અગ્નિ દેવ clarified butter, એટલે કે ઘી જેવી તેજસ્વી મુખાવટ ધરાવે છે. તેઓ સત્યમાં અડગ રહી, મિત્રની જેમ પ્રગટ થાય છે. જ્યારે અગ્નિ પ્રગટ થાય છે, ત્યારે સભામાં તેઓ તેજસ્વી જ્યોતિથી ઝળહળે છે અને આપણા મનને ઉન્નત કરે છે. અગ્નિ, તું અમને તારા અવિનાશી, અશ્રમદાયક અને શુભ રક્ષકો દ્વારા સર્વત્ર રક્ષા કર—તેઓ જે ગયા નથી અને જે ગયા છે, બંને; અપરાજિત, અક્ષત અને પસંદ કરેલા રક્ષકો દ્વારા, અને જે કદી ઊંઘતા નથી, તેઓ અમારા પરિવારને ચારે બાજુથી રક્ષા કરે છે. હોતાર પોતાના કર્મના નિયમને પાળતો, ઉજ્જવળ વિચારને ઊંચો રાખતો, દક્ષિણ તરફથી આવતો, આરતીની પાત્રો પાસે પહોંચે છે, જે પહેલેથી જ અગ્નિના નિવાસને સ્પર્શે છે. અમર દૂધ આપનારા દેવતાઓ, દેવસ્થાનમાં, જળના કૂળે આવી પહોંચે છે અને oblation નો આસ્વાદ કરે છે, વહેતાં પ્રવાહો સાથે ચાલે છે. તેઓ મેળાપની ઇચ્છાથી એકરૂપતા દર્શાવે છે, એકજ ધ્યેય ધરાવે છે અને ભાગા જેવા યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે; રથસ્વાર reins સંભાળે છે. બે જોડીવાળા, એકજ ગર્ભમાંથી જન્મેલા, દિવસ-રાત જેવી જોડ, એક જુના અને એક યુવાન, સતત ગતિશીલ અને પેઢી-પેઢી સુધી અજય, તેઓ એકસાથે રહે છે. દસ પ્રેરિત વિચારો તેને પ્રેરણા આપે છે; અમે મર્ત્ય લોકો દેવતાને સહાય માટે બોલાવીએ છીએ; તીરના ઢાળ પર, નવી રીતે તૈયાર થયેલો, કુશળતાપૂર્વક આગળ વધે છે. અગ્નિ, તું ખરેખર દેવતાઓમાં રાજ કરે છે, પૃથ્વી પર રક્ષક છે, ગોપાળક જેવો; વિશાળ, તેજસ્વી, સુવર્ણ આરતીપાત્રો પવિત્ર કુશને પાથરે છે. અગ્નિ, તું આ વચનને સ્વીકાર અને પ્રસન્ન થા; તું દયાળુ, સ્વયં-પ્રેરિત, સત્યથી જન્મેલો, વિદ્વાન છે; સર્વત્ર ફરતો, દૃશ્યમાન, અદ્ભુત રૂપવાળો, પિતાના ઘરની જેમ સૌને આનંદ આપનારો. તને પૂછો—તું આવ્યો છે, જાણે છે, વિદ્વાન છે, આગળ વધે છે અને પાછો ખેંચાય છે; તારી પાસે આજ્ઞાઓ છે, તારી પાસે યજ્ઞ છે; તું શક્તિ, સામર્થ્ય અને ઊર્જાનો સ્વામી છે. લોકો તને પૂછે છે, પણ કોઈ પણ તને સંપૂર્ણ રીતે પૂછવા સમર્થ નથી; વિદ્વાન પોતે જ મનથી સમજે છે; તેનું પ્રથમ અને અંતિમ વચન અવ્યાખ્યેય છે, તે દૃઢ ઈચ્છાવાળો અને અડગ છે. યજમાનો, ઝડપી ચાલનારા, બધા તારી પાસે આવે છે; તું દરેક વચન સાંભળે છે; તું અનેક રૂપે મોકલાય છે, યજ્ઞને પૂર્ણ કરે છે, નિર્વિકાર, ઉત્સુક બાળક જેવું કર્મ ગ્રહણ કરે છે. જ્યારે તે યજ્ઞસ્થળે આગળ વધે છે, તાજેતરનો જન્મેલો, તે યુક્ત લોકો સાથે કાર્ય ગ્રહણ કરે છે; તેજસ્વી દેવતાઓ સુસ્થાપિત આસન પાસે આવે ત્યારે, આનંદથી ઉત્સુક અગ્નિને સ્પર્શે છે. તે, જંગલી પ્રાણી જેવો, વનમાં સ્થાપિત થાય છે, તેની ચામડી બલિસ્થળે પાથરી દે છે; અગ્નિ, વિદ્વાન, સત્યજ્ઞાની, કુશળતાપૂર્વક મર્ત્યો સાથે સંવાદ કરે છે. હું ત્રણ મસ્તકવાળા, સાત કિરણવાળા, નિર્વિકાર, માતાપિતાના ખોળામાં બેઠેલા અગ્નિની સ્તુતિ કરું છું; તે સ્થિર અને ગતિશીલ માર્ગે બેઠો, આખા આકાશને તેજથી ભર દે છે. મહાન વાછરડો, હંમેશાં યુવાન અને શ્રેષ્ઠ, શક્તિથી આગળ વધે છે; પૃથ્વીના શિખરે પગ મૂકે છે; તેની લાલચટક પ્રવાહો સ્તનમાંથી વહે છે. ગાયો, એકસાથે ચાલતી, પોતાના વાછરડાને ઘેરી લે છે; શ્રેષ્ઠ દૂધ આપનારાઓ સર્વત્ર જાય છે, થાક્યા વિના, માર્ગો માપે છે, પોતાના વિશાળ શરીરે અનેક ચિહ્નો ધરાવે છે. વિદ્વાન, કવિઓ માર્ગદર્શન કરે છે, દરેક પોતાના મનથી અમરતાને જાળવે છે; જાણવાની ઈચ્છાથી તેઓ નદીનું દર્શન કરે છે; તેમના માટે, મનુષ્યોમાં સૂર્ય પ્રગટ થાય છે. તે દર્શનયોગ્ય છે, સીમાઓ વચ્ચે દર્શાવા યોગ્ય છે, મહાનતાની પ્રાપ્તિ માટે અને સંતાન માટે પ્રાર્થનીય છે; કારણકે સૂર્ય અનેક સ્થળે પ્રગટ થયો છે, ગર્ભોમાંથી સૌથી વધુ દેખાય છે, દયાળુ અગ્નિ. કેમ, અગ્ને, તેજસ્વી દેવતાઓએ તને યજ્ઞ દ્વારા સેવા આપી છે, ઇનામ માટે ઉત્સુક રહી? જ્યારે કુટુંબ અને સંતાનમાં દેવતાઓ, સત્યગાનને પાળતાં, આનંદિત થયા છે. મારા વચન સાંભળ, ઓ કનિષ્ઠ, મહાન, સ્વયં-નિર્ભર, સમૃદ્ધ યજ્ઞવાળા; તારો ભક્ત તારી પ્રશંસા કરે છે, તારી આરાધના કરે છે—અગ્નિ, હું તારા રૂપને નમું છું. એ રક્ષકો, અગ્નિ, મારા કુટુંબના ન હોય છતાં, અંધકાર જોઈ, અહિતથી બચાયા; તું સર્વજ્ઞ, સદ્ગુણવાળાઓની રક્ષા કરી, જ્યારે ઈર્ષ્યાળુ દુશ્મનો સફળ ન થયા. જો કોઈ દુષ્ટ કે શત્રુ અમને વિરોધ કરે, તો શક્તિશાળી મંત્ર તેના પર પાછો ફરવો જોઈએ; અમારા ઉપરના દુર્વચન દૂર કરી દે. અથવા જો કોઈ મહાન, વિદ્વાન મર્ત્ય, અન્ય મર્ત્યને દગાથી નુકસાન પહોંચાડે, તો, અગ્નિ, તારા ભક્તને તેનાથી બચાવ, અમને કોઈ અહિત ન થાય. જ્યારે માતરીશ્વાને સર્વદેવતા હોતાર, અગ્નિને ઘસી કાઢ્યો, તે સર્વ જળોમાં વ્યાપક થયો; મનુષ્યોએ તેને જાતિમાં સ્થાપિત કર્યો, તેજસ્વી, પ્રકાશમય, સુંદર રૂપમાં. હું તને અને મને રક્ષણ મળે એ માટે મારી વિચારો, અગ્નિ, તને અર્પણ કરું છું—તને જે પણ કર્મ ગમતા હોય, કવિએ જે રીતે સ્તુતિ કરે છે, તેમ સ્વીકાર. અગ્નિને સદા નિવાસસ્થાને સ્થાપિત કર્યો છે; પૂજ્યોએ પ્રશંસા સાથે તેને સ્થાપિત કર્યો; તેઓ પ્રવાહોને આગળ લાવે છે, ઇચ્છિતને સંભાળે છે, રથ માટે ઉત્સુક ઘોડા જેવા. અદ્ભુત અગ્નિ ઘણા અવરોધો તોડે છે, જંગલમાં તેજસ્વી ઝળકે છે; તેની જ્વાળા પવનની સાથે ચાલે છે, તીક્ષ્ણ ભાલા જેવી, દિવસ સુધી વિસ્તરે છે. ન તો પ્રતિસ્પર્ધી, ન દુશ્મન, ગર્ભમાં હોવા છતાં, તેને હલાવી શકે; અંધ અને અજ્ઞાન તેને નુકસાન કરી શકતા નથી; શાશ્વત રક્ષકોએ તેની રક્ષા કરી છે. તે, મહાસંપત્તિના સ્વામી, દાનશીલના માર્ગની શોધ કરે છે; પથ્થરો તેને પિષણસ્થળે આવકારવા જાય છે. તે, પુરુષોમાં વાછરડો, બંને લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, જીવંત, પ્રશંસાપાત્ર; આગળ વધે છે અને ગર્ભમાં નિવાસ કરે છે. કિલ્લા જેવી સીમામાંથી બહાર આવેલ, તે તેજસ્વી, મેઘ જેવો, દૂર નથી; સૂર્ય જેવો, શતગુણ શક્તિથી ગતિ કરે છે. દ્વિજ, તેજસ્વી, ત્રણેય તેજસ્વી લોકમાં ઊભો છે; જળસ્થાન પર શ્રેષ્ઠ હોતાર તરીકે સ્થાપિત છે. તે જ હોતાર, દ્વિજ, જેણે સર્વ ઇચ્છિત વસ્તુઓ મહિમા માટે સ્થાપિત કરી; જે મર્ત્ય તેને સોમ રસથી યજ્ઞ આપે છે, તે આનંદ પામે છે. અગ્નિ, હું તને વારંવાર દાન આપનાર તરીકે બોલાવું છું, કેમ કે તું અમારો છે; તું મજબૂતોથી પણ આશ્રય આપે છે, અમારે મહાનતામાં આવ. મોટાભાગે બોલનાર, ધનવાન કે ક્રોધી પણ તને હરાવી શકતો નથી; તું કદી તારા શરણાગતને, ન તો અવિશ્વાસીને, છોડી નથી આપતો. તે વિદ્વાન, તેજસ્વી, સ્વર્ગમાં સૌથી શક્તિશાળી, અગ્નિ, અમે તારા અનુયાયી બનીએ એવી આશા. મિત્ર જેવો, જેને વિદ્વાનો ગાયોમાં, ધન માટે, સભામાં અને જળમાં ઉત્પન્ન કરે છે; બે દુનિયા, દ્રઢતા અને ધ્વનિથી કંપતી, પ્રિય, પૂજ્ય આધારને પ્રતિસાદ આપે છે. જયારે તમે બંને, સોમ પાવનારા યજમાન દ્વારા વારંવાર બોલાવાય છો, મિત્ર જેવા, સ્વભાવથી સ્થાન ગ્રહણ કરો છો, ત્યારે તમે જ્ઞાન આપો છો, માર્ગ માટે પ્રશંસિત થાઓ છો, અને ઘરના રક્ષક તરીકે પ્રસિદ્ધ થાઓ છો. તમને, લોકો, આકાશ અને પૃથ્વીના જન્મને, મહાનતાને જાહેર કરવું જોઈએ; જયારે તમે અમર અને ધર્મવાનને ધારો છો, હોતાર તરીકે પૂજાને વિદ્યા દ્વારા માર્ગદર્શન આપો છો. આ રીતે, અગ્નિ દેવના તેજ, રક્ષણ, વિદ્યા અને કૃપાથી યજ્ઞ, કુટુંબ અને સમગ્ર સૃષ્ટિમાં કલ્યાણ, આનંદ અને અજ્ઞાન પર વિજય પ્રાપ્ત થાય છે.