મારુતોનું મહિમા અને ઈન્દ્ર સાથે તેમનો સંબંધ ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં સુંદર રીતે વર્ણવાયો છે. એક સમયે, તેજસ્વી અને ઝડપી એવા દેવતાઓ, એટલે કે મારુતો, એકસાથે એક માર્ગે આગળ વધ્યા. તેઓ ભયાનક હોવા છતાં, પૃથ્વી અને આકાશને કદી પણ દૂર કરતા નથી; દેવતાઓ વૃદ્ધોને પણ મિત્રતા માટે સ્વીકારી લે છે. જ્યારે કોઈ ઈચ્છે છે કે તે સૂર્ય સાથે જોડાય, ત્યારે તે ઝડપથી, અને વખાણપાત્ર બની, બંને વિશ્વોને પોતાની શક્તિથી ભરપૂર કરે છે. જેમ સૂર્ય રથને કુશળતાપૂર્વક દોરી જાય છે, તેમ તે પોતાની ભયાનક છબી સાથે આકાશમાં રથ ચલાવે છે. યુવાન લોકો એક યુવાન સુંદર અને ચમકતી કન્યાને સભામાં લાવે છે; જ્યારે યજ્ઞના ગીતો મારુતોને અર્પણ થાય છે, ત્યારે સોમને દબાવતા ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ ગાય છે. હું મારુતોની એ મહાનતાનું ઘોષણ કરું છું, જે ખરેખર તેમનું ઐશ્વર્ય છે; જ્યારે તેઓ એક થાય છે, ત્યારે મહાન શક્તિશાળી દેવતાઓ પણ તેમના બળથી આગળ વધે છે. મિત્ર અને વરુણ અપવાદથી રક્ષા કરે છે, અને યમ અયોગ્યને દૂર કરે છે; દ્રઢ અને સ્થિર વસ્તુઓ પણ હલાવી જાય છે, કેમ કે દાનશીલ મારુતો પોતાની ભેટો વધારતા જાય છે. મારુતો, તમામાંથી કોઈ પણ અમારે માટે છેલ્લો નથી; તમારું બળ દૂરથી પણ પોતાની સીમા સુધી પહોંચે છે; તમે તેજસ્વી અને શક્તિશાળી છો, અને તરંગો જેવી ઘમઘમાટ સાથે ચારેકોર શક્તિથી ઘેરી લેશો છો. આજે અમે ઈન્દ્રના પ્રિય છીએ, અને આવતીકાલે સ્પર્ધામાં બોલીશું; ભૂતકાળમાં અને ભવિષ્યમાં પણ, શુભકર્મી રિભુઓ અમારું અનુસરણ કરે એવી આશા છે. મારુતો, આ સ્તુતિ, આ ગીત, કવિ મંદર્ય દ્વારા અર્પિત છે, જે આદરપાત્ર છે; આ અમારા વંશજોને પ્રાપ્ત થાય, અને અમને આ લોકને લાંબુ આયુષ્ય મળે એવી કામના છે. યજ્ઞ પછી યજ્ઞ, એકતાથી, તમે દેવતાઓએ જ્ઞાન ફેલાવ્યો છે; અમે તમને નજીકથી શુભ માટે બોલાવીએ છીએ, શક્તિશાળી સ્તુતિઓ સાથે, મહાન સહાય માટે. પોતાની જ શક્તિથી જન્મેલા વાછરડા જેવી નદીઓએ પોષણ અને પ્રકાશ ઉત્પન્ન કર્યો છે; તેઓ મહાન છે, પાણી પર ચાલે છે, આ ગાયો ક્યારેય અટકતી નથી અને સન્માન પાત્ર છે. દબાયેલા સોમ જેમ સંતોષી અને ભરપૂર થાય છે, તેમ દેવતાઓ હૃદયમાં પીવે છે; તેઓ પોતાના શરીરમાં લીલી લતાની જેમ આનંદ માણે છે, અને હાથમાં ભોજન અને કાર્ય એકસાથે ધરાવે છે. આકાશમાંથી પોતે જ જોતાં અમર દેવતાઓ ઝડપથી આવ્યા છે, પોતાની ઈચ્છાથી પ્રેરિત; ધૂળીમાંથી જન્મેલા મારુતો, તેજસ્વી દૃષ્ટિથી સ્થિર વસ્તુઓને પણ હલાવી નાખે છે. તમામાંથી, મારુતો, કોણ છે જે પોતાની અંદરની વીજળીથી ઝળહળે છે? પોતે જ ઉગ્રતા સાથે, જીભ જેવી ચમકે છે; રેત પર ચાલે છે, પોષણની શોધમાં, અનેક માર્ગો પર, બાળક જેવો અહીં-ત્યાં જાય છે. આ વિશાળ રાજ્યની સીમા ક્યાં છે? એ આશ્રય ક્યાં છે જ્યાં મારુતો આવ્યા છે? જ્યારે તમે ભેગી કરેલી વસ્તુઓને હલાવો છો, તો વાવટાની જેમ, શક્તિથી મહાસાગર ઉપર ઉડી જાઓ છો. તમારી રક્ષા સહાયક છે, પ્રકાશથી ભરપૂર, ઉગ્ર, પરિપક્વ, મારુતો, પોષણ ઇચ્છતા; તમારી દાનશીલ ભેટ શુભ છે, દાતા જેવી, વિશાળ, શક્તિશાળી, રાજા જેવી, ચંચળ. નદીઓ પવનના પ્રતિસાદમાં ઘમઘમાટ કરે છે, જ્યારે તેઓ સંવાદ કરે છે; વીજલીઓ પૃથ્વી પર ઝળહળે છે, જ્યારે મારુતો ઘી છાંટે છે. પૃશ્નીએ મહાન યુદ્ધ માટે, મારુતોની ભયાનક સેના જન્માવી છે; તેઓ ઝગમગતા, જળ ઉત્પન્ન કરે છે, પોષણની શોધમાં, ચારેકોર અર્પણોનું અવલોકન કરે છે. આ સ્તુતિ, મારુતો, આ ગીત, કવિ મંદર્ય તરફથી છે, જે આદરપાત્ર છે; આ અમારા વંશજોને પ્રાપ્ત થાય, અને અમને આ લોકને લાંબુ આયુષ્ય મળે. હે ઈન્દ્ર, તમે મહાન છો, અને તમારામાંથી જ આ શક્તિશાળી દેવતાઓ ઉત્પન્ન થયા છે; તમે શક્તિશાળીઓના રક્ષક છો; વિદ્વાન સર્જનહાર, જે મારુતોને જાણે છે, અમને કૃપા આપે, કેમ કે અમે તમારા પ્રિય છીએ. હે ઈન્દ્ર, અનયુક્તોએ સર્વ જનતાને ગતિશીલ કરી છે; વિદ્વાન, જે મનુષ્યો દ્વારા અવરોધિત નથી, તે મારુતોની સ્પર્ધા, તેજસ્વી બની, સૂર્યપૂર્ણ પુરસ્કાર માટે યુદ્ધ કરે છે. તમારી એ રક્ષા, ઈન્દ્ર, અમારે માટે અહીં હાજર છે; મારુતો પોતાની શક્તિથી દુશ્મનને દૂર કરે છે. અગ્નિ પણ, તેજમાં, તમારો સહયોગ કરે છે; જેમ જળ ટાપુને વહન કરે છે, તેમ તેઓ તમારો માર્ગ આગળ વધારાવે છે. તમે, ઈન્દ્ર, અમને એ સંપત્તિ આપો, સર્વશક્તિમાન, દાનરૂપે, કુશળતાના પુરસ્કાર જેવી. અને વાયો, જેમને તમે વખાણ્યા છે, તે પવનો મધની ધારા જેવી છાતીમાં ધનથી ભરપૂર કરે છે. તમામાં, ઈન્દ્ર, સર્વશ્રેષ્ઠ સંપત્તિ રાખવામાં આવી છે, ધાર્મિક નેતાઓ, જે કોઈ પણ હોય. એ મારુતો અમને દયા દર્શાવે, જેમ પ્રાચીનકાળના દેવોએ માર્ગદર્શન આપ્યું છે. આવો, ઈન્દ્ર, દાનશીલ લોકો પાસે; પૃથ્વી પર મહાનતા માટે પ્રયત્ન કરો. અહીં, વિશાળ આધારવાળા, આ મહાન લોકો, શૌર્યના સંધિસ્થળે દૃઢપણે ઊભા છે. હે ઈન્દ્ર, આ ઉગ્ર, અશ્રમ મારુતોના આવાહન સાંભળો; જવાબ નજીક આવે. તેઓ પોતાની શક્તિથી, યુદ્ધ ઇચ્છનારા મનુષ્યને કદી પડવા દેતા નથી, પણ પોતાની શક્તિથી તેની રક્ષા કરે છે. તમે, ઈન્દ્ર, મારુતો સાથે, સર્વ પ્રકારની સંપત્તિ આપો, જે તમને ભજવે છે, યુદ્ધમાં શક્તિશાળી, વૃષભ જેવી શક્તિ ધરાવે છે. આ સ્તુતિઓથી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, અમને આ લોકને લાંબુ આયુષ્ય અને વિજય આપો. આજે કે આવતીકાલે કંઈ નથી; કોણ જાણે શું અદ્ભુત છે? બીજાનું મન સમજવું મુશ્કેલ છે; શીખેલું પણ ભૂલાઈ જાય છે. હે ઈન્દ્ર, તમે અમને કેમ નુકસાન પહોંચાડવા માંગો છો? મારુતો તો તમારા ભાઈઓ છે. તેમ સાથે ભલાઈમાં જોડાઓ; યુદ્ધમાં અમને ન મારશો. હે ભાઈ અગસ્ત્ય, તમે મિત્ર હોવા છતાં, કેમ અમારો દુઃસ્વભાવ વિચારો છો? અમને તમારું મન ખબર છે—તમે અમને આપવા ઇચ્છતા નથી. તેઓ યજ્ઞસ્થળને સારી રીતે તૈયાર કરે, અને અગ્નિને આગળ પ્રગટાવે. ત્યાં અમરતાનું જ્ઞાન લાવીએ, અને તમને યજ્ઞ અર્પણ કરીએ. તમે ધનની સ્વામી, ખજાનાના માલિક, શ્રેષ્ઠ મિત્ર છો, હે મિત્રતા ના દેવ. ઈન્દ્ર, મારુતો સાથે સંવાદ કરો; પછી, યોગ્ય ક્રમમાં અર્પણ સ્વીકારો. વિનમ્રતાથી હું આ સ્તુતિ સાથે તમારી પાસે આવું છું, ઝડપી દેવતાઓની કૃપા માંગું છું. હે મારુતો, જ્ઞાનપાત્ર ભેટ આપનારાઓ, અપવાદ દૂર કરો અને ઘોડાઓને મુક્ત કરો. આ સ્તુતિ, હે મારુતો, તમને વિનમ્રતાથી અર્પિત છે, હૃદયમાં રચાઈ, મનમાં સ્થિર; આવો, મનથી સ્વીકારો, કેમ કે તમે વંદનાથી બળવાન છો. વખાણાયેલા મારુતો અમને દયા દર્શાવે, અને વંદિત મેઘાવાન, સર્વશ્રેષ્ઠ, પણ દયા કરે. અમારાં આનંદદાયક વન ઊભાં રહે, અને મારુતો અમને દરરોજ વિજય આપે. આ શક્તિમાંથી હું રક્ષા માગું છું, ઈન્દ્રથી ડરીને, હે મારુતો. તીખા અર્પણો તમારા માટે; અમે અલગ રીતે વર્ત્યા છીએ—અમને દયા કરો. જે સવારોની ગણના કરે છે, ઉજળા ઉષાઓ સાથે, મહાન શક્તિને લઈને, સદા ટકી રહે છે—તે વૃષભ, મારુતો સાથે, અમને કીર્તિ આપે, દૃઢ અને ઉગ્ર. અમને રક્ષાવો, ઈન્દ્ર, વધુ શક્તિશાળીઓ સાથે; મારુતો સાથે રહો, અપવાદ દૂર કરો. સારા માર્ગદર્શન સાથે, વિજયી બની, અમને આ લોકને લાંબુ આયુષ્ય આપો. તમારું આવવું સુંદર હોય, તમારી સહાય સુંદર હોય, હે દાનશીલ, હે મારુતો, સાપ જેવી તેજસ્વી. તમારું તીખું શસ્ત્ર દૂર રહે, હે દાનશીલ મારુતો; તમારો પથ્થર દૂર ફેંકો, હે શક્તિશાળી. ત્રણસ્કંદના નિવાસ આસપાસ, હે દાનશીલ, તમે ફેલાઈ જાઓ; અમને જીવન માટે ઊભા કરો. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ પવિત્ર મંત્રોમાં મારુતોની મહિમા, તેમની દાનશીલતા, ઈન્દ્ર સાથેનું સહયોગ, અને ભક્તોની પ્રાર્થના સુંદર રીતે વર્ણવાય છે, જે ભક્તિ, દયા અને યજ્ઞના પવિત્ર ભાવથી ભરી છે.