂપે સંપત્તિ અને શક્તિ આપે છે, જેમ રાણી પ્રસન્ન થાય છે. તારા તેજસ્વી સ્તુતિઓ પથ્થરની ગૂંજ જેવી પ્રગટ થાય છે; તારો ગર્જન સ્વયં આકાશ સુધી ઉઠે છે. હે અગ્નિ, ધન માટે આતુર રહીને, અમે તારી મહિમા ગાઈ છે; તું અમને બધા શત્રુઓ પાસેથી સુરક્ષિત રીતે પસાર કરજે, હે વિદ્વાન. હે શુદ્ધ અગ્નિ, તારા તેજ અને દિવ્ય ભાષાથી દેવતાઓને અહીં લાવ, અને તેમનું પૂજન કર. તું, જેને અમે ઘીથી શણગારેલા અને તેજસ્વી રૂપે, સૂર્ય સમાન પ્રકાશમાં, આમંત્રણ આપીએ છીએ—તું દેવોને અમારી હવન માટે અહીં લાવ. હે જ્ઞાની, અમે તને જાગૃત કરીએ છીએ, અગ્નિ, તેજસ્વી અને મહાન, યજ્ઞસ્થળે, હવનના વાહક તરીકે. અગ્નિ, સર્વ દેવતાઓ સાથે આવો અને આહુતિ સ્વીકારો; અમે તને હોતાર તરીકે પસંદ કરીએ છીએ. અગ્નિ, જે ભક્ત સોમ રસ દબાવે છે, તેને તું વીર્યશક્તિ આપ; દેવતાઓ સાથે પવિત્ર કુશ પર બેસ. જાગૃત થયેલો અગ્નિ, હજાર વિજયો મેળવનાર, તું યજ્ઞવિધિનું પાલન કરે છે; તું દેવતાઓનો દૂત છે, સ્તુતિને લાયક છે. અગ્નિને, સર્વ જન્મનો જ્ઞાતા, સૌથી યુવાન અને હવનના વાહક તરીકે દેવપુરોહિત રૂપે સ્થાપિત કરો. યજ્ઞ પોતાનું માર્ગ અનુસરીને તારા સુધી પહોંચે, હે દેવતુલ્ય; દેવતાઓ માટે પવિત્ર કુશ પાથરો. અહીં મારુત, અશ્વિન, મિત્ર, વરુણ અને સર્વ દેવતાઓ પોતાની સેના સાથે બેઠા રહે. મહાન દાતા, કદી ન ઓછા પડતા, એ ભગવાનની હું સ્તુતિ કરું છું; અતિ દયાળુ અસુર, ગાયોથી સમૃદ્ધ, શક્તિશાળી છે; ત્રણ વૃષ્ણિમાંના અગ્નિ, દસ હજારથી યુક્ત, સર્વવ્યાપી અને ત્રણ-લાલ રંગના, બધું જાણે છે. જે મને એકસો વીસ ગાય અને સારી રીતે જોડાયેલા ઝડપી ઘોડા આપે છે, એ સર્વવ્યાપી અગ્નિ, જે સ્તુતિથી વધે છે—તે ત્ર્યારુણાને રક્ષા આપે. અગ્નિ, તું તારી કૃપા તાજેતરનાં ત્રસદસ્યુ પર વરસાવ, જે મને અનેક ગીતોથી ગાય છે, અને ત્ર્યારુણા મને પ્રાચીન સ્તુતિથી મહિમા આપે છે. જે મને કહે છે, ‘અશ્વમેધ માટે, સૂર્યના સ્વામી માટે,’ તે સ્તુતિથી લાભ માટે સાથી આપે છે, અમરત્વ માટે જ્ઞાન આપે છે. જેની ઉગ્ર સેના, એકસો, અશ્વમેધના દાનને ઉદ્દીપિત કરે છે, જેમ સોમ રસ, ત્રણ મસ્તકવાળા. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ, અશ્વમેધમાં એકસો દાન સાથે, મહાન શક્તિ ધરાવે છે, અમર, વિશાળ આકાશમાં સૂર્ય સમાન. પ્રજ્વલિત થયેલો અગ્નિ, પોતાની જ્વાળાથી આકાશમાં, ઉષા સામે, વ્યાપક રીતે પ્રકાશિત થાય છે; દેવતાઓ, હવન માટે ઇચ્છા રાખી, શ્રદ્ધાથી અને ઘી સાથે આવે છે. જેમ તું પ્રજ્વલિત થાય છે, તેમ તું અમરત્વ પર શાસન કરે છે; તું યજમાન સાથે કલ્યાણ માટે જોડાય છે; તું સર્વ સંપત્તિ આપે છે, અને અગ્નિ, આગળ બેઠેલા મહેમાનને આતિથ્ય આપે છે. અગ્નિ, મહાન શુભ માટે પ્રયત્ન કર; તારી શ્રેષ્ઠ મહિમાઓ અમને પ્રાપ્ત થાય; અમને મજબૂત બંધનમાં જોડ, સુયુક્ત કર, અને તારી શક્તિથી અમારા શત્રુઓ સામે ઉભા રહેજે. પ્રજ્વલિત થયેલા, મહાતેજસ્વી અગ્નિ, teri મહિમા હું ગાઉં છું; તું ગૌરવથી ભરેલો વૃષભ છે, યજ્ઞમાં પ્રજ્વલિત થાય છે. પ્રજ્વલિત અને આમંત્રિત થયેલો અગ્નિ, તું દેવતાઓને યજ્ઞસ્થળે લાવ; કારણ કે તું સાચા હવનના વાહક છે. યજ્ઞમાં શુદ્ધ ભાવથી અગ્નિને આહુતિ આપો અને પૂજન કરો; તેને હવનના વાહક તરીકે પસંદ કરો. ત્રિવિધ આર્યમાન, મનુષ્યોના દિવ્ય પિતા છે; ત્રણ તેજસ્વી લોકને તે સ્વર્ગમાં ધારણ કરે છે. મારુત, પોતાની શક્તિમાં શુદ્ધ, તારી સ્તુતિ કરે છે; હે ઇન્દ્ર, તું તેમનો જ્ઞાની અને દ્રઢ વીર છે. જ્યારે મારુતોએ આનંદથી ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરી, જે દબાયેલા સોમમાં આનંદ પામે છે, ત્યારે તેણે વજ્ર ઉઠાવી, અને જ્યારે તેણે સર્પને માર્યું, ત્યારે મહાન જળોને મુક્ત કર્યા. મારુતો, પુરોહિતો સાથે, ઇચ્છે છે કે ઇન્દ્ર દબાયેલા સોમને પીએ; એ જ યજ્ઞ છે, જે તેણે મનુષ્ય માટે શોધ્યો—તેણે સર્પને માર્યું અને સોમ પિધું. પછી ઇન્દ્રે પૃથ્વી અને આકાશને પ્રસારી દીધા, ભયથી કંપતા બધાને, જેમ જંગલી પ્રાણી; તેણે નિર્ભય રહીને ગર્જન કરતાં દાનવને માર્યો. પછી, સર્વ દયાળુ દેવતાઓએ, ઈન્દ્રને સોમપાનનો અધિકાર આપ્યો, જ્યારે સૂર્યના લીલા ઘોડાઓ, સતત આગળ વધતા, તારા આદેશે ચાલ્યા. જ્યારે generous ઈન્દ્રે પોતાનો વજ્ર લઈને નવ્યા ને નિવાનુંયાનુ, એક સાથે તોડી નાખ્યા, ત્યારે મારુતો, ઈન્દ્રની સ્તુતિ ત્રૈષ્ટુભ છંદથી કરીને, અંધકાર દૂર કર્યું. મિત્રતા માટે મિત્ર તરીકે, અગ્નિએ પોતાની ઈચ્છાથી ત્રણસો મહિષોને ભસ્મ કર્યા; ઈન્દ્રે મનુષ્યો સાથે મળીને ત્રણ સભામાં વૃત્રવધ માટે સોમ પિધું. જ્યારે generous ઈન્દ્રે, કોઈ હાનિ ઈચ્છ્યા વિના, ત્રણસો મહિષો અને ત્રણ સભાનો સોમ લીધો, ત્યારે બધા દેવતાઓએ પુજારીને બોલાવ્યો, જેમ તેમણે ઈન્દ્ર દ્વારા સર્પવધ સમયે કર્યું હતું. જ્યારે ઉશના, શક્તિશાળી ઘોડાઓ સાથે, ઈન્દ્રને પોતાના ઘરે લાવ્યો, તું ઉત્સુક ઘોડાઓ સાથે આવ્યો; ત્યાં, કૂત્સા અને દેવતાઓ સાથે મળીને, તેમને રક્ષી અને શુષ્ણને નષ્ટ કર્યો. તમે કૂત્સા માટે સૂર્યના ચક્રને આગળ ચલાવ્યું, તેના માટે એક નવી પંથ ખોલી, જેથી તે એકલો જઈ શકે; તમે મૂંઢ દાસ્યુઓને મૃત્યુથી માર્યા અને દુષ્ટ વાણીવાળાઓને તેમના ઘરેથી દૂર કર્યા. સ્તુતિના ગીતો, દૂધ આપતી ગાયોની જેમ, તને, ઈન્દ્ર, વધાર્યા; વૈદથિન માટે, તું પિપ્રુને વશમાં કર્યો. ઋજિશ્વને તને મિત્ર બનાવ્યો, અને હે જ્ઞાની, તું ભાગ ભજીને તેનું સોમ પિધું. આ રીતે ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં અગ્નિ અને ઈન્દ્રની મહિમા, યજ્ઞની શુભતા, દેવતાઓની કૃપા અને ભક્તિના ફળોનું ગાન થાય છે—જ્યાં યજ્ઞ, સ્તુતિ, દાન અને દેવસંવાદથી મનુષ્ય અને દેવતાઓ વચ્ચેનો પવિત્ર સંબંધ ઉજવાય છે.