સોમરસના યજ્ઞમાં, ધન અને યશની ઇચ્છાથી પ્રેરિત ભક્તો ઇન્દ્રની શરણે આવ્યા. તેઓએ આનંદપૂર્વક સ્તુતિઓથી ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કર્યા, જેમ કે ઉદારતાથી ભરપૂર સમૃદ્ધિમાં આનંદ થાય છે. અમે એ ઇન્દ્રને બોલાવીએ છીએ, જે સહેલાઈથી પ્રગટ થાય છે, અનેક વિજયકારી કાર્યો કરનાર છે અને ભક્તોને આશ્ચર્યજનક સહાયથી પુરસ્કાર ઝડપથી અપાવે છે. હે પરાક્રમી ઇન્દ્ર, જ્યારે તારું તીખું વજ્ર લોકમાજમાં પડે છે, જ્યારે દુશ્મન સામે તારી ભયાનક ક્રોધ જાગે છે, ત્યારે અમારા શરીરોની તારે રક્ષા કરવી. વામદેવની પ્રાર્થનાનો તું રક્ષક બન્યો છે, તું મિત્ર છે, અને પુરસ્કારના સ્પર્ધામાં તું વાઘ છે; અમારા બધા વિચારો તારી તરફ દોડે છે—તુ ભક્તો માટે સર્વત્ર સહાયરૂપ થ. હે ઉદાર ઇન્દ્ર, તારા સાથીઓ સાથે, દરેક સ્પર્ધામાં અમને વિજય અપાવજે; જેમ આકાશના તેજસ્વી તારાઓ, તેમ મહાન લોકો અમને સહારો આપે. અમને રાત્રી અને અનેક ઋતુઓમાં આનંદ મળે. એ મહાબલી ઇન્દ્રને આ સ્તુતિ અર્પણ છે, જેમ ભૃગુઓએ પોતાના રથને અર્પણ કરી હોય; હે શક્તિશાળી, અમારા મિત્રત્વને કદી ત્યજી નશી. હવે, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તને વખાણીએ છીએ, ત્યારે તું ભક્તોને નદીઓની જેમ સમૃદ્ધિ વહાવી આપજે; તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે—હે વજ્રધારી, અમારા અંતરદૃષ્ટિથી અમે તારા ચરિયોતના સાથી બનીએ. હે ઇન્દ્ર, તું મહાન છે; તારી શક્તિએ પૃથ્વી અને આકાશ પણ તને સર્વોચ્ચ માને છે; તું પોતાની શક્તિથી વૃત્રને સંહાર્યો, નદીઓને મુક્ત કરી અને સહસ્રાકાર દુશ્મનોને વિજીત કર્યા. તારા જન્મ સમયે આકાશ તારી શક્તિથી કંપી ઉઠ્યું, પૃથ્વી પણ ડરી ગઈ; પર્વતો, સુંદર ટેકરીઓ અને ખીણો—all તારા પરાક્રમથી હલાઈ ઉઠ્યાં અને પાણી વહેવા લાગ્યાં. તારે તારી વજ્રશક્તિથી પર્વતને ફાડી નાખ્યો, છુપાયેલું બહાર લાવ્યું અને વૃત્રને સંહાર્યો; તારે આનંદથી પાણી વહાવી દીધાં. આકાશે તારી શૌર્યશક્તિને પોતાનું સર્જન માન્યું, અને નિપુણ સર્જકોએ તને, સૂર્ય અને અડગ વજ્રધારીને, સ્થાપિત કર્યો. તુજ જેવી શક્તિથી બંને દુનિયાને તું વિસ્તરે છે, તું જનસમૂહનો રાજા છે, અને બધા દેવો તારી સત્યતા અને દયાળુતા પર આનંદ કરે છે. બધા સોમરસ તારા છે, બધા આનંદદાયક પાન તારા છે; તું દાન આપનારાઓ માટે ધનનો સ્વામી બન્યો, તમામ લોકોમાં વહેંચણ કરનાર. જન્મથી જ તું, હે ઇન્દ્ર, સૌને વહેંચી નાખે છે; તું વજ્રથી રસ્તામાં પડેલા સહસ્રાકાર દુશ્મનને કાપી નાખે છે. હું એ મહાન, શક્તિશાળી, અવિરત વજ્રધારી ઇન્દ્રને ઉછેરી રહ્યો છું, જે વૃત્રનો વિધ્વંસક, વિજયી અને દયાળુ દાતા છે. મઘવન, પસંદ કરાયેલો, ધર્મ સાથે કાર્ય કરે છે, યુદ્ધમાં એકલોજ સાંભળે છે; એ પુરસ્કાર લાવે છે, ઈચ્છિત વસ્તુ જીતે છે—અમે એની મિત્રતા માટે પ્રિય બનીએ. એ વિજય અને સંહાર બંને વખતે સાંભળે છે; એ યુદ્ધથી પશુઓને મુક્ત કરે છે. જ્યારે ઇન્દ્રનો ક્રોધ સત્ય થાય છે, ત્યારે બધું જ હલાઈ જાય છે. ઇન્દ્રે પશુઓ, સોનું અને ઘોડા—all એકઠાં જીત્યા, અને પોતાના સાથીઓ સાથે ધનનું વિતરણ કર્યું. એ પોતાની માતા કરતાં કેટલીયે વધારે છે, પિતાથી પણ વધારે; એ વારંવાર પોતાની શક્તિને ઉદ્ગ્રહિત કરે છે, જેમ ગાજવીજવાળા વાદળો પવનને ઉડાડે છે. મઘવન, તું નાશવાનને અવિનાશી બનાવે છે, વિશ્વમાં ધૂળ ઉડાડી દે છે; આકાશની જેમ તું ધન ભક્તને આપે છે. એ સૂર્યના ચક્રને ચલાવે છે, વહેતી નદીને માર્ગ આપે છે; અંધકારને ખેંચી, પોતાના ક્ષેત્રની મૂળમાં આવરણને ભેળવી નાખે છે. આસિક્ની નદીમાં, યજમાન હોદ્રી જેવી ભક્તિ કરે છે. ચતુર, જે પશુઓ ઇચ્છે છે, ઇન્દ્રની મિત્રતા માટે આવે છે; ઘોડા માટે, બળ માટે, સંતાન માટે, એ જન્મદાતા, અપ્રમેય ઇન્દ્રને જગાડે છે, જેમ ખજાનાને ખોલવા માટે ઉશ્કેરે છે. હે દ્રષ્ટા, અમારી રક્ષા કર, સહાય કર, દુશ્મનોના સંહારક, સોમપાન કરનાર; મિત્ર, પિતા, સર્વશ્રેષ્ઠ પિતા, લાંબી આયુષ્ય માટે જગતની રચના કરીએ. હે ઇન્દ્ર, અમારી મિત્રતા અને સહાયરૂપ બન, અમે તને વખાણીએ છીએ—ગાયકને આયુષ્ય આપ; અમે તને આ સ્તુતિઓથી મહાન બનાવ્યા છે, તું આ સ્તુતિઓથી વિશાળ થજે. ઇન્દ્ર, ઉદાર, ત્યારે વખાણાય છે જ્યારે એ અનેક વૃત્રોને એકલોજ સંહારે છે, અને એના ગાયકને એ ખૂબ પ્રિય છે—જેની રક્ષા હેઠળ દેવ કે માનવ કોઈ પણ અવરોધ કરી શકતા નથી. એ રીતે, હે ઉદાર અને વ્યાપક દ્રષ્ટિવાળા ઇન્દ્ર, તું અમારા માટે સત્યકર્મો કરજે, પ્રજાઓના આધારરૂપ, અચૂક; હે સર્વના રાજા, અમારે પ્રતિષ્ઠા અને મહાન યશ આપજે. હવે, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તને વખાણીએ છીએ, તું ગાયકને નદીઓની જેમ ધન વહાવી આપજે; તારા માટે નવી સ્તુતિ રચાઈ છે—હે હરિવાહન, અમે તારા રથના દાયમ સાથી બનીએ. આ માર્ગ પ્રાચીન અને સદાય ચાલેલો છે, એ જ માર્ગે બધા દેવો જન્મ્યા હતા; આથી જ મહાન એકનો જન્મ થવો જોઈએ—કોઈ માતાને તેના માર્ગથી વિમુખ ન કરે. હું એ માર્ગે નહીં જાઉં—એ મુશ્કેલ છે; હું બાજુથી પસાર થઈશ, મધ્યમાંથી નહીં. અનેક કાર્યો કર્યા છે, કરવાના છે; હું તારી સાથે લડીશ, તને પૂછું. એણે પોતાની વિદાય લેતી માતાની સંભાળ લીધી, પણ ગાયોને અનુસર્યો નહીં, ન તેમના પાછળ ગયો. ત્વષ્ટ્રના ઘરમાં, ઇન્દ્રે ચમ્વા દ્વારા પિછડેલા સોમરસનું પાન કર્યું. એ શક્તિથી શું કર્યુ? એણે હજારોને ઝડપી લીધા, અનેક વર્ષો પહેલાં. એના સમાન ન તો જન્મેલા છે, ન જન્મનાર છે. એને અપ્રકટ માની, એની માતાએ એને ગુપ્ત રાખ્યો, પણ એણે પોતાની શક્તિથી, પોતાના તેજથી, જન્મીને આખા આકાશ અને પૃથ્વીને વ્યાપી દીધા. આ સ્ત્રીઓ, પતિ ન મળેલી જેવી, દુઃખથી રડે છે, નિયમ પાળનારી જેવી રડે છે; એમને પૂછો—કોણ છે જે પાણીમાં પથ્થરનો અવરોધ તોડી નાખે છે? આ જળો ઇન્દ્ર માટે શું ગુપ્ત વાત કરે છે? એ ઇન્દ્રની નિંદા કરવા માગે છે. 'મારા પુત્રએ મહાન પ્રહારે વૃત્રને સંહાર્યો અને નદીઓને મુક્ત કરી.' હું પણ, કન્યા, તને ત્યજી દીધી હતી; તને તટ પર સુવતી છોડી દીધી; પાણીયોએ પણ બાળકના કલ્યાણ માટે તને ત્યજી દીધી; અને ઇન્દ્રે પોતાની શક્તિથી ઊભો થયો. હે ઉદાર, તારા જડબાં પણ ફાટી ગયા, તારો નીચેનો જડબો તોડી નાખવામાં આવ્યો; પછી ઉપરનો જડબો દાસાના મસ્તકમાં રૂપાંતરિત થયો, પ્રહારે તોડી નાખ્યો. ગાયે તારા ઘરમાં એક મજબૂત, અપરાજેય, મહાન વાછરડા—ઇન્દ્ર—ને જન્મ આપ્યો; માતાએ પોતાના વાછરડા માટે મુક્તિ ઈચ્છી, એને ખુદ જ છોડી દેવાની ઇચ્છા કરી. તોય માતા મહિષને અનુસરવા લાગી, અને દેવોએ તને ત્યજી દીધો, હે પુત્ર; પછી ઇન્દ્ર, વૃત્રને સંહારવા તત્પર હતો, અને એણે કહ્યું: 'મિત્ર વિષ્ણુ, આગળ વધ અને માર્ગ વિસ્તાર.' કોણે તારી માતાને વિધવા બનાવી? કોણે તને મારવા ઈચ્છ્યું જ્યારે તું ચાલતો હતો? હે મારુત, કયો દેવ તારી સાથે હતો જ્યારે તું તારા પિતાને પગે પકડી, નીચે ફેંકી દીધો? આ રીતે, ઋગ્વેદની આ પ્રાચીન અને ગૌરવપૂર્ણ સ્તુતિઓમાં, ઇન્દ્રના મહાન પરાક્રમ, તેની જન્મકથા, અને ભક્તોની આશાઓનું વર્ણન થાય છે—જેમાં ઇન્દ્ર હંમેશાં ભક્તોની રક્ષા કરે છે, દુશ્મનોને સંહાર કરે છે અને વિશ્વને સમૃદ્ધિ અને યશ આપે છે.