અગ્નિની કથામાં, જાગૃત રક્ષકોએ, સ્વાર્થ વિનાના વર્તનથી, અંધકાર જોઈને દુષ્ટતાથી રક્ષા કરી. અગ્નિ, સર્વજ્ઞ, સદકર્મ કરનારાઓને બચાવ્યા, અને દુશ્મન, લોભી લોકો તેમને જીતવા શક્યા નહીં. તું અમારો સહાય, રક્ષક અને માર્ગદર્શક બન, તારી સાથે અમને ધન મળે; સાચા-ખોટા શાપ દૂર કર, અને તારા આધારથી નિઃશંક કાર્ય કરીએ. અગ્નિની પૂજા માટે, અમે તને સમર્પિત હવન કરીએ, સ્તુતિ સ્વીકાર. ઈર્ષ્યાળુઓને દહન કર, અમને દુઃખ, કપટ અને દુશ્મનથી રક્ષી લે, મહાન મિત્ર! સંકલિત ભક્તિથી, અગ્નિ વૈશ્વાનરનું પૂજન કરીએ, દયાળુ, મહાન, બંને લોકને આધાર આપનાર. દેવતા, સ્વયં-નિર્ભર, મૌલિક દાન આપ્યા છે, તેને અવગણ ન કર; રસોઈ માટે, અમર, બુદ્ધિશાળી, વિર યુક્ત, અગ્નિ વૈશ્વાનર. અગ્નિ, દ્વિ-ઉંચાઈ, તીક્ષ્ણ જ્વાળા, હજારો પ્રવાહો, મહાન બળ, ગાયના ગુપ્ત માર્ગ જાણે છે; તેણે મને પ્રેરણા આપી. અગ્નિ, તીક્ષ્ણ દાંત અને દહન જ્વાળાથી, દયાળુ, વરુણના ક્ષેત્ર અને મિત્રના નિયમને ભંગ કરનારને નાશ કરે છે. વિખૂટા, ભાઈ વિના સ્ત્રીઓ, દુશ્મન પત્નીઓ, અસત્ય, દुष્ટ, આવા લોકો એ ઊંડા પંથ બનાવ્યા છે. અગ્નિ, આ મારી નાની, તેજસ્વી સ્તુતિ છે, તે ભાર ન બને; તું સાત ગુણથી વિશાળ, મજબૂત પીઠ સ્થાપી છે. એ પર, એક જ વિચાર, એક જ ઈચ્છા, હવનને શુદ્ધ કરે છે; ચિત્તમાં, દાગદાર ગાયના સુંદર ચામડી પર, તેજસ્વી સ્વરૂપ સ્થાપિત છે. મારી વાત શું છે, જે ગુપ્ત છે? વિદ્વાન તેને છુપાયેલી કહે છે; જેમ પાણી ગાયથી વહે છે, તેમ પ્રિય સ્વરૂપ, પ્રથમ પગલું, દૂર થાય છે. આ મહાન છે, વિશાળ, જે ગાય, ઉષા સાથે, પ્રાચીન પંથ અનુસરે છે; સત્યના માર્ગે, છુપાયેલી, તેજસ્વી એ ઝડપથી જાણે છે. પછી, તેજસ્વી, માતાપિતાને સાથે, દાગદારના સુંદર, ગુપ્ત સ્વરૂપ અનુસરે છે; માતાના સ્થાનમાં, ઊંચા ગૃહમાં, બળવાનની જીભ, તેજસ્વી, ભક્ત, બેસે છે. હું સત્ય બોલું છું, ભક્તિ અને સ્તુતિથી, જાતવેદસ, શું છે? તારી પાસે આ બધું છે, સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પર જે ધન છે. અમારે શું ધન છે, શું કિંમતી વસ્તુ છે? જાતવેદસ, કહો; તેની ઊંચી, ગુપ્ત પંથ, કયા પગલાં છે, જે અમે નથી પહોંચ્યા? કયો સીમા, કયું કાર્ય, કયું અનુગ્રહ, કે અમે ઝડપથી ઇનામ સુધી પહોંચીએ? ક્યારે અમર દેવીઓ, તેજસ્વી ઉષાઓ, અમને રંગ આપશે? ખોટા, નબળા, કપટભર્યા શબ્દોથી, જે યજ્ઞથી તૃપ્ત નથી, એ શું કહે છે, અગ્નિ? શસ્ત્ર વિનાના લોકો સાથે બેઠા છે. આ મહાન, પ્રજ્વલિત, દયાળુ અગ્નિના તેજથી, ગૃહનું મુખ તેજસ્વી થાય છે; તેજસ્વી વસ્ત્રોમાં, સુંદર સ્વરૂપે, ધનના ભગવાન સમાન, અનેક દાન આપે છે. ઊઠો, અગ્નિ, યજ્ઞના પુજારી, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ માટે, ઊભા રહો; તું બધા સ્તુતિ જાણે છે, વિદ્વાન, વિચારોનું પ્રેરક છે. અગ્નિ, અચૂક પુજારી, જાતિઓમાં બેસે છે; સૌમ્ય, વિદ્વાન, સભામાં, એ પ્રકાશ ઊંચે ઉઠાવે છે, સૂર્ય સમાન, ધૂમ્રવત, આકાશ સુધી પહોચે છે. દયાળુ, ઘૃતા-અભિષેકિત, દેવો માટે દાયિત, જમણ દિશામાં ચાલે છે; નવજાત, બળવાન, ગાય તૈયાર કરે છે. વિચ્છાયેલી ઘાસ પર, અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે, ઊભો પુજારી, યજ્ઞમાં આનંદ પામે છે; ગોપાળક સમાન, યજ્ઞપુજારી, ત્રણfold આસન પર, દેવો સુધી વ્યાપક જાય છે. પોતાની સ્વરૂપે, મિત્ર, પુજારી અગ્નિ, સૌમ્ય, મીઠા બોલે, યજ્ઞસત્ય; જ્વાળાઓ ઝડપથી દોડે છે, બધા જીવ પણ ડરે છે. અગ્નિ, સુંદર મુખ, સ્પષ્ટ દૃષ્ટિ, ભયાનક અને વિવિધમાં પણ મનોહર; તારી જ્વાળા અંધકારથી અટકતી નથી, રાખ-ધૂમ તને દાગ નથી દેતા. એનું જન્મ કોઈ રોકી શકતું નથી, પિતા-માતા પણ નહીં; મિત્ર સમાન, યજ્ઞસત્ય, શુદ્ધ અગ્નિ માનવ જાતિમાં તેજસ્વી થાય છે. દસ બહેનો, સાથે રહી, માનવોમાં અગ્નિ ઉત્પન્ન કરે છે; તીક્ષ્ણ દાંત, તેજસ્વી કટાર, ઉગ્ર, ચપળ, તેજસ્વી છે. તારા છે, અગ્નિ, પાંજર, ઘૃતા-અભિષેકિત, લાલ, સીધા અને સુંદર; લાલ, બળવાન, સીધી જટાવાળા, અદભુત, દેવોને બોલાવે છે. તારા સાથી, બળવાન, થાકે નહીં, અગ્નિ, તેજસ્વી પ્રકાશથી ચાલે છે; ગર્વથી, ઈગલ સમાન, ધ્યેય શોધે છે, ગર્જના કરે છે, મારુતોની જેમ. સ્તુતિ રચાઈ છે, હવન તને માટે, યજ્ઞ ગાયન, વિધિ ગોઠવાઈ; માનવો અગ્નિને પુજારી બનાવી, ભક્તિથી, પ્રેરિતો તારી સ્તુતિ કરે છે. અહીં, પ્રથમ પુજારી, સર્જકોએ સ્થાપ્યા, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ માટે, યજ્ઞમાં પ્રસંશનીય; ભૃગુઓ, કુશળ, જંગલમાં પ્રજ્વલિત, સૌમાં અદભુત. અગ્નિ, ક્યારે તારી દેવો સાથેની સગાઈ દેખાશે? ત્યારે, મનુષ્યોએ તને જાતિમાં, યજ્ઞમાં, પ્રસંશનીય બનાવી લીધા. ધર્મજ્ઞ, બુદ્ધિશાળી, આકાશ જેવી આવરણવાળો, સર્વ યજ્ઞનો વ્યવસ્થાપક, દરેક ગૃહમાં આનંદ લાવે છે. વિવસ્વતના દૂત, ઝડપથી ચાલે છે, સૌએ સ્વીકાર કર્યો; ભૃગુઓએ તેજસ્વી, પ્રસિદ્ધ અગ્નિને સૌમાં સ્થાન આપ્યું. માનવોમાં, પુજારી તરીકે, બુદ્ધિશાળી, તેજસ્વી, શુદ્ધ જ્વાળાવાળો, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ માટે, સાત આવાસમાં બેઠા. એ, શાશ્વત માતાઓમાં, જંગલમાં, સારી રીતે બોલાવેલો, ગુપ્ત, અદભુત, જાગૃત, ક્યારેક શોધાય છે. પાંદડાથી જુદા થયા પછી, તેમાં સત્યનું સ્તન મૂક્યું; દેવોએ મહાન અગ્નિને ભક્તિથી પ્રજ્વલિત કર્યો, હમેશા યજ્ઞસત્ય, દાન આપનાર. યજ્ઞકર્તાની કર્મમિશન જાણે છે, બુદ્ધિશાળી, સ્વર્ગ-પૃથ્વી બંને અંત જાણે છે; દૂત તરીકે, સર્વોચ્ચ સ્વર્ગથી, સ્વર્ગના દ્વાર જાણે છે. કાળી સ્વરૂપ, તેજસ્વી મુખ, જ્વાળા ચાલે છે, સ્વરૂપમાં અનન્ય; અનબાંધીએ એમ્બ્રિયો મૂકતાં, જન્મતાની સાથે દૂત બને છે. નવજાતની શક્તિ દેખાય છે, જ્યારે જ્વાળા પવન અનુસરે છે; લાકડામાંથી તીક્ષ્ણ જીભ પસંદ કરે છે, દૃઢ ભોજન પણ દાંતથી ભક્ષે છે. ત્રિપુષ્ટિથી, ત્રિબળથી, મહાન અગ્નિ ત્રિપુષ્ટ દૂત બને છે; પવન મિત્ર સાથે જોડાય છે, હમેશા કાર્યરત, તેજસ્વી, ઝડપથી આગળ ધપાવે છે. આ રીતે, રિગ્વેદના આ શ્રેષ્ઠ મંત્રોમાં, અગ્નિની મહિમા, તેની સર્વજ્ઞતા, યજ્ઞમાં મહાન ભૂમિકા, અને દેવો-માનવો વચ્ચેના દૂત રૂપે, તેનું દૈવી તેજ, ભક્તિ અને સત્યના પંથમાં માર્ગદર્શક તરીકે વર્ણવાયું છે.