અગ્નિ દેવની મહિમા અને તેમની ઉપાસનાની વાત ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાંથી જેમ છે તેમ અહીં વહેતી વાર્તા રૂપે કહે છે. અગ્નિ, જે સારા કુળમાં જન્મેલા છે, તેઓ પોતાની શક્તિથી બંને જગતોમાં સર્વત્ર પહોંચે છે. હે દેવ, તું સ્તુતિયોગ્ય છે. જ્યારે તારી મહાનતા અહીં પ્રગટ થાય છે, ત્યારે આકાશ અને ધરતી, બંને જગતો, તારા અનુયાયી બની જાય છે. જે દાતા લોકોએ ગાય, ગામડાં અને સુંદર ઘોડા જેવા દાન ગાયકોને આપ્યા છે, એવા દયાળુઓને અને અમને પણ, હે અગ્નિ, તું સમૃદ્ધિ તરફ લઈ જા. અમને સભામાં બલપૂર્વક બોલવાની શક્તિ આપ. હે જાતવેદસ, તું યજ્ઞ દ્વારા વધે. તને હવન, શરીર અને સ્તુતિથી પૂજ. તને શુદ્ધ કરીને, પ્રકાશમય બનાવી, સ્વર્ગીય, હોતારરૂપે પ્રજામાં સ્થિર કરી પ્રજ્વલિત કર. હે અગ્નિ, રાતો અને ઉષાઓ તને બોલાવે છે, જેમ ગાય પોતાના વાછરડાને બોલાવે છે. તું આકાશમાં સૂર્યની જેમ માનવોમાં પ્રગટ થાય છે. તું રાત્રી દરમિયાન પણ તેજથી ઝગમગતો રહે છે, દાનમાં સમૃદ્ધ અને સદાય નિયંત્રિત. દેવતાઓએ તને, જ્ઞાનીને, વિશાળ જગતના પાયે સ્થપ્યા છે, જે આકાશ અને ધરતીને આધાર આપે છે. તેજસ્વી જ્વાળાએ તું રથની જેમ યોગ્ય છે, અને મીત્ર સમાન લોકોમાં સ્તુતિ પામે છે. તને, તારા પોતાના ગૃહમાં, વિશાળ જગતમાં, ચાંદની જેવી ઝગમગતી, વનમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે. તું પ્રિશ્નિનો સંતાન, તારી દૃષ્ટિથી જાણકાર, જળ ઉપર રક્ષકની જેમ બંને જગતોનું અનુસરણ કરે છે. તું હોતાર, દરેક કૃત્યને આવરી લે છે. માનવ તને હવન અને સ્તુતિથી શોધે છે. પીળા વાળવાળો, શક્તિશાળી લોકોમાં હલનચલન કરતો, ઘોડાની જેમ તું બંને જગતોને પગલીઓથી ચિહ્નિત કરે છે. તું, દાનમાં સમૃદ્ધ, અમારા કલ્યાણ માટે પ્રજ્વલિત, અમને ધન આપ અને અમારામાં તેજથી ઝગમગતો રહે. બંને જગતો અમારું સુખાકારી માટે અનુકૂળ કર, હે અગ્નિ, તું માનવોના હવનને દેવતાઓ સુધી પહોંચાડ. હે અગ્નિ, અમને મહાન અને હજારો ગુણોવાળી દાન આપ. અમારો વિજય અને ધન વધાર, જેમ ગોવાળો ગાયો વધારતો હોય. અમારું પ્રાર્થનાથી આકાશ અને ધરતીને અનુકૂળ કર, અને તેજસ્વી ઉષાઓ પ્રકાશિત થવા દે. તું પ્રજ્વલિત થઈને સુંદર ઉષાઓનું અનુસરણ કરે છે, તેજથી ઝગમગતો, લાલ કિરણો સાથે. તું યાજ્ઞિક કર્મોથી માનવોમાં રાજા છે, ધન માટે શુભ અતિથિ છે. હે અગ્નિ, અમર દેવોમાં તું સર્વોપરી રહ્યો છે, માનવ માટે વિશાળ આકાશને ભરી દીધું છે. ગાયના દુધની જેમ સભામાં કવિઓ માટે તું અનેક પ્રકારની સમૃદ્ધિ આપે છે. હે અગ્નિ, અમે હમેશાં તારી કૃપાથી વીર્યવાન બનવા માંગીએ છીએ, ઝડપી ઘોડાઓથી કે પ્રાર્થનાથી. અમારું યશ પાંચ જાતિઓમાં ઊંચું રહે, તેજસ્વી પ્રકાશ અજેય બનીને પ્રકાશિત થતો રહે. હે મહાન અગ્નિ, અમારી યાદ રાખજે, તું સ્તુતિપાત્ર છે, અને સારા લોકો તારી પાસે સુખાકારી માટે આવે છે. શક્તિશાળી લોકો તારી પાસે હવન લઈને આવે છે, તું પોતાના ઘર અને વંશમાં સતત તેજસ્વી છે. હે જાતવેદસ, અમે તારા સ્તુતિકર્તા બનીએ અને તારી રક્ષા હેઠળ સમૃદ્ધ બનીએ. અમને દયાળુઓનું ધન, સંતાનથી ભરપૂર અને સચ્ચા અધિકાર સાથે સતત વધતું રહેતું ધન આપ. જે દયાળુઓ ગાય, ગામ અને સુંદર ઘોડા દાન આપતા હોય, હે અગ્નિ, અમને તથા તેમને સમૃદ્ધિ તરફ લઈ જા, જેથી અમે સભામાં વિજયી અને બલપૂર્વક બોલી શકીએ. અગ્નિ, પૃથ્વી પર પ્રજ્વલિત અને સ્થાપિત, સર્વ જગતો સામે ઊભો છે. શુદ્ધ હોતાર, સ્વર્ગથી જ્ઞાની, દેવ અગ્નિ, યથાયોગ્ય દેવતાઓની પૂજા કરે. નરાશંસે સ્વર્ગમાંથી ત્રણ સ્થાન નક્કી કર્યા છે, તેની કિરણ મહાનતાથી પ્રકાશિત છે. ઘીથી છાંટીને, મનથી હવન લઈ જાય છે, અને યજ્ઞના શિખરે દેવતાઓને એકત્ર કરે છે. હે અગ્નિ, મનથી સ્તુતિ પામી, તું યથાર્થ છે; આજે તું દેવતાઓને—not માનવોને—આગે લાવ્યો. મરુતોની અડગ સેના અને ઇન્દ્રને અહીં લાવ, અને માનવો, તેને કુશ પર બેસાડીને પૂજા કરો. હે દેવ, પવિત્ર કુશ, ધન માટે મજબૂત અને વિસ્તૃત, જાણીતી થાઓ. ઘીથી અભિષેક કરીને, વસુઓ, બધા દેવો, આદિત્યો, યજ્ઞયોગ્ય અહીં બેસે. દેવ દ્વાર, વિશાળ અને સરળપણે પસાર થવા યોગ્ય, શ્રદ્ધાથી ખુલ્લા રહે. તેજસ્વી, વિસ્તૃત, કદી જૂના ન થનારા, સ્વરૂપે શુદ્ધ, મહાન અને વીર્યવાન બની રહે. અમારા માટે માર્ગો સરળ થાઓ, જેમ બળદ માટે છે. ઉષા અને રાત્રિ, બે સ્ત્રીઓ જેવી, અમને પ્રેરણા આપે છે. ખેંચાયેલા તાંતણા જોડીને, યજ્ઞની સુંદરતા તૈયાર કરે છે, સદાય દૂધથી ભરપૂર. બે દેવ હોતાર, પ્રથમ અને જ્ઞાની, શ્રેષ્ઠ રીતે યજ્ઞ કરે છે. તેઓ પૃથ્વીના નાભિ પર, ત્રણ શિખરો પર, દેવતાઓની યોગ્ય ક્રમમાં પૂજા કરે છે. સરસ્વતી, જે જ્ઞાન પરિપૂર્ણ કરે છે, ઈલા અને ભારતી, સર્વજ્ઞા—આ ત્રણેય દેવીઓ, પોતાની શક્તિથી, પવિત્ર કુશ પર બેઠી, આ અખંડ આશ્રયની રક્ષા કરે છે. પીળા રૂપવાળી, સમૃદ્ધિ લાવતી, શક્તિશાળી, વીર્યવાન સંતાન જન્મે છે, જે દેવોને ઇચ્છે છે. ત્વષ્ટા અમારા સંતાનને વિસ્તૃત કરે, અને દેવમાર્ગ અમારે આવે. વનના સ્વામી પ્રવાહિત થયા, અગ્નિ આવી પહોંચ્યા; તેઓ મનથી હવન પકાવે છે. દેવ યજ્ઞકર્તા, ત્રણ ભાગે, યોગ્ય રીતે વિતરણ કરેલી હવનને દેવો સુધી પહોંચાડે. ઘી ઉત્પન્ન થયું છે, ઘી એનું ગર્ભ છે, ઘીમાં એ સ્થપિત છે, ઘી એનું નિવાસ છે. આનંદથી, 'સ્વાહા'થી કરવામાં આવેલી હવન તું લઇ જા, હે વૃષભ, આહુતિ પહોંચાડ. હે તેજસ્વી, શુભ સ્તુતિથી પ્રશંસિત, અગ્નિ, લોકોના અતિથિ, સુમાર્ગદર્શક, મિત્ર સમાન, ઈચ્છનીય, જાતવેદસ, દેવોમાં દેવ, માનવોમાં દેવ, તને હું બોલાવું છું. ભૃગુઓએ તને જળના આસન પર સ્થાપિત કર્યા, અને બે વખત લોકોમાં સ્થાપ્યા. આ અગ્નિ, સદાય યુવાન, ઘોડા જેટલા ઝડપી, દેવોના બધાં ક્ષેત્રોને આવરી લે છે. દેવોએ અગ્નિને માનવ જાતિમાં મિત્ર સમાન પ્રિય બનાવ્યા, વસવાટ કરવા ઇચ્છતા. generous લોકોના ઘરમાં આવનાર, કુશળતાથી, તે પોતાની જ્વાળાઓ પ્રસારે અને પ્રકાશિત થાઓ. તેની સમૃદ્ધિ તેની પોતાની સમાન છે, તેનું દૃષ્ટિ જ્ઞાનીનું છે, તેની કુશળતા કદી ઓછી થતી નથી. તે, દાન લઈને, વનસ્પતિઓમાં ફરતો, તેની જીભ રથચાલકની જેમ જળને હલાવે છે. જ્યારે વનમાં રહેનાર, અવરોધ તોડીને, રાખમાંથી રંગ માપે છે; તેજસ્વી પ્રકાશથી ઓળખી, આનંદિત બને છે, યુવાન હોવા છતાં સદાય નવીન બને છે. ઉત્સાહથી, વનમાં ઝગમગતો, રથચાલકની જેમ માર્ગ અનુસરે છે; કાળી, ભયાનક પંથને ઓળખે છે, આકાશમાં વાદળ સાથે હસે છે. જે વિશાળ કુશળતાનું ક્ષેત્ર વિસ્તારે છે, ગાયો તેની પાસે સ્વયં આવે છે, નિરોધ વિના. તેજસ્વી અગ્નિ સુકા, કાળા ભાગને બળાવે છે અને ધરતીને સુખદ બનાવે છે. હવે, ત્રીજી સ્તુતિમાં, હે અગ્નિ, તારી પૂર્વ કૃપા યાદ કરું છું; અમને એકતાથી શક્તિ, વિશાળ ધન, વીરતા અને સમૃદ્ધિ આપ. જે રીતે તારા સહારે ગૃત્સમદોએ દુશ્મનને જીત્યા, તેવી જ રીતે અમારે સ્તુતિકર્તાઓને વીર સંતાન, વિજયી, દુશ્મનને હરાવનારા આપીશ. હોતાર જન્મે છે, જાગૃત, પિતાઓ માટે પિતા સમાન, સહાય માટે. અમે દૃશ્ય ધન જોઈને ઝડપી પુરસ્કાર મેળવીએ. જેમાં સાત કિરણો વ્યાપેલી છે, યજ્ઞના નેતા; માનવોમાં આઠમો, દૈવી પૌત્ર, એ બધું ધારણ કરે છે. જે પણ એ જ્ઞાતા અહીં સ્થાપે છે, તે પવિત્ર વચન બોલે; તમામ જ્ઞાની કાર્યની આસપાસ, કિનારો ચક્રની જેમ બની જાય છે. પવિત્રો સાથે, પવિત્ર જન્મે છે, ઈચ્છાથી શાસક બને છે; પોતાની સ્થિર આજ્ઞા જાણીને, પાંખોની જેમ વધે છે. ગાયો, એના રૂપો, એના આયુષ્ય, નેતાને અનુસરે છે; કદાચ બહેનો, જે અહીં આવી છે, ત્રણમાં શ્રેષ્ઠને પસંદ કરે છે. આ રીતે, ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં, અગ્નિ દેવની મહિમા, તેમની ઉપાસના, યજ્ઞની શોભા અને દાતા લોકોના ગુણોનું ગાન થાય છે. ભગવાન અગ્નિ સર્વ જગતમાં પ્રકાશ આપે છે, ધન, વીરતા, સંતાન અને સમૃદ્ધિ આપે છે; અને ભક્તોને સદાય રક્ષા કરે છે.