મારુતોના આગમનનું વર્ણન અદભુત છે. જ્યારે તેઓએ પ્રિષ્ણિની દૂધીમાંથી પોષક ધારા કાઢી, ત્યારે એ દૃશ્ય ચમત્કારીક હતું. એ રુદ્રસ્વરૂપ, હંમેશાં યુવાન રહેતા મારુતોએ ત્રિવિધ શક્તિથી વૃદ્ધ અને દુર્બળને નવી તાજગી આપી. એવા શક્તિશાળી મારુતોને, અમે વિષ્ણુના યજ્ઞ સમયે બોલાવીએ છીએ. તેઓ સુવર્ણવર્ણી, મસ્તક પર મુક્તા અને તેજસ્વી છે; ઉચ્ચ સ્થાનોએ વસે છે અને પવિત્ર સ્તોત્રોમાં તેમની પ્રશંસા માટે આપણે તેમને અનુકૂળ કરવા માંગીએ છીએ. આ દસ શક્તિમાન મારુતો સૌપ્રથમ યજ્ઞને જાગૃત કરતા. તેઓ પ્રભાત સમયે અમને પ્રેરણા આપે, જેમ લાલ ચમકથી સજ્જ ઉષા આખા જગતને પ્રકાશથી ભર देती છે અને ગાયો જેવો તેજ ફેલાવે છે. પૃથ્વી સાથે, લાલ અને તેજસ્વી આભૂષણોથી, રુદ્રો, તમે સત્યના નિવાસસ્થાને શક્તિશાળી બન્યા; ઝડપથી ગતિ કરતાં, સુંદર અને તેજસ્વી સ્વરૂપ ધારણ કર્યાં. આવા મહાન રક્ષકોને અમે ભક્તિપૂર્વક આવકારીએ છીએ, જેમ ત્રિતાએ પાંચ યજ્ઞકર્તાઓને સહાય માટે બોલાવ્યા, તેમ અમે પણ તમારી કૃપા માટે પ્રાર્થના કરીએ છીએ. મારુતો, જેમ તમે જરૂરિયાતમંદોને મુશ્કેલીમાંથી પાર પાડો છો અને ઉપાસકને અપરાધથી મુક્ત કરો છો, એવી કૃપા અમારે પણ પ્રગટાવો. તમારી શુભવૃત્તિ ગાયની વાછરડાને જેવું પ્રેમથી નજીક આવે, તેમ અમને આનંદ આપે. હું શક્તિ અને વાણી માટે આતુર થઈને આગળ વધ્યો છું. મારી વાણીની ધારા ફળદાયી થાય—એવી પ્રાર્થના છે. જળમાંથી જન્મેલા દેવો, તમે સુંદર સ્વરૂપોમાં આનંદ મેળવો છો, અમને કૃપા આપો. આવો, આપણે હૃદયપૂર્વક રચાયેલો સ્તોત્ર ગાઈએ જેથી વિદ્વાનો તેને જાણી શકે. સૂર્યથી જન્મેલા જળપુત્રની મહિમાથી, એ મહાન દેવે સર્વ લોકની રચના કરી. કેટલાંક નદીઓ મળી જાય છે, કેટલીક અલગ વહે છે, પણ આખરે એ સર્વે શુદ્ધ નદીઓ પ્રકાશમય જળપુત્રને ઘેરી લે છે. યુવાન, તેજસ્વી નદીઓ એ યુવાન દેવને ઘેરી, તેને શુદ્ધ કરે છે. એ જ્વલંત જ્યોતિવાળો, પ્રબળ ધારાવાળો દેવ અમારે માટે, ઘૃતથી સ્નાત, પ્રકાશ આપે છે. ત્રણ અનિવારીયા દેવીઓ એ દેવ માટે ભોજન તૈયાર કરે છે. તેઓ કુશળ હાથે જેમ પાણીમાં હલનચલન કરે છે અને એ દેવ પોતાના પ્રાચીન માતાઓનું મધુર પાન કરે છે. અહીં ઘોડા અને સૂર્યનો જન્મ છે—અમને અશુભથી બચાવો, એકતા આપો. એ અવિજય દેવ આપણા કુળોમાં પ્રકાશિત થાય જેથી અસત્ય અને વૈર દૂર થાય. એના ઘરમાં, જ્યાં ગાય પ્રચુર દૂધ આપે છે, એ પોતાનું ભોજન માણે છે. તેમ જ, જળપુત્ર, નદીઓમાં પ્રકાશિત થઈ, દાન આપનાર માટે પ્રગટ થાય છે. એ જળમાં શુદ્ધ અને દિવ્ય છે, અનંત પ્રકાશ ફેલાવે છે. એમાંથી સર્વ જીવો જન્મે છે અને વનસ્પતિઓ પણ પોતાની સંતાન સાથે વિકસે છે. જળપુત્ર નદીઓની ગોદમાં ઊભો છે, વીજળીના વસ્ત્રે સજ્જ છે. તેની મહાન મહિમા સુવર્ણવર્ણી ઝડપથી ફરતા દેવો દ્વારા વહેંચાય છે. એનું સ્વરૂપ, તેજ પણ સુવર્ણ છે; એ સુવર્ણ ગર્ભમાં બેઠો છે અને નજીક આવનારા માટે સુવર્ણ ભોજન આપે છે. એનું મુખ અને સુંદર નામ સતત વધે છે—જળપુત્ર, જેને યુવાન સ્ત્રીઓ શણગારથી પ્રગટ કરે છે, એ ઘૃતયુક્ત સુવર્ણવર્ણી છે. એને, અનેકનો આધાર અને સાથી, આપણે યજ્ઞ, શ્રદ્ધા અને હોમથી અર્પણ કરીએ. હું શિખરને શુદ્ધ કરું છું, અર્પણથી પહોંચવા ઈચ્છું છું, ભોજન અર્પણ કરું છું અને સ્તોત્રોથી સન્માન કરું છું. એ વૃષભે તેમના અંદર બીજનું નિર્માણ કર્યું; એ બાળક તરીકે તેને પોષે છે, અને તેઓ તેને પ્રેમ કરે છે. એ નિર્દોષ સ્વરૂપે જળપુત્ર અહીં બીજા દેહમાં પ્રવેશી ગયો છે. એ ઊંચા સ્થાને, જ્યાં સતત હોમથી તેજસ્વી રહે છે, નદીઓ ઘૃતરૂપ ભોજન લઈને જળપુત્રને ઘેરી વહે છે. અગ્રિ, તને અમે શ્રેષ્ઠ નિવાસસ્થાને લઈ જઈએ, દાનશીલ માટે પ્રશંસાને લઈ જઈએ. દેવો જે શુભ રક્ષા કરે છે એ બધું અમારે મળે, અને સભામાં અમારે મહાન વાણી બોલાય. વશિષ્ઠ માટે પુરુષોએ જળ વહાવી, નાળીઓ અને પથ્થરો વડે દૂધ દોહ્યું. ઇન્દ્ર, તું સ્વાહા સાથે યથાવિધિ અર્પિત સોમપાન કર. યજ્ઞમાં ભેળાયેલા, દાગવાળા ઘોડાઓ, ભાલા, તેજસ્વી અને સુગંધિત દેવો, પવિત્ર કૂશ પર બેઠા, સોમપાન કરો, હે ભરતપુત્રો. દયાળુ દેવો, આવો, પવિત્ર કૂશ પર બેસો અને વિજય મેળવો. પછી તૃપ્તિથી સોમપાન કરો, ત્વષ્ટાર, દેવયોનિ સાથે આનંદ કરો. દેવો, હોતૃ, અહીં આવો, ત્રણ બેઠકોમાં બેસો, અર્પિત સોમ પીઓ, મધુર અંશનો સ્વાદ લો. તમારી શક્તિ અને રૂપનું આ જ બળ છે, પુરુષત્વ, શક્તિ અને તેજ જે તમારા હાથમાં છે. તમારા માટે દબાયેલો સોમ, અર્પણ છે; બ્રાહ્મણથી તમે પીઓ અને તૃપ્ત થાઓ. તમે બંને યજ્ઞ સ્વીકારો, મારી સ્તુતિ સાંભળો, હોતૃ તરીકે બેસો. રાજાઓ, તમારી માટે આ વંદના છે; આવો અને ઘોષક પાસેથી મધુર સોમ પીઓ. હોતૃ, જેમ તું સોમ ઇચ્છે છે, તેમ તું આ હોમથી આનંદ મેળે. અધ્વર્યુઓ તારી માટે પૂર્તિ અર્પે છે. ભરત, તેને તેની ઈચ્છા મુજબ આપો, અને યથાવિધિ સોમપાન કરો. જેને પહેલાં બોલાવ્યો હતો, હવે તેને જ ફરી બોલાવું છું; મધુર સોમ પીઓ, અધ્વર્યુઓ દ્વારા પિછડેલો, પાત્રથી પીઓ. તમારા અગ્નિ પ્રજ્વલિત રહે, જેના વડે તમે આગળ વધો છો. અહે વનપતિના સ્વામી, કૃપા કરો; લાંબી આયુષ્ય માટે, તમારી રક્ષાથી સોમ પીઓ. હોતૃ, પાત્ર, નેષ્ટૃથી દેવોએ પીધું, ભોજન માણ્યું; ચોથું પાત્ર અમર છે, દાતા દાતાથી પીવે. આજે તમારું શ્રેષ્ઠ રથ, માણસો માટે, તૈયાર કરો, મુક્તિ માટે લાવો. અર્પણને મધ સાથે ભેળવો અને પછી સોમ પીઓ, હે ઘોડાવાળા ધનવાનો. અગ્નિ, તું પ્રજ્વલન સ્વીકાર, હોમ સ્વીકાર, પવિત્ર વાણી સ્વીકાર, શુભ સ્તુતિ સ્વીકાર. બધા દેવો અને ઋતુઓ સાથે તું અર્પણને પ્રિય બનાવ. દેવ સવિતાએ પ્રેરણા માટે ઉદય લીધો છે. સદા તેજસ્વી અગ્નિ જળમાં સ્થિર થયો છે. હવે તે દેવો માટે ખજાનો આપે છે અને પછી કલ્યાણ માટે યજ્ઞના ભાગ વહેંચે છે. તે સર્વના સાંભળવા માટે પોતાના વિશાળ હાથ ઉપર ઉઠાવે છે. જળ પણ તેની todayાને માને છે અને પવન પણ તેની ગતિમાં આનંદ મેળવે છે. તે બંધનમુક્ત કરે છે—even જે અસથિર અને આળસુ હોય તેને પણ. ઝડપી અને ચંચળ વચ્ચે પણ, સવિતૃનું નિયમ પાળે છે. બુદ્ધિવાને ફરીથી જાળીયું ગૂંથી, મધ્યસ્થાને સ્થાપિત કર્યું; સ્ત્રોતને ખેંચી, ઋતુઓ પાસે ઊભો રહ્યો—સવિતૃ દેવ ઇચ્છા સાથે આવ્યો. કોઈ ઘર, દુઃખ કે જીવનકાળ—even અગ્નિના પ્રચંડ જ્વાળાને રોકી શકતું નથી. માતાએ પુત્રને પ્રથમ હિસ્સો આપ્યો, સવિતૃના નિર્દેશ પ્રમાણે. તે એકસાથે સ્થિર થઈ, જીતવા ઈચ્છી, સર્વેમાં પ્રિય બન્યો; કશું વિકૃત છોડી, દેવ સવિતૃના નિયમ પાળતા આગળ વધ્યો. પાણી અને મેદાનોમાં તારા દ્વારા મુકાયેલો ભાગ શિકારીઓએ વહેંચ્યો; જંગલો પણ દેવ સવિતૃના નિયમ ન તોડી શકે. આ રીતે, દેવો, નદીઓ, અગ્નિ અને સૂર્યના પવિત્ર કથાનુસાર, યજ્ઞ, કૃપા, પ્રકાશ અને એકતા દ્વારા સંસારનું કલ્યાણ થાય છે.