એક અદ્ભુત દૃશ્ય છે, જ્યાં દિવ્ય શક્તિઓ એક સાથે અને અલગ-અલગ, દુર અને નજીક, સ્થિર સ્થાનમાં જાગૃત ઊભી છે. બહેનો, જેમને યુવાની પ્રાપ્ત થઈ છે, જોડીના નામો ઉચ્ચારે છે. આ બધાં જન્મો સ્પષ્ટપણે અલગ છે, દેવતાઓની મહાનતાને ધારે છે, અને તેઓ કદી ડગમગતા નથી; ચાલતા અને સ્થિર, ઉડતા, ફરતા, વિવિધ અને જન્મેલા તમામ પર એક જ ભગવાન શાસન કરે છે. હમેશા પ્રાચીન, હું મધ્ય પ્રદેશોમાં જઈ છું, મહાન પિતાના મૂળમાંથી જન્મી, જ્યાં દેવતાઓ માર્ગદર્શક બનીને વિશાળ માર્ગ પર એકસાથે, અલગ પણ અંદર ઊભા છે. આ સ્તુતિ હું આકાશ અને પૃથ્વી માટે ગાઉં છું; તેઓ વિશાળ ગર્ભ ધરાવે છે, તેઓ અગ્નિને પોતાની જીભ બનાવી સાંભળે. મિત્ર, સર્વાધિપતિ, વરુણ, યુવાન દેવતાઓ, આદિત્ય, ઋષિ, અને પ્રસિદ્ધ દેવતાઓ પણ આ સ્તુતિ સાંભળે. સવિતા, સોનાની હાથે અને સુંદર જીભ સાથે, સ્વર્ગમાંથી ત્રણ વખત વિહરે છે, સભામાં શાસન કરે છે; હે સવિતા, તમે દેવોમાં આ સ્તુતિ જાહેર કરી છે; અમને સર્વોત્કૃષ્ટ કલ્યાણ આપો. કુશળ, સુમેળવાળા, સત્યમાં સ્થિત, સ્વયં પ્રશંસક દેવ ત્વષ્ટા અમારે માટે કલ્યાણ પ્રદાન કરે. પૂષણ સાથે, ઋભુઓ, તમે યજ્ઞમાં પથ્થરો ઊભા કરો છો અને આનંદ પામો. મરૂતો, વીજળી જેવી ઝળહળતી રથોમાં, ભાલા ધારણ કરનાર, સ્વર્ગપુત્રો, સત્યથી જન્મેલા, અશ્રમિત; સરસ્વતી, યજ્ઞયોગ્ય, સાંભળે; ધાતા અમને વીર્ય અને ધન આપે. વિશ્નુને અનેક રીતે મહાન સ્તુતિઓ અર્પણ કરીએ, જેમ કર્મઠો ભાગા પાસે ભાગ મેળવવા જાય છે; વિશાળ પગલાં ભરનાર, પ્રાચીન પોકારાવાળાને અનેક માતાઓ પણ જીતે નહીં. ઇન્દ્ર, સર્વ શક્તિ સાથે શાસન કરનાર, પોતાની મહાનતાથી બંને આકાશોને ભરપૂર કરે છે; શહેરોના વિનાશક, વૃત્રના સંહારક, શક્તિશાળી સેનાપતિ, અમને બહુ ધન સાથે એકત્ર કરે. નાસત્ય, મારા પિતા, સંબંધ શોધનાર, અશ્વિનોનું સુંદર નામ; તમે ધનની, સર્વ ખજાનાની દાતા છો, ભેટનું રક્ષણ કરો છો. તમારું સુંદર નામ મહાન છે, હે જ્ઞાની દેવતાઓ, જ્યારે તમે ઇન્દ્ર માટે સર્વ બનો છો; ઋભુઓ સાથે, મિત્ર, અમારા વિચારને સફળતા માટે ઘડો. આર્યમન, અદિતિ, યજ્ઞયોગ્ય, વરુણના અખંડ વ્રત; તમે અમને સંતાનથી એક કરો, મુસાફરો, અમારો માર્ગ ફળદાયી કરો, અમને પશુ મળે. દેવદૂત, અનેક રીતે જન્મેલો, સર્વજ્ઞાની, નિર્દોષ, અમને સંદેશ આપે; પૃથ્વી, આકાશ, જળ, સૂર્ય અને તારાઓ, વિશાળ અંતરિક્ષ—all અમને સાંભળે. મહાન પર્વતો, સ્થિર રહી, આનંદપૂર્વક અમને સાંભળે; અદિતિ અને આદિત્ય, મરૂતો અમને શુભ રક્ષા આપે. પિતૃઓ સુધીનો માર્ગ હંમેશા સરળ રહે, દેવતાઓ વનસ્પતિઓને અમૃતથી પોષે; ભાગા, મિત્રતામાં કદી નિષ્ફળ ન થાઓ, હું દાનશીલના નિવાસે સલામત પહોંચી જાઉં. હે અગ્નિ, તું હમારી હવન સામગ્રી સ્વીકાર, પ્રકાશિત થા; અમને પ્રસિદ્ધિ આપ, દરેક સ્પર્ધામાં દુશ્મનોને જીત, સર્વમંગલ પ્રકાશથી અમને આવરી લે. જ્યારે ઉષાઓ, સૌ પ્રથમ, પ્રકાશિત થાય છે, ત્યારે ગાયનું મહાન, અવિનાશી ચિહ્ન જન્મે છે. દેવોના નિયમો અનુસાર મહાન એકમાત્ર અધિપતિ આવે છે. દેવતાઓ અને પિતૃઓ અમને કદી છોડે નહીં, હે અગ્નિ, જે માર્ગ જાણે છે. પ્રાચીન દ્વિધામમાં ચિહ્ન વસે છે—મહાન એકમાત્ર અધિપતિ. મારા ઈચ્છાઓ અનેક સ્થાનોમાં વિહરે છે; હું શાંતિથી પ્રાચીનને પ્રાપ્ત કરું છું. અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરી, સાચું બોલીએ—મહાન એકમાત્ર અધિપતિ. એ જ રાજા, વિભાજિત થઈ, અનેક સ્થાનોમાં શયન કરે છે, સૂતાંની જોડે, વનોને અનુસરતા. એક માતા વાછરડાને જન્મ આપે છે, બીજી તેને ધરાવે છે. કેટલાંક, પૂર્વના, પછીના ત્યાગ કરતા નથી; અચાનક, યુવાનોમાં જન્મે છે. ગર્ભવતીઓ જન્મ આપે છે, મૌન એક બોલતી નથી. તેઓ દૂર છે, અને અહીં દ્વિમાતા ધરાવનાર બંધાઈને ચાલે છે; એકમાત્ર વાછરડો વિહરે છે. આ મિત્ર અને વરુણના નિયમો છે. દ્વિમાતા હોતાર, સભામાં રાજા, આગળ વધે છે, આધાર રહે છે. સુંદરાઓ સુંદર વાણી આપે છે. એક વીરની જેમ અંતે લડતો, તે સર્વને જુએ છે. મનમાં, ગાયમાં છુપાઈને, તે વિહારે છે. ધૂસરી દૂત અંદર ડરે છે; મહાનમાં પ્રકાશથી સાથે વિહરે છે. વિવિધ રૂપ ધારણ કરી, સર્વ તરફ જુએ છે. વિષ્ણુ રક્ષક, સર્વોચ્ચ માર્ગનું રક્ષણ કરે છે, અમૃત નિવાસોને જાળવે છે. અગ્નિ સર્વ લોકોને જાણે છે. તેઓએ વિવિધ, જોડી રૂપ ઘડ્યા છે; એક તેજસ્વી, બીજું અંધકારમય. પીળા અને લાલ, બે બહેનો. જ્યાં માતા અને પુત્રી, બંને ગાયો, સાથે દૂધ આપે છે, બંને પ્રસન્નતા આપે છે; સત્યના સ્થાને બેસે છે. ગાયે ચડીને વાછરડાને બીજી પાસે મૂકી છે; ક્યા સત્તાએ તેને મુક્યું? તે સત્યના દૂધથી ભરાઈને વહે છે. પગથી અનેક રૂપ ધારણ કરે છે; ઊભી રહી, ત્રણ આધારથી ચાલે છે. સત્યના નિવાસે હું જ્ઞાનથી વિહરે છું. જેમ પગ અંદર મૂકાયો હોય, હે અદ્ભુત, વચ્ચે એક છુપાયેલો, એક પ્રગટ; માર્ગ સીધો છે, પણ એક વિખૂટો જાય છે. ગાયો અમારે માટે હંમેશા દુધ આપે, અવિરત, અશ્રમિત, કદી ન ખૂટી જાય. હંમેશા નવી, હંમેશા યુવાન રહે છે. જ્યારે વાછરડો અન્ય ગાયો વચ્ચે ગર્જના કરે છે, તે બીજાની વચ્ચે પોતાનું બીજ મૂકે છે. તે રાતનો સ્વામી છે, વિતરણકર્તા છે, રાજા છે. ચાલો હવે વીરતા, ઘોડાની સંપત્તિ, દેવોએ જાણી તે જ્ઞાનનું ગાન કરીએ. સોળ જોડાયેલા, પાંચ-પાંચે તેને ખેંચે છે. દેવ ત્વષ્ટા, સવિતા, અનેક રૂપવાળા, પ્રજાઓને પોષે છે, અનેક રીતે ઉત્પન્ન કરે છે; આ બધા લોકો તેના છે. મહાન પૃથ્વી, સમ અને સુવ્યવસ્થિત, વિશાળ આકાશ—બન્ને તેની સંપત્તિથી સ્થિર છે. વીર ધન માટે પ્રયત્ન કરે છે અને સાંભળાય છે. આ પૃથ્વી, સર્વને આધાર આપનારી, અમારી માટે સ્થિર છે, જેમ રાજા સર્વનો મિત્ર હોય. વીરોએ અગ્નિની પાસે બેસીને આશ્રય મેળવ્યો છે. વનસ્પતિ, જળ, પૃથ્વી, હે ઇન્દ્ર, તારે માટે ધન આપે છે. અમે તારા મિત્ર બની, તારા દાનમાં ભાગીદાર થઈએ. ન તો ચતુર, ન જ્ઞાની, દેવોના પ્રથમ, અડગ નિયમો ઘટાડે છે. આ બે જગત, વિશ્વાસઘાત ન કરતાં, પોતાની મર્યાદામાં સ્થિર છે; પર્વતો પણ અડગ છે. છ વાહીકો છે, એક એકલો ચાલે છે, સર્વોચ્ચ ઋતને ધારે છે; ગાયો નજીક આવી છે. ત્રણ મહાન ઉપર સ્થિર છે; બે ગુપ્ત છે, એક પ્રગટ છે. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ દિવ્ય સૂક્તોમાં, સર્વ જગતની રચના, દેવતાઓની મહિમા, નિયમો, અને એકમાત્ર અધિપતિની સર્વવ્યાપીતા સુંદર રીતે વર્ણવાય છે.