અગ્નિદેવની આરાધનાની આ પવિત્ર વાર્તા ઋગ્વેદના શ્રેષ્ઠ મંત્રોથી શરૂ થાય છે, જ્યાં યજમાન આગ્નિદેવને અમર સ્વરૂપે સેવા કરે છે, અન્ન-પદાર્થો દ્વારા મિત્રતા સ્થાપિત કરે છે—અને એ યજમાનની સંપત્તિ ક્યારેય ઘટે નહીં, દુઃખ અને પાપ તેના પાસેથી દૂર રહે, એવી મનોકામના વ્યક્ત થાય છે. જે મનુષ્યના યજ્ઞને અગ્નિદેવ સ્વીકારે છે, તેના અર્પણો pleasing બને છે; જ્ઞાનીની સ્તુતિઓથી એ યજમાનને વૃદ્ધિ મળે છે. જ્ઞાની, વિચક્ષણ, વિચાર પર વિચાર સંકલિત કરે છે—મૃત્યુમાં ધર્મ અને અધર્મને અલગ પાડે છે. દેવ, અમને સંપત્તિ અને શાસન આપો; સીમિત અને અસીમ બંને દાન કરો, મહાશક્તિશાળી અગ્નિદેવ. નિર્દોષ કવિઓએ ઋષિનું માર્ગદર્શન કર્યું છે, બે કઠિન પંથોને જાળવ્યા છે; તેથી, અગ્નિદેવ, તમે આ અદભૂત ચમત્કારો તમારી દૃષ્ટિથી જુઓ, જેમ મહાન વ્યક્તિ પોતે જુએ છે. તમે, અગ્નિદેવ, શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શક છો, યજમાન માટે, સોમ પિંડિત માટે, સૌથી યુવાન. ઉત્સુક અને પરિશ્રમી લોકોને, જનરક્ષક, વિશાળ અને તેજસ્વી સહાય લાવો. અમે, અગ્નિદેવ, તમારા માટે જે કંઈ કર્યું—પગ, હાથ અને શરીરથી—રથ પર ચડતા, અવરોધો ટાળતા, જેમ શ્રમશીલ ઝડપથી સત્ય પંથને પામે છે, તેમ. પછી, અમે સાત પ્રેરિત, પ્રથમ જ્ઞાની, ઉષા-પુત્ર બની, અંગિરસ, સ્વર્ગપુત્ર, તેજસ્વી, ધનના પર્વતને ભેદી શકીએ. પછી, જેમ અમારા પૂર્વજોએ, સત્ય માટે પ્રયત્ન કરી, પ્રકાશ શુદ્ધ કરી, સ્તુતિ ગાઈ, અંધકારમય ધરાને ભેદી, દુષ્કર્મીઓને દૂર કરી—તેમ. સારા કર્મવાળા, તેજસ્વી, દેવસમાન, જન્મ સમયે, વિધિ-કર્મો કર્યા, શુદ્ધ રહી, અગ્નિ અને ઇન્દ્રને સશક્ત કર્યા, વિશાળ ધન-પશુની શોધમાં, એકત્ર થયા. પશુઓની જેમ, શક્તિશાળી એ દેવોના પેઢીઓની જાહેરાત કરે છે, જ્યારે તેમનો જન્મ મહાન હતો. માનવોમાં પણ, વિશાળ શાસક અનુકૂળતા બતાવે છે, અને મહાન એ ઉચ્ચ અને નીચા માટે વૃદ્ધિ લાવે છે. અગ્નિદેવ, અમે તમારી કાર્યો નથી કર્યા; અમે સત્યમાં પ્રવેશ્યા, તેજસ્વી ઉષાઓમાં. શુદ્ધ, સદૈવ નવી, અનેક રૂપે, સુંદર આંખવાળા દેવ, સ્તુતિમાં આનંદ મેળવનાર અગ્નિ. આ સ્તુતિઓ, અગ્નિ, જ્ઞાની, અમે તમને કહીએ છીએ; સ્વીકારો. તેજસ્વી બની, અમને સમૃદ્ધિ આપો, અનેક દાન આપનાર. પછી, યજ્ઞના રાજા, રુદ્ર, બંને લોકના સાચા યજ્ઞ-પુજારી, પધારો; પ્રાચીન, સુવર્ણ-રૂપ, વજ્રધારીના સહાયક, અગ્નિને તમારી સહાય બનાવો. અમે તમારા માટે આ આસન તૈયાર કર્યું છે, જેમ શણગારેલી પત્ની પતિ માટે કરે છે; નજીક આવો, ઘેરાવમાં, બેસો; તમારી શુભ, સ્વીકારક વિચારો અમારું તરફ વળે. અગ્નિદેવ, ચિંતનશીલ, અતૃપ્ત, દયાળુ, જ્ઞાની, અમર દેવને હું સ્તુતિ અર્પણ કરું છું; જેમ પથ્થર મધુર પાનને ઊતારે, તેમ હું તમને બોલાવું છું. તમે એકલા, અગ્નિ, આ વિષયમાં અમારાં સંયોજનક છો; સત્ય જાણો, સ્વ-માર્ગદર્શક. ક્યારે તમારી સ્તુતિઓ, સહ-ભોજનની, ક્યારે મિત્રતા તમારા ઘરમાં વસે? અગ્નિદેવ, અમે વરુણને કેવી રીતે બોલીએ, સ્વર્ગને કેવી રીતે બોલીએ કે ભુલ ન થાય? મીત્ર, પૃથ્વી, આર્યમાન, ભગા—કેવી રીતે બોલીએ? ધિષણ્ય, વાતા, આશ્વિન, રુદ્ર—કેવી રીતે બોલીએ? પૂષણ, દાનદાતા રુદ્ર, વિશ્નુ, શરવા—કેવી રીતે બોલીએ? અમર મારુત, સૂર્ય, અદિતિ—કેવી રીતે જવાબ આપીએ, હે જન્મજ્ઞાની, સ્વર્ગના સિદ્ધિ માટે? સત્યથી, સ્થિર સત્ય તમારી માટે બોલાવવામાં આવે છે, અગ્નિ, ગાય અને મધુર અર્પણ સાથે. અંધકાર હોવા છતાં, તેજસ્વીથી પોષાય છે, પતિએ દૂધથી ભરેલી. ખરેખર, સત્યથી, બળદ, અયોગ્ય હોવા છતાં, પીઠ પરથી દૂધ પોષાય છે, બે સાથીઓ સાથે, સ્થિર, ફરતો, સ્પોટેડથી તેજસ્વી દૂધ ખેંચે છે. સત્યથી, પર્વતને ભેદી, અંગિરસ, ગાય સાથે આનંદ કરે છે, ઉષાને ઘેરી છે; મનુષ્યો તેને ઘેરી, પ્રકાશ અગ્નિમાં જન્મે છે. સત્યથી, દિવ્ય, અમર જળો, અશુદ્ધ, અગ્નિ, તરંગ અને મધુરતા સાથે, ઘોડાની જેમ, બેઠા, પ્રવાહ માટે. અગ્નિ, અમે બીજાના ચમત્કાર, ગાય, ધન ઇચ્છતા નથી; ભાઈની અસત્ય બાકી, મિત્રની કળા, દુશ્મનની શક્તિ સ્વીકારતા નથી. અમને રક્ષાવો, અગ્નિ, તમારી રક્ષા સાથે; આનંદિત, શસ્ત્રસજ્જ, આનંદ લાવો; દુશ્મનને પાછો હટાવો, વિભાજિત કરો, દૈત્યને—even મોટો થયો હોય તો—નાશ કરો. આ સ્તુતિઓ સાથે, કૃપા કરો, અગ્નિ; અર્પણને મારા ગીતોથી સ્પર્શ કરો, વિર યજ્ઞ; અંગિરસની પ્રાર્થનાને પણ સ્વીકારો; તમારી આશીર્વાદ, દિવ્ય, તમારી સાથે વૃદ્ધિ પામે. આ બધા માર્ગો, અગ્નિ, જ્ઞાની સર્જકે તમને બતાવ્યા છે, ગુપ્ત વાણી; કવિની કવિતા, વિચાર અને પ્રેરિતના ગીતો સાથે હું પ્રશંસા કરું છું. પથ બનાવો, વિશાળ ધરાની જેમ, રાજા અને હાથીની જેમ આગળ વધો; સાથીઓ સાથે પંથ અનુસરો, ઊભા રહો, દૈત્યોને તમારી જ્વાળાથી હણી નાખો. તમારી ચિંગારી ઝડપથી ઉડે, સર્વત્ર સ્પર્શે, તેજસ્વી; અગ્નિ, તમારા તાપથી જીવાતોને દહાવો, ચિંગારી સર્વત્ર મોકલો. તમારા ગુપ્તચર મોકલો, સૌથી ઝડપી, જનના રક્ષક, અપરાજિત; જે દૂર કે નજીકથી અમારો દુશ્મન છે, અગ્નિ, એ અમને નુકસાન ન પહોંચાડે. ઊઠો, અગ્નિ, ઊભા રહો, ફેલાવો; દુશ્મન તમારી તીવ્રતા થી ભાગે; જે અમારો વિરોધ કરે છે, તેને સૂકા લાકડાની જેમ દહાવો. સ્વસ્થ, અમારાં માટે પ્રહાર કરો, દિવ્ય શક્તિઓ દર્શાવો, અગ્નિ; તાંત્રિકોની શક્તિ ઓછી કરો, સ્વજન-અસ્વજન, દુશ્મનનો નાશ કરો. જે તમારી કૃપા જાણે છે, યુવાન, શોધે છે, પ્રાર્થના માટે પંથ પર આવે છે; તેના માટે તેજસ્વી દિવસો, ધન, મહાન તેજસ્વીઓ દૂરના સ્થાન પ્રકાશિત કરે છે. સૌભાગ્યશાળી, દાનવીર, એ બને, અગ્નિ, જે સતત અર્પણ અને સ્તુતિથી તમને પ્રસન્ન કરે છે; એ પોતાના જીવન અને ઘરમાં સમૃદ્ધ થાય; તેના માટે તેજસ્વી દિવસો અને આશીર્વાદ ભેગા થાય. હું તમારી કૃપા ઉંચી અવાજે પ્રશંસા કરું છું; આ ગીત તમારી સાથે વૃદ્ધિ પામે; અમે ઉત્તમ ઘોડા, રથથી તમને સન્માન કરીએ; રોજે રોજ શાસન જાળવીએ. અગ્નિ, અહીં તમે વિશાળ રીતે વસો, નજીક આવો, સવારે અને સાંજે, રોજે રોજ તેજસ્વી; રમતાં, આનંદિત હૃદયથી, અમે તમને સેવા કરીએ; તમારા પ્રકાશથી, લોકોમાં ઊભા રહી શકીએ. જે તમને ઉત્તમ ઘોડા, સુવર્ણ, ધનથી ભરેલા રથ સાથે આવે છે, તમે તેના રક્ષક, મિત્ર, બની જાઓ, જે માનવના અતિથ્યમાં આનંદ મેળવે છે. મહાનતાની બંધોને કુટુંબના શબ્દોથી હું શિથિલ કરું છું; így હું પિતાના વંશ, ગૌતમાને અનુસરી; હોતર, યુવાન, શુભ-ઇચ્છા, ગૃહપતિ, અમને આ વાણીનો અર્થ જાણો. સદૈવ જાગૃત, ઝડપી, દયાળુ, અશ્રમ, નિ:દોષ, શ્રેષ્ઠ શ્રમશીલ—આ રક્ષકો, એકસાથે બેઠા, અગ્નિ, અમને દુ:ખથી બચાવે. આ રીતે, ઋગ્વેદના મંત્રોમાં અગ્નિદેવની આરાધનાનું પવિત્ર વર્ણન છે—યજમાનની શ્રદ્ધા, કવિઓની પ્રેરણા, દેવોની કૃપા, અને સત્યના પંથ પર ચાલતા મનુષ્યની ઉજ્જવલ આશા.