આગ્નિ દેવની મહિમા અને તેમની ક્રિયાઓની આ વાત છે. તેઓ શ્યામવર્ણ લોકોમાં શોભાયમાન છે, નમન કરે છે; વાછરડા જેવો ગર્જના કરતાં પોતાના પત્નીઓ પાસે જાય છે. તેઓ દ્રઢ બનીને તેજસ્વી દેખાય છે; શિંગડા જેવાં તીવ્ર બનીને દોડે છે, એમને પકડવું અઘરું છે. આગ્નિ દેવ વ્યવસ્થિત અને વ્યાપક છે, બધાને એકત્ર કરે છે, જાણે તેઓ હંમેશા સુતા હોય તેમ જાણે છે; તેઓ ફરીથી ઉગે છે, દૈવી સ્થાન સુધી જઈને પણ, માતા-પિતાને મળીને નવી રચના કરે છે. તેઓ ચપળ છે, વાળ વહેતા છે અને ગર્જના સાથે ઊભા રહે છે; ક્રોધ વિના, ફરીથી મુસાફરી માટે પાછા આવે છે; પોતાનું વૃદ્ધાપણ છોડીને, અવાજ કરતાં આગળ વધે છે અને નવી, થાક ન માનતી જીવંત શક્તિ જન્માવે છે. આગ્નિ દેવ શોભાયમાન થઈને માતા આસપાસ ફરે છે, રોજે રોજ શક્તિથી વૃદ્ધાપણને પાર કરે છે; યુવાની ધારણ કરીને હંસ જેવો ચાલે છે, સતત ઇચ્છા ધરાવે છે અને ગરુડ જેવો માર્ગમાં જોડાય છે. “હે આગ્નિ, દાનશીલોમાં તું અમારે માટે તેજ આપ; વાછરડા જેવો દમદાર બની, ગૃહપતિ, તું શ્વાસ લે; જે ગર્ભવતી છે, તે કદી નિષ્ફળ ન થાય, યુદ્ધમાં કવચ જેવું રક્ષણ મળે.” “હે આગ્નિ, અમારો શ્રેષ્ઠ હવન તને પ્રિય થાય, દુર્હવન કરતાં વધુ; તારા તેજથી, શુદ્ધ પ્રકાશથી અમારે માટે ધન-સમૃદ્ધિ જીત.” “હે આગ્નિ, અમારે રથ, નૌકા અને ઘરમાં માર્ગદર્શક, પથદર્શક શક્તિ આપે; અમારા વીર, દાનશીલ અને પાર કરનાર સૌને રક્ષણ આપે.” “હે આગ્નિ, અમારો સ્તુતિપાઠ સાંભળી, સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને નદીઓ સાથે આવ; ગાય અને જવાર માટે, લાંબા ગર્જનાથી, લાલવર્ણવાળા શ્રેષ્ઠ પસંદ કરે.” આગ્નિના તેજને દેવતા માટે સ્વરૂપરૂપે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે; એ શક્તિશાળી દેવનું તેજ છે, જેના પરથી બધું જન્મે છે; જ્યારે વિચાર આવે અને સિદ્ધિ આપે, સત્યની ગાયો પ્રવાહી ધારા આપે છે. આ તેજસ્વી, પિતૃપ્રધાન અગ્નિ હંમેશા શયન કરે છે; બીજો એ સાત માતાઓમાં છે; જ્યારે સ્ત્રીઓ આ વાછરડાને દૂધ આપે છે, ત્યારે ત્રીજો, દશગુણ બુદ્ધિશાળી જન્મે છે. જ્યારે શક્તિશાળી પુત્રો, મહાબળશાળી રાજા, મહિષના સ્વરૂપમાંથી બહાર આવે છે; જ્યારે મધપાન કરનાર માટે, તેઓ આકાશમાં ચાલે છે, માતરીશ્વાન રહેલા અગ્નિને જાગૃત કરે છે. પિતાના ઉચ્ચ સ્થાનેથી જ્યારે તેને દૂર કરવામાં આવે છે, ત્યારે શાખાઓ પર રસપાન કરનાર કૂંપળો ઉગે છે; બંને વંશો જાગે છે, ત્યારે તેજસ્વી બની, અગ્નિ આકાશમાં શુદ્ધ બની જાય છે. પછી અગ્નિ માતાઓમાં પ્રવેશે છે, શુદ્ધ, અખંડિત રહીને વ્યાપક ફેલાય છે; જેમ પૂર્વવર્તીઓ ચઢ્યા, તેમ એ હંમેશા યુવાન રહીને નવા, નીચલા લોકોમાં દોડે છે. પછી સ્વર્ગવાસીઓમાં, તેઓ આમંત્રકને પસંદ કરે છે, ભાગા જેવા અનુગ્રહ માટે દોડે છે; દેવતાઓ પોતાની ઈચ્છા અને શક્તિથી, અનેક સ્તુતિથી, તું મર્ત્યની પ્રાર્થના સર્વત્ર પહોંચાડે છે. જ્યારે પવનથી ચલિત યજ્ઞાગ્નિ ફેલાય છે, neighing ઘોડા જેવો, અજુન, અખંડિત; તેનો માર્ગ નીચે અંધકારમય, કાળાં જીભવાળો, શુદ્ધ જન્મ ધરાવતો, તેઓ લોકોને ખુલ્લા કરે છે. રથ જેવો, લાલ અંગો સાથે આકાશ તરફ જાય છે; ત્યાંથી કાળા, જમણી તરફ પુત્રો, વીરની શક્તિ ઈચ્છે છે. હે અગ્નિ, તારા સાથે વ્રતસ્થ વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન અને દાનશીલોએ આનંદ માણ્યો; જ્યારે તું સર્વવ્યાપી બનીને એમના વચ્ચે ફર્યો, ત્યારે રિમ કદી ધરીને અક્ષને પછાડી શકતી નથી. હે અગ્નિ, યુવાન, દબાવનાર અને સ્તુતિ કરનાર માટે તું દૈવી, વિશાળ ધન આપે છે; તને, હંમેશા નવી, યુવાન શક્તિવાળાને, અમે ભાગા સમાન મહાન ધન માટે પ્રાર્થના કરીએ છીએ. તું અમને તેજસ્વી, ગૃહસ્થ, ભાગા સમાન ધન, જ્ઞાન અને સ્થિરતા આપે છે; કિરણો જેવો, બંને પેઢીઓને માર્ગદર્શન આપે છે, દેવોના સ્તુતિ અને સત્ય લાવે છે. અમારો તેજસ્વી, હંમેશા યુવાન હોતાર, આનંદદાયક, ધ્યાનપૂર્વક, તેજસ્વી રથ સાથે અમને સાંભળે; નિર્દોષ અગ્નિ શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શક સાથે અમને ધન અને સુખ તરફ લઈ જાય. અગ્નિ, ગર્જનારા જ્વાળાઓ સાથે, રાજ્ય માટે અર્પણ લઈ જાય; દાનશીલ અને અમે પણ, ધુમ્મસને પાર કરીને, સૂર્ય જેવો અંધકારને હરાવીએ. પ્રજ્વલિત અગ્નિ, આજે દેવતાઓને યજ્ઞસ્થળે લાવ; પ્રાચીન સૂત્ર યજમાન માટે ખેંચ. હે અગ્નિ, ઘી અને મધથી ભરેલા અર્પણ માટે, બુદ્ધિમાન યજમાન અને ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરનાર માટે તું આવ. પવિત્ર, તેજસ્વી અને અદ્ભુત અગ્નિ, મધુર હવનનો સ્વાદ લેવા ઈચ્છે છે; નરાશંસ, ત્રણ વખત સ્વર્ગમાંથી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ. આમંત્રિત અગ્નિ, ઈન્દ્રને અહીં લાવ, તેજસ્વી અને પ્રિય; મારા વિચારો તારી પાસે સીધા કહું છું, હે સુવાણી. જે યજ્ઞમાં દર્ભ વિછાય છે, આસન તૈયાર થાય છે, ઈન્દ્ર માટે શ્રેષ્ઠ, વિશાળ અને રક્ષણ આપનાર આશ્રય પસંદ કરું છું. મહાન, અમર દેવતાઓ દેવલોકમાં જાય; પવિત્ર, ઇચ્છિત, દૈવી દ્વારો સર્વદિશામાં ખુલ્લાં પડે. રાત અને ઉષા, શોભાયમાન, સાથે આવે; સત્યની યુવાન માતાઓ, કૃપાથી દર્ભ પર બેસે. મધુર જીભવાળા, કાળજીપૂર્વક, દૈવી હોતાર, બુદ્ધિશાળી, આજે આ યજ્ઞ ઝડપી, સ્વર્ગ સુધી પહોંચે એવી રીતે કરે. પવિત્ર, દેવોમાં સ્થાન પામેલો હોતાર છે; મારુતોમાં, ભારતી, ઇલા, સરસ્વતી અને મહી, એ સૌ દર્ભ પર બેસે. તે અદ્ભુત, સર્વરક્ષક, અનેક સ્વરૂપ ધરાવનાર ત્વષ્ટૃ અમારે માટે ધન માટે વ્યાપક આધાર આપે. દેવતાઓએ પોતાની શક્તિથી દૈવીઓ મોકલ્યા, હે વનપતિ; અગ્નિ, દેવોમાં બુદ્ધિમાન, આનંદથી અર્પણ સ્વીકાર કરે છે. પૂષણ, મારુત, સર્વ દેવતાઓ, વાયુ, સ્વાહા સાથે, ગાયત્ર માટે ઈન્દ્રને અર્પણ કરો. સ્વાહા સાથે કરેલી અર્પણ માટે આવો; હે ઈન્દ્ર, પકાર સાંભળ, યજ્ઞમાં તું આમંત્રિત છે. હું અગ્નિ માટે શક્તિશાળી, નવી સ્તુતિ લાવું છું, વચન અને વિચાર; પ્રિય હોતાર, વસુઓ સાથે, પૃથ્વી પર પુજારી બનીને સ્થિર થયા. તે, સર્વોચ્ચ સ્વર્ગમાં જન્મીને, માતરીશ્વન માટે અગ્નિ રૂપે દેખાયો; તેની ઈચ્છા અને પ્રજ્વલનથી, એના તેજે આકાશ-પૃથ્વી પ્રકાશિત થયા. એના તીવ્ર, અખંડિત કિરણો, સુંદર, તેજસ્વી જ્વાળાઓ, વહેતી નદીઓ જેવાં, હંમેશા યુવાન, કદી ન શાંત થનારા છે. ભૃગુઓએ, સર્વજ્ઞાની, યમને પૃથ્વીનું નાભિ, વિશ્વનો આધાર પસંદ કર્યો; એ અગ્નિને પોતાના ઘરમાં સ્તુતિથી પૂજો, જે એકલવાયો, ધનવાન વરુણ જેવો રાજા છે. એનો અવાજ અપ્રતિમ છે, મારુતોની ગર્જના જેવો, સેનાની ગતિ જેવો, દૈવી વીજળી જેવો; અગ્નિ પોતાના જડબાં અને તીક્ષ્ણ દાંતથી ભક્ષે છે, શત્રુઓને વિજીત કરે છે, યુદ્ધવીર જેવો. શું અગ્નિ, સ્તુતિમાં આનંદ પામતો વીર, અમને ધન આપશે? શું એ અમારી ઈચ્છા પૂર્ણ કરશે? એની પ્રેરણા અમારાં વિચારોને સફળતા તરફ દોરી જાય; શુદ્ધ ચહેરા સાથે, હું આ પ્રેરિત મનથી એનું સ્તુતિ કરું છું. આ રીતે, અગ્નિ દેવના તેજ, શક્તિ, અને કૃપાથી યજ્ઞ સફળ બને છે, અને ભક્તો માટે કલ્યાણ, ધન અને સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય છે.