ઋગ્વેદઃ

ઇન્દ્રની મહિમા અને વિજયોની આ પવિત્ર વાર્તા ઋગ્વેદના મંત્રોમાંથી ઉજાગર થાય છે. એક સમયે, ઇન્દ્રે પોતાની અસીમ શક્તિથી વિશાળ ધરતીને કંપાવી દીધી અને તેને સુખદ બનાવી. જેઓ તૃપ્ત નહોતા, તેમને સુખ-શાંતિ તરફ દોરી ગયા. સૌ ઈચ્છાથી, દાનશીલ ઇન્દ્ર માટે ધન મેળવવા માટે ઊભા થયા. આ બધું ઇન્દ્રે સોમ રસના ઉન્માદથી સંપન્ન કર્યું. પછી, પોતાના પરાક્રમથી ઇન્દ્રે સિંધુ નદીમાં પણ હલચલ મચાવી, ઉષાઓને વજ્રથી ભેળવી નાખી અને ઝડપથી દોડતા શત્રુઓને વિભાજિત કર્યા. એ જ સોમ રસના ઉલ્લાસથી ઇન્દ્રે એ કાર્ય પણ કર્યું. પછી, ઇન્દ્રે ગુપ્ત જળોને જાણીને બહાર લાવ્યા, પોતે પ્રગટ થયા અને દુશ્મનને પાછા હાંકી દીધા; મજબૂતીથી ઊભા રહી દુશ્મન પર દૃષ્ટિ રાખી. એ પણ સોમના પ્રભાવથી થયું. ઇન્દ્રે અંગિરસ સાથે મળીને, સ્તુતિ કરતો, બાંધેલા બંધારણને ફાડી નાખ્યું; પર્વતોની ગુફાઓ ખુલ્લી થઈ ગઈ; બનાવટના અવરોધો તોડી નાખ્યા—આ બધું પણ સોમના જ ઉલ્લાસથી. એક સ્વપ્નમાં, ઇન્દ્રે કુમુરી અને ધુનીનો નાશ કર્યો, દસ્યુઓને માર્યા અને ભય પર વિજય મેળવ્યો; અહિંસક અને કાંપતા પણ અહીં સુખ અને ધન પામ્યા. હવે, ભક્તો ઇન્દ્રને પ્રાર્થના કરે છે: “હે ઇન્દ્ર, આપની દાનશીલતા અમને પ્રાપ્ત થાય, આપનું પુરસ્કાર અમારે માટે દૂધ સમાન વહે; અમને શીખવો, અમને સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય અને અમે સભામાં મહાન વચન બોલી શકીએ.” પછી, ઋષિઓ શ્રેષ્ઠ સ્તુતિઓ દ્વારા ઇન્દ્રનું આહ્વાન કરે છે, જેમ કે યજ્ઞમાં અગ્નિને ઇંધણ અર્પણ કરવામાં આવે છે. ઇન્દ્ર, અજેય, યુવાન અને શક્તિશાળી, સહાય માટે બોલાવાય છે. ઇન્દ્રમાં કોઈthing અપૂર્ણ નથી; બધી શક્તિઓ એમાં સંકલિત છે. તેના પેટમાં સોમ, શરીરમાં બલ અને મહાનતા, હાથમાં વજ્ર અને મસ્તકમાં જ્ઞાન છે. પૃથ્વી તેની તાકાતથી હારી શકે નહીં, તેની રથને મહાસાગરો કે પર્વતો પણ પછાડી શકે નહીં; જ્યારે તે પોતાના ઘોડાઓ સાથે દોડે છે, ત્યારે કોઈ તેની વજ્ર સુધી પહોંચી શકતું નથી. બધા દેવતાઓ અને શક્તિશાળી ઇન્દ્રને પોતાની શક્તિ અર્પે છે. બળદ જેવા પ્રભુને બળદ જેવા યજ્ઞપાત્રમાંથી, બળદ જેવા યજ્ઞપશુઓ દ્વારા, બળદ જેવા પથ્થરો વડે સોમ દ્રવ્ય અર્પણ થાય છે. ઇન્દ્રનું વજ્ર, રથ, ઘોડા અને શસ્ત્રો બધું બળદ સમાન છે; એ બળદ, સોમના રસથી તૃપ્ત થાય છે. સભામાં, ભક્તો ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરે છે, તેમનું ધન ખેંચી લાવવાની પ્રાર્થના કરે છે, જેમ કે કૂવામાંથી પાણી ખેંચાય. ઇન્દ્ર, પોતાના આશીર્વાદથી, ભક્તોને દુઃખમાંથી મુક્ત કરે છે, જેમ ગાય પોતાનાં વાછરડાને ચારો માટે લઈ જાય છે. ભક્તો પ્રાર્થના કરે છે કે, એ દયાળુ ઇન્દ્ર, અમને અને અમારી પત્નીઓને પૂર્ણતા અને સમૃદ્ધિ આપે. પછી, ઋષિઓ ફરીથી ઇન્દ્રની પ્રાર્થના કરે છે: “હે ઇન્દ્ર, આપનું દાન અમારે માટે સદાય શ્રેષ્ઠ ફળ આપે; અમને portion આપો, અમારું portion રોકશો નહીં, જેથી અમે સભામાં મહાન અને વિરત્વપૂર્ણ વચન બોલી શકીએ.” અંગિરસ ઋષિઓ ઇન્દ્રના પ્રાચીન વિજયોને યાદ કરીને નવી સ્તુતિ ગાય છે. જ્યારે સોમના ઉલ્લાસમાં, ઇન્દ્રે બાંધેલા પશુઓને મુક્ત કર્યા. પ્રથમ વખત, પોતાની શક્તિ માપીને, તે મહાનતાને પણ ઓળંગી ગયો. લડાઈમાં, પોતાના શરીરની રક્ષા કરી, પોતાની શક્તિથી આકાશને પણ મુક્ત કર્યું. પોતાના વાછરડા જેવા ઘોડાઓ જોડીને, જૂનાને વિખેરી દીધા, જીવંતો એક સાથે આવ્યા. પછી, એ સર્વે જીવમાં વિજય પ્રાપ્ત કરીને, યુવાનીમાં વધ્યો; અગ્નિએ આકાશ-પૃથ્વી વચ્ચે પ્રકાશ ફેલાવ્યો અને દેવોએ તેજસ્વી લોક વિસ્તૃત કર્યા. પછી, ઇન્દ્રે પ્રાચીન પર્વતોને તોડી નાખ્યા, વહેતાં જળોને નીચે લાવ્યા; પૃથ્વીને તેના સ્વરૂપે આધાર આપ્યો અને પોતાની શક્તિથી આકાશને પણ ધારણ કર્યું. પિતાએ જે બાહુઓ મજબૂત કરી, એથી ઇન્દ્ર જન્મથી જ દરેક કાર્ય માટે તૈયાર છે; એ જ બાહુથી, પૃથ્વી પર દુશ્મનને હરાવી, વજ્ર વડે માર્ગ ખુલ્લો કર્યો. ભક્તો, માતા-પિતાના પ્રેમાળ સંતાનની જેમ, ઇન્દ્રને પ્રાર્થના કરે છે: “અમને વિવેક આપો, નજીક લાવો, એવો portion આપો કે અમને ક્યારેય નુકસાન ન થાય.” પછી ફરીથી ઇન્દ્રને બોલાવવામાં આવે છે: “હે ઇન્દ્ર, આપ અમને દાન આપો, અમને બલ આપો, અમને ક્યારેય છોડી ન દો; આપના આશ્ચર્યજનક સહાયથી અમને ધનવાન બનાવો.” પછી, ભક્તો ફરીથી દાન માટે પ્રાર્થના કરે છે, કે ઇન્દ્રનું portion અમને મળે અને અમારે portion રોકાય નહીં, જેથી અમે સભામાં મહાન અને શૂરવીર બનીને બોલી શકીએ. પ્રભાતે, ઇન્દ્ર માટે નવી રથ તૈયાર થાય છે—ચાર યોક, ત્રણ બેઠકો, સાત લગામ, દસ ચકરાવાળું, તેજસ્વી અને ઝડપી. પ્રથમ, બીજું અને ત્રીજું પણ એ માટે તૈયાર થાય છે; તે મનુષ્યો માટે યજમાન બને છે, એક બીજાની સંતાન પેદા કરે છે, અને એ મહાબળવાન બળદ બીજાઓ સાથે જોડાય છે. પછી, બે વાછરડા ઇન્દ્રના રથ સાથે જોડાય છે, નવી સ્તુતિ અને નવા શબ્દો સાથે. ભક્તો ઇન્દ્રને રોકે નહીં, કારણ કે અનેક ઋષિઓ અને ભક્તો તેની શોધ કરે છે. ઇન્દ્રને બે, ચાર, છ, આઠ, દસ, વીસ, ત્રીસ, ચાળીસ, પચાસ, સિત્તેર, અસી, નવું, અને સો વાછરડા સાથે આવવા આમંત્રણ મળે છે, જેથી તે સોમ રસ પી શકે. પછી, ભક્તો ઇન્દ્રને કહે છે: “અમારી મિત્રતા કદી તૂટે નહીં, એના દાનની દીકરી અમને આપે; અમે જીવવા ઇચ્છીએ છીએ, અને વડીલનાં આશ્રયમાં વારંવાર પહોંચીએ.” પછી, ભક્તો ઇન્દ્રને વિશેષ દાન માટે પ્રાર્થના કરે છે, કે portion અમને મળે અને portion રોકાય નહીં, જેથી અમે સભામાં મહાનતાથી બોલી શકીએ. પછી, સોમના ઉલ્લાસથી, ઇન્દ્રે સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં પોતાનું નિવાસ સ્થાપ્યું, જ્યાં ભક્તો યજ્ઞ કરે છે. એ મીઠા પાનમાં આનંદિત થઈ, ઇન્દ્રે વજ્રથી એ સાપને ફાડી નાખ્યો, જેણે જળોને ઢાંકી રાખ્યા હતા. નદીઓ પંખીઓ જેવી દોડતી થઈ અને પોતાનાં માર્ગે વહેવા લાગી. પછી, એ મહાન ઇન્દ્રે, સાપને મારી, જળોને સમુદ્ર તરફ વહેવા દીધા. એણે સૂર્યને ઉત્પન્ન કર્યો, દિવસ-રાત રચ્યા અને સમયની ગતિ સ્થાપી. અજેય ઇન્દ્રે મનુને અનેક દાન આપ્યા અને ભક્તો માટે દુશ્મનનો નાશ કર્યો. એ તરત જ મનુષ્યો માટે સહાયક બન્યો, અને સૂર્ય માટેની સ્પર્ધામાં બધા પ્રતિસ્પર્ધીઓને હરાવ્યો. ઇન્દ્ર, સોમ પિછોડનાર માટે સૂર્ય આપે છે, ભક્તો માટે દુઃખ દૂર કરે છે, છુપાયેલું કે ખુલ્લું ધન આપે છે અને portion આપે છે. પછી, એણે શુષ્ણ અને કુયવને હરાવ્યા, સારથ્ય અને કુત્સા માટે, અને દિવોદાસ માટે શમ્બરના નિવ્વાણું શહેરો નાશ કર્યા. અંતે, ભક્તો ઇન્દ્રને પ્રાર્થના કરે છે: “હે ઇન્દ્ર, અમે કીર્તિ માટે પ્રયત્ન કરીએ છીએ, આપને યોગ્ય સ્તુતિ કરીએ છીએ; અમને સાતમી નદી પ્રાપ્ત થાય, અને દાનશીલ, દુશ્મન વિનાશક ઇન્દ્રને વંદન કરીએ.” આ રીતે, ઇન્દ્રની મહિમા, શક્તિ અને દાનશીલતાની કથા ઋગ્વેદના મંત્રોમાં ઉજાગર થાય છે, જ્યાં ભક્તો તેની સ્તુતિ કરે છે, દાન માંગે છે અને તેની કૃપા માટે પ્રાર્થના કરે છે.