અગ્નિ, જે અમર છે અને વિશાળ પગ ધરાવે છે, તેનું શુદ્ધિકરણ ઘૃતથી થાય છે. યજ્ઞમાં તેને આવાહિત કરવામાં આવે છે અને તે હવનના દ્રવ્યને દેવો સુધી પહોંચાડે છે. જે યજમાન શ્રદ્ધા અને યોગ્ય સાધનો સાથે પ્રયત્ન કરે છે, તેઓ અગ્નિને પૂજા માટે સ્થાપિત કરે છે. તે અમર દેવ, પુરોહિત રૂપે, આગળ વધે છે અને કુશળતાથી વિધિઓને પ્રેરણા આપે છે. શક્તિશાળી અગ્નિ, શક્તિશાળીઓમાં આદર પામે છે, યજ્ઞમાં આગળ લાવવામાં આવે છે; તે ઋષિ છે અને યજ્ઞસિદ્ધિ કરાવે છે. અગ્નિએ પોતાના વિચારો દ્વારા શ્રેષ્ઠ સર્જન કર્યું, સૃષ્ટિના બીજનું સ્થાન આપ્યું, અને કુશળતા તથા સંતાનનો પિતા છે. "હે ઉત્તમ અગ્નિ! હું તને કુશળતાથી, પ્રાર્થના અને શક્તિથી અહીં સ્થાપિત કરું છું; તું પ્રકાશમાન છે, માર્ગો ખોલે છે." વિદ્વાન લોકો અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે, તે માર્ગદર્શક અને સહાયક છે, અમરત્વ સાથે, શક્તિ અને હવનસામગ્રી સાથે. હું અગ્નિની સ્તુતિ કરું છું, તે બળનો પુત્ર છે, યજ્ઞમાં તેજસ્વી છે, વિદ્વાન છે. તે અંધકારને દુર કરે છે, દ્રશ્યરૂપ છે, અને મહાન અગ્નિ સૌ સાથે પ્રજ્વલિત થાય છે. મહાન અગ્નિ, દેવોને વહન કરતા ઘોડા સમાન, યજ્ઞમાં પ્રગટ થાય છે; યજમાનો તેને સ્તુતિ કરે છે. "હે મહાન અગ્નિ! અમે મહાન લોકો, તને મહાનતાથી પ્રજ્વલિત કરીએ છીએ; તું વિશાળ પ્રકાશથી તેજ આપ." હે અગ્નિ, અમારા હવન સ્વીકાર, હવનપિંડ સ્વીકાર, જન્મોના જ્ઞાતા, સવારે, હે વિદ્વાન, પ્રાર્થનાથી તું પધાર. "હે અગ્નિ! તારા માટે તૈયાર કરેલો, શેકેલો હવનપિંડ સ્વીકાર; હે સૌથી યુવાન, આનંદથી સ્વીકાર." દિવસ દરમિયાન છુપાયેલો, તારા માટે સમર્પિત હવનપિંડ, યજ્ઞમાં સ્થિત, તું આવી સ્વીકાર. મધ્યાહ્નના સમયે, સર્વજ્ઞ, ઋષિ, અહીં તારો હવનપિંડ સ્વીકાર; વિદ્વાનો ક્યારેય તારો ભાગ ઓછો કરતા નથી. ત્રીજા પિંડમાં, તને, બળના પુત્રને, બોલાવવામાં આવે છે; પછી તું વિદ્વતા સાથે અમર દેવોમાં શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ સ્થાપે છે. હે સતત વધતા અગ્નિ, સર્વજ્ઞ, દિવસ દરમિયાન છુપાયેલો હવનપિંડ સ્વીકાર. અહીં મથનદંડ છે, અહીં સર્જનક્રિયા પૂર્ણ થઈ છે; આ ગૃહપતિને લાવો, આપણે પૂર્વની જેમ અગ્નિને મથીએ. બે લાકડાં વચ્ચે સ્થિર થયેલો, સર્વજ્ઞ, ગર્ભમાં પોષાયેલા શિશુ સમાન, અગ્નિનું રોજે રોજ જાગૃત યજમાનો દ્વારા સ્તુતિ થાય છે. સમજદારીથી, સીધા અને તેજસ્વી અગ્નિને ઉત્પન્ન કરો; તે લાલ રંગનો સ્તંભ, પ્રકાશમાન બળ, ઈલાનો પુત્ર માર્ગમાં ઉત્પન્ન થાય છે. ઈલાના સ્થાન પર, પૃથ્વીના નાભિમાં, સર્વજ્ઞ, અમે તને, અગ્નિ, હવન માટે, પિંડ માટે સ્થાપિત કરીએ છીએ. મનુષ્યો આ સર્વજ્ઞ, અમર, સુંદર અગ્નિને મथे છે; યજ્ઞનો પ્રતીક, સૌપ્રથમ, દયાળુ અગ્નિને ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે તેઓ તેને હાથોથી મथे છે, ત્યારે તે વનમાં દોડતા લાલ ઘોડા સમાન તેજથી ઝળહળે છે; અશ્વિનીકુમારોની જેમ, તે ઘાસને ઘેરી બળે છે. જન્મ્યા પછી, અગ્નિ તેજથી, બુદ્ધિથી, પ્રેરણાથી, ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત થાય છે; દેવોએ તેને યજ્ઞમાં સ્થાપિત કર્યો છે, સર્વજ્ઞ, હવનવાહક. "હે હોતા અગ્નિ! તું તારા સ્થાન પર બેસ, વિવેકપૂર્વક; યજ્ઞને શુભ ગર્ભમાં બેસાડ; દેવોનું પૂજન કર, મહાન યજમાનને બળ આપ." ધૂમને મજબૂત બનાવો, મિત્રો, ડગમગાવું નહીં, ઇનામ માટે પ્રયત્ન કરો; આ અગ્નિ શત્રુહંતક છે, મહાન છે, જેના દ્વારા દેવોએ દસ્યુઓને હરાવ્યા. "આ તારો આસન છે, હે યજ્ઞદેવ, જ્યાંથી તું જન્મ્યો અને પ્રકાશમાન થયો; તે જાણીને, અહીં બેસ અને અમારી સ્તુતિઓ વધાર." તે શરીરનું રક્ષક, દૈવી ગર્ભ છે; જન્મે ત્યારે તે મનુષ્યોની ઈચ્છા બને છે; માતરિશ્વાને જ્યારે તેને માપ્યો, ત્યારે માતામાં પવનનું પ્રવાહ પ્રકાશિત થયું. સારી રીતે મથેલો, ઉત્પન્ન, યોગ્ય રીતે સ્થાપિત ઋષિ; હે અગ્નિ, યોગ્ય વિધિ કર, યજમાન માટે દેવોનું પૂજન કર. મરતાં પણ અમર, અવિરત, ઝડપી, ગુપ્ત જડબાવાળો અગ્નિ મનુષ્યો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે; દસ બહેનો સાથે, ઉત્પન્ન પુરુષ, બળવાન અગ્નિ પાસે આવે છે. સપ્તવિધ હોતા પ્રાચીન કાળથી પ્રકાશિત છે, જ્યારે તે માતાના ગર્ભમાં, સ્તનમાં બળતો હતો; તે દયાળુ, રોજે રોજ આંખો બંધ કરતો નથી, કારણ કે તે મહાનના ગર્ભમાંથી જન્મ્યો છે. શત્રુઓ વિરુદ્ધ સજ્જ, મારુતોની જેમ, ધર્મનો પ્રથમ જન્મ; સૌ તેને જાણે છે. તેજસ્વી સ્તુતિ, કુશિકોએ સ્થાપિત કરી છે; દરેકે પોતાના ઘરે અગ્નિને પ્રજ્વલિત કર્યો છે. આજે, આ યજ્ઞમાં, અમે તને, વિદ્વાન હોતા, શ્રદ્ધાથી પસંદ કર્યું છે; તું અહીં આવ. જે દ્રઢ છે તેના દ્વારા, શ્રેષ્ઠ હવન સાથે, જ્ઞાન અને સમજણથી સોમા પાસે આવ. હે સોમપ્રેમી! તારા મિત્રો તને ઇચ્છે છે; તેઓ સોમને પિડે છે અને હવન તૈયાર કરે છે. તેઓ મનુષ્યોની નિંદા સહન કરે છે; હે ઇન્દ્ર, તારા સિવાય કોઈ સાચો વિદ્વાન નથી. તારા માટે કોઈ અંતરિયાળ પ્રદેશ દૂર નથી; હે નીલ ઘોડાવાળા સ્વામી, તારા ઘોડાઓ સાથે પધાર. શક્તિશાળી વૃષભ માટે આ પાવન પાનીઓ તૈયાર છે, પિડવાના પથ્થરો જોડાયેલા છે, અગ્નિ પ્રજ્વલિત છે. ઇન્દ્ર, સુંદર દાઢીવાળા, દાનવીર, મહાન સેનાપતિ, કાર્યશીલ—જ્યારે તું, ભયાનક, મનુષ્યોમાં રોકાય છે, ત્યારે, હે વૃષભ, તારી વીરતા ક્યાં છે? તારા માટે જ અડગ વસ્તુઓ હલાવી શકાય છે; તું વિત્રાનો વિનાશ કરે છે. આકાશ-પૃથ્વી અને પર્વતો પણ તારા નિયમથી સ્થિર છે, માપદંડથી માપ્યા હોય એમ. હે બહુસ્તુતિ પામનાર, તારી પ્રસિદ્ધિથી જ તું દુર્ગોનો નાશક છે, વિત્રહંતક છે. આ બે વિશાળ જગતને તું, હે દાનવીર, પોતાના સ્વરૂપે પકડી લીધું છે. તારા નીલ ઘોડાઓ, હે ઇન્દ્ર, ઢોળાણેથી મુક્ત કરો; તારો વાયુદંડ આગળ વધે, શત્રુઓને ચૂર્ણ કરે. ચારે દિશાથી આવતા શત્રુઓને તું સંહાર, સત્યને સ્થાપિત કર, અસત્યનો નાશ કર. જેને તું, હે મનુષ્ય, જીવન આપું છે, તેને તો અર્પણ ન કરેલી વસ્તુ પણ ઘરનો ભાગ બની જાય છે. તારો આશીર્વાદ, હે ઇન્દ્ર, ઘૃતથી ભરપૂર છે; તારી દયાળુતા હજારો ગણ વધે, હે બહુસ્તુતિ પામનાર. આ રીતે, ઋષિઓએ અગ્નિ અને ઇન્દ્રની મહિમા વર્ણવી, યજ્ઞના પવિત્ર કાર્યમાં તેમને આમંત્રિત કરી, દેવો સાથે માનવીઓના સંવાદ અને સહયોગનું સુંદર ચિત્ર સર્જ્યું.