કુશિકાઓને આમંત્રિત કરીને વિશ્વામિત્ર કહે છે: “આવો, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો. ધન માટે ઘોડાને મુક્ત કરો અને તે સુદાસને અર્પણ કરો. રાજાએ વૃત્રને પરાજિત કર્યો છે; તે પૂર્વ અને પશ્ચિમ બંને દિશાઓમાં યજ્ઞ કરે છે, અને સમગ્ર ધરતી પર શ્રેષ્ઠ છે.” વિશ્વામિત્ર આગળ કહે છે: “જે ઈન્દ્રે આ બંને લોક—દિવ અને પૃથ્વી—સંતોષ્યા છે, તેની મેં સ્તુતિ કરી છે. વિશ્વામિત્રની પ્રાર્થના આ ભારતવંશને રક્ષે છે.” વિશ્વામિત્રો ઈન્દ્રની વજ્રધારી રૂપે સ્તુતિ કરે છે અને ઈચ્છે છે કે ઈન્દ્ર તેમને વિશાળ દાન આપે. પછી પ્રશ્ન થાય છે: “કિકટો વચ્ચે તમારી ગાયો શું કરે છે? તે દૂધ આપતી નથી, તાપ પણ અનુભવે નથી. પ્રમગંદની બુદ્ધિ અમને આપો; દયાળુ હો, અમારા માટે નીચી ડાળી તોડી દો.” જમદગ્નિ દ્વારા આપેલી, સાપ જેવી પ્રતિસ્પર્ધી વિચારધારા વિશાળ બની છે. સૂર્યકન્યા દેવતાઓમાં અમર અને અક્ષય યશ ફેલાવે છે. આ સાપ જેવી ખ્યાતિ પંચજનાઓમાં પ્રસરી છે. પલસ્ત્ય અને જમદગ્નિએ જે પંખીધારી નવી સૃષ્ટિ મને આપી છે, તે લોકમાહાત્મ્ય લાવે છે. વિશ્વામિત્ર પ્રાર્થના કરે છે: “બે ગાયો દૃઢ રહે, ધોળક અક્ષત રહે; ઘાસ કે હળ પર જૂઠ ન બાંધો. પાતલ્યામાં ઈન્દ્ર રક્ષણ આપે, અનિષ્ટ દૂર કરે અને અમારો સાથ આપે.” ઈન્દ્રને વિનંતી થાય છે: “અમારા શરીરમાં, કર્મોમાં, સંતાનમાં, જીવનમાં તું બળ ભરે; કેમ કે તું બળદાતા છે.” ખાદિર વૃક્ષનું સાર અમારે ફેલાવ, શિंशપામાં તાજગી રાખ. અક્ષ, તું દૃઢ અને સ્થિર રહે, અમને છોડતો નહીં અને દુઃખ દૂર કર.” “આ વનવૃક્ષ અમારો છે; તે અમને નુકસાન ન કરે. સુખ-સમૃદ્ધિથી તે અમારા ઘરમાં રહે, અને મુક્તિ સમયે પણ.” પછી ઈન્દ્રને પુકાર છે: “સમૃદ્ધિ અને શ્રેષ્ઠ સાથીઓ સાથે, આજે અમને શ્રેષ્ઠ આપ. જે અમારો દ્વેષ કરે, તે પરાજિત થાય; અને જેને અમે દુષ્મન માનીએ, તેનો પ્રાણ અમને છોડે.” પછી ઉલ્લેખ થાય છે કે, “કુહાડી પણ દહાડે છે, છરી પણ કાપે છે; અને અગ્નિ, પ્રજ્વલિત થાય ત્યારે, પાત્રમાં ઉકાળ લાવે છે, હે ઈન્દ્ર.” લોકો તીક્ષ્ણ બાણને ઓળખતા નથી; પોતાને બુદ્ધિશાળી માને છે અને ગાયો ભટકાવે છે. ઝડપી ઘોડાને ઝડપી સાથે હાંકે નથી, અને ગધેડાને ઘોડાની આગળ ચલાવે નથી. વિશ્વામિત્ર ઈન્દ્રને કહે છે: “આ ભારતપુત્રો પિતૃત્વ કે પિતામહત્વ જાણતા નથી. તેઓ ઘોડાને મૃત્યુ માટે જોતે છે, સ્થાયિત્વ માટે નહીં; યુદ્ધમાં ધનુષ્ય-યુક્ત ઘોડાને ફરાવે છે.” પછી કહે છે: “આ સ્તુતિ મહાન જ્ઞાન માટે રચાઈ છે, હંમેશા સ્તુતિ માટે રચાયેલી છે; તેને સૌએ સ્વીકારી છે. દેવસેનાઓ અમને સાંભળે, અને સ્વર્ગસ્થ, શાશ્વત અગ્નિ પણ સાંભળે.” “મહાન માટે મહાન સ્તુતિ ગાઓ; સ્વર્ગ અને પૃથ્વી માટે, જ્ઞાનની ઈચ્છા મનમાં છે. જેના યજ્ઞમાં દેવતાઓ અને તેમના સાથીઓ આનંદ પામે છે.” “હે અગ્નિ, સ્વર્ગ અને પૃથ્વીનું તું સત્ય દૃઢ રહે, અને અમને મહાન સુખ આપે. આ સ્વર્ગ અને પૃથ્વી માટે મારી વંદના છે; હું ધન શોધું છું.” “તમારા પ્રાચીન, સત્યધારી સ્વર્ગ વિસ્તર્યા છે; મનુષ્યો પણ સભામાં અને કીર્તિ-સ્પર્ધામાં પૃથ્વીને અનેક જ્ઞાનથી પૂજે છે.” “કોણ સાચે જાણે છે, કે અહીં કયો દેવ સાચો માર્ગ બતાવે છે? તેમાં, નીચા સ્થાન અને દૂર રહેલા, ગુપ્ત યજ્ઞ અને ગુપ્ત વ્રત છે.” “મનુષ્ય દૃષ્ટિ ધરાવતો ઋષિ, સત્યના ગર્ભમાં આનંદ પામતી, વિસ્તરેલી તેને જોય છે. તેઓ વિવિધ નિવાસો રચે છે, જેમ વણકર રચે છે, એકતા અને સમજણથી.” “સાથે અને અલગ, દૂર અને નજીક, સ્થિર સ્થાને જાગે છે; બહેનો, યુવાન બની, જોડીઓના નામ ઉચ્ચારે છે.” “આ બધાં જન્મો અલગ-અલગ છે, દેવતાઓની મહાનતા ધારે છે, ડરે નથી; ચળવળતા અને સ્થિર, એક ભગવાન સર્વેને શાસે છે—ઉડતા, ફરતા, વિવિધ, જન્મેલા.” “હંમેશા પ્રાચીન, હું મધ્ય પ્રદેશોમાં પહોંચું છું; મહાન પિતાના મૂળમાંથી હું અમારે માટે જન્મું છું; જ્યાં દેવતાઓ માર્ગદર્શક બની, વિશાળ માર્ગ પર, સાથે અને અંદર ઉભા છે.” “આ સ્તુતિ હું સ્વર્ગ અને પૃથ્વીને અર્પુ છું; તેઓ, વિશાળ ગર્ભ ધરાવતા, અગ્નિને જીભ રૂપે રાખીને સાંભળે; મિત્ર, વરુણ, આદિત્ય, ઋષિઓ અને પ્રસિદ્ધ લોકો પણ.” “સવિતા, સુવર્ણ હાથે, સુંદર જીભથી, ત્રણ વાર સ્વર્ગથી, સભામાં શાસન કરે છે; દેવીય સ્તુતિઓ તું જ ઉચ્ચારી છે; અમને સર્વોત્કૃષ્ટ કલ્યાણ આપ.” “કુશળ, શુભ હાથે, આપમેળે સ્તુતિ કરતો, સત્યમાં સ્થિર દેવત્વષ્ટા અમને સહાયરૂપ થાય; તું પુષણ અને ઋભુઓ સાથે, યજ્ઞમાં પથ્થરો ઊભા કરે છે, આનંદ પામ.” “મરૂતો, વીજળી જેવા રથો ધરાવતા, શસ્ત્રધારી, સ્વર્ગપુત્ર, સત્યજ, અશ્રમહીન; સરસ્વતી પણ અમને સાંભળે; ધાતા અમને વીર્યવાન, ઝડપી ધન આપે.” “વિષ્ણુને અનેક રીતે મહાન સ્તુતિઓ, જેમ શ્રમિકો ભાગ માટે ભગને જાય છે; વિશાળ પગલાંવાળા, પ્રાચીન પુકારવાળા, અનેક યુવાન માતાઓ પણ જેને જીતે નથી.” “ઈન્દ્ર, સર્વ શક્તિથી શાસન કરે છે, બંને સ્વર્ગોને મહિમાથી ભરે છે; નગરવિનાશક, વૃત્રહંતા, સેનાસહિત, અમને વિશાળ ધન આપે.” “નાસત્યો, મારા પિતા, કુટુંબવિચારક, અશ્વિનોનું સુંદર નામ; તમે ધનના દાતા છો, સર્વ ખજાનાના, અચૂક અને અવંચિત ભેટના રક્ષક છો.” “તમારું સુંદર નામ મહાન છે, હે વિદ્વાનો, જ્યારે તમે દેવો ઈન્દ્ર માટે સર્વ બની જાઓ છો; ઋભુઓ અને પ્રિયજન સાથે, અમારી ભાવનાને સફળ બનાવો.” “અર્યમા, અધિતિ, યજ્ઞપાત્ર, વરુણના અખંડ વ્રત; તમે અમને સંતાનથી જોડો, યાત્રિકો, અમારો માર્ગ સુખદાયી કરો, અમને ગૌ-સંપત્તિ આપો.” “દેવદૂત, અનેક રીતે જન્મેલો, સર્વજ્ઞ, નિર્દોષ અમને સંદેશ આપે; પૃથ્વી, સ્વર્ગ, જળ, સૂર્ય-તારાઓ, વિશાળ અંતરિક્ષ અમને સાંભળે.” “મહાન પર્વતો, સ્થિર રહી, પોષણથી આનંદ પામે, અમને સાંભળે; અધિતિ અને આદિત્યો, મરૂતો અમને શુભ રક્ષા આપે.” “પિતૃઓ તરફનો માર્ગ હંમેશા સરળ રહે; દેવો મધથી ઔષધિઓને પોષે; ભગ, મિત્રતામાં અમને નિષ્ફળ ન થવા દે; દયાળુના ઘર સુધી હું અક્ષત પહોંચી જઉં.” “આહુતિ સ્વીકાર, તેજસ્વી, અમારું યજ્ઞ પ્રકાશિત કર; અમને સીધી કીર્તિ આપ. અગ્નિ, દરેક સ્પર્ધામાં દુશ્મનને જીત, સર્વ શુભ દૃષ્ટિથી અમને તેજ આપ.” “જ્યારે ઉષાઓ, અન્ય કરતાં વહેલી, પ્રકાશિત થાય છે, ત્યારે ગાયનું મહાન, અવિનાશી ચિહ્ન જન્મે છે. દેવોના નિયમોને અનુસરી, મહાન approaches; દેવોનું મહાન, એકમાત્ર શાસન.” “દેવો અમને છોડે નહીં, ન તો પ્રાચીન પિતૃઓ, હે અગ્નિ, જે માર્ગ જાણે છે. ચિહ્ન એ બે પ્રાચીન નિવાસોમાં છે; દેવોનું મહાન, એકમાત્ર શાસન.” “મારી ઈચ્છાઓ અનેક સ્થળે ભટકે છે; હું શાંતિથી પ્રાચીન વસ્તુઓ મેળવવા ઈચ્છું છું. અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરીને, આપણે યોગ્ય વાત કરીએ; દેવોનું મહાન, એકમાત્ર શાસન.” “એ જ રાજા, વિભાજિત, અનેક સ્થળે છે, સુતેલા સાથે જોડાયેલો, વનમાર્ગો અનુસરે છે. એક માતા વાછરડાને જન્મ આપે છે, બીજી તેને પોષે છે; દેવોનું મહાન, એકમાત્ર શાસન.” આ રીતે, વિશ્વામિત્ર અને ઋષિઓની વાણીમાં દેવતાઓનું મહિમા, યજ્ઞ, રક્ષણ, કુટુંબ, સંસ્કૃતિ, અને સમગ્ર જગતના સંચાલનનું ગાન થાય છે—જેમાં ઈન્દ્ર, અગ્નિ, સ્વર્ગ-પૃથ્વી, ઋભુ, મરૂત, સરસ્વતી, વિષ્ણુ, નાસત્ય, અશ્વિન, અધિતિ વગેરે સર્વે દેવોનું યથાવત્ સ્થાન અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત થાય છે.