વાયુ દેવ બધા દેવોમાં સૌપ્રથમ સોમપાનના અધિકારી છે—પહેલી પાંદડી, પહેલી આરાધના એમને જ સમર્પિત થાય છે. દૂધાળ ગાયોના સમૂહોમાં પણ, પસંદ કરાયેલા મનુષ્યોમાં, વાયુ માટે ઘીનું વિપુલ દાન વહે છે. યજ્ઞસ્થળે, હજારો જૂથો સાથે, હજારો રથો સાથે, વાયુને આમંત્રિત કરવામાં આવે છે—એમના માટે મધુર, તાજા, પવિત્ર સોમરસ તૈયાર છે, દેવતાઓએ પણ સૌપ્રથમ એમના માટે જ યજ્ઞમાં ભાગ લીધો છે. પવિત્ર પથ્થરો વડે છાનવામાં આવેલો, તેજસ્વી સોમરસ વાયુ માટે વહી રહ્યો છે, દેવતાઓમાં એમના હિત માટે આ અંશ પોકારવામાં આવ્યો છે. વાયુ, તું તારા જથ્થાઓ સાથે આનંદપૂર્વક આવો, અમારે યજ્ઞને પધારો. સોમરસના આ પ્રવાહ, ઝળહળતા અને હંમેશા નવા, યજ્ઞકર્મમાં તારા માટે છાનવામાં આવ્યા છે. વાયુના તેજસ્વી રથ, દાન અને ઉત્સવ માટે, સહાય કરવા માટે આવે છે—મધુર સોમપાન માટે સૌપ્રથમ પાત્રતાવાળા વાયુ, તું ઈન્દ્ર સાથે, વિભૂતિ લઈને આવો. આ યજ્ઞમાં, ઈન્દ્ર અને વાયુ, અમારો ચિત્ત તમારું સ્મરણ કરે છે. પવિત્ર પથ્થરોથી દૃઢ સોમરસ છાનવામાં આવ્યો છે—તમારા માટે પીવો, અમને આનંદ આપો. બંનેએ અમને શક્તિ અને વિજય આપો. યજ્ઞમાં, પવિત્ર જળમાં છાનેલા સોમરસ, ઋત્વિજોએ વહન કર્યા છે; તેજસ્વી સોમરસ તારા માટે વહે છે, નવીન, હંમેશા તાજા. વાયુ, તું સતત વહેતા સોમરસ સુધી પધારો, જ્યાં પથ્થર સતત બોલે છે, જ્યાં ઈન્દ્ર પણ પધારે છે. ત્યાં પ્રસન્ન વાણી, ઘીનું વહાન અને યજ્ઞ માટે એકઠા થયેલા દેવતાઓ છે. અહીં, તમે બંને મધુર હવન સ્વીકારો; તમારાં પુત્રો પવિત્ર અશ્વત્થ વૃક્ષની પાસે હાજર છે—અમને પણ પુત્રપ્રાપ્તિ થાઓ. ગાય દૂધ આપે છે, જવાર રાંધાય છે; વાયુ, તારા માટે ગાયોની列 આવે છે. વાયુના શક્તિશાળી, બલવાન, વાછરડાઓ નદીઓમાં દોડે છે—તેઓ વૃદ્ધ પણ થાકતા નથી, પર્વતો પર રહે છે, સૂર્યકિરણો જેવા અટકાવા મુશ્કેલ છે. હવે, આપણે પરમ, પ્રાચીન, મહાન સ્તુતિ, યજ્ઞ અને પ્રાર્થના, કૃપાળુ દેવતાઓ માટે અર્પણ કરીએ છીએ—મિત્ર અને વરુણ, ઘીથી સમૃદ્ધ, યજ્ઞમાં પ્રશંસિત, જેમની શક્તિ અજેય છે. તેમણે વિશાળ, સત્યમય માર્ગ નિર્ધારિત કર્યો છે—ભગના તેજથી માપેલો માર્ગ, જ્યાં મિત્ર, અર્યમન અને વરુણનું તેજસ્વી આસન છે. તેઓ અદિતિ અને પ્રકાશમય પૃથ્વીને ધારે છે, રોજ-રોજ જાગૃત રહે છે. આદિત્ય દેવતાઓ દાનના અધિપતિ છે; મિત્ર અને વરુણ લોકને માર્ગદર્શન આપે છે, અર્યમન પણ. આ સોમરસ, સૌમ્ય અને શુભ, મિત્ર અને વરુણ માટે શુભદાયી થાઓ. સર્વે દેવતાઓએ આજે તેનો આનંદ માણવો જોઈએ. તમે બંને રાજાઓ, અમારી ઈચ્છા મુજબ, સત્ય પ્રમાણે વર્તો. જે મનુષ્ય મિત્ર-વરુણની ઉપાસના કરે છે, તે નિર્દોષ રહે અને દુઃખથી બચી રહે; અર્યમન તેને સીધા માર્ગે રક્ષે છે. આ મહાન આકાશ અને બે લોકને નમન—મિત્ર-વરુણને, ઈન્દ્ર-અગ્નિને, તેજસ્વી અર્યમન-ભગને વંદન. અમને દીર્ઘાયુ, સંતતિ અને સોમના સહાયથી એકતા પ્રાપ્ત થાય. દેવતાઓની કૃપાથી, ઈન્દ્રના બળથી, અમે પ્રસિદ્ધિ અને મરુતો સાથે તેજસ્વી થઈએ; અગ્નિ, મિત્ર, વરુણ અમને આશ્રય આપે. મિત્ર-વરુણ, દૂધવાળા તેજસ્વી સોમરસ માટે પધારો; પ્રભાતની કિરણો સાથે તમારે આરાધના થાય છે. સોમરસ દહીંથી છાનવામાં આવ્યો છે, પીવા માટે તૈયાર છે. તમારી માટે, સવારે, પથ્થરોથી સોમ દૂધાય છે—આ યજ્ઞમાં પધારો, પીવો. પૂષણ દેવની મહાનતા ગવાય છે—એમની શક્તિ અને કૃપા કદી ઓટી નથી. અમે એમને સ્તુતિથી બોલાવીએ છીએ, દુઃખભર્યા માર્ગે ઊંટ જેમ સુરક્ષિતપણે પસાર થાય તેમ અમને પાર કરાવો. પૂષણના મિત્રત્વમાં જ્ઞાની લોકોએ આશ્રય મેળવ્યો છે—એમના તાજા સંગથી અમને સંપત્તિ મળે. અમે અજા-શ્વ પૂષણને પ્રસન્ન કરવા, એમના દાન માટે, ઉત્તમ સ્તુતિ કરીએ છીએ; એમનું મિત્રત્વ અમારે હંમેશા સ્વીકાર્ય છે. યજ્ઞમાં, આગ્રહપૂર્વક, અગ્નિને આગળ રાખીએ છીએ—ઈન્દ્ર અને વાયુને પસંદ કરીએ છીએ. તમે બંને પ્રભાતના નાભિમાં નવી કૃપા લાવો, અમારા પ્રાર્થનાઓ દેવોને પહોંચે. મિત્ર-વરુણ, તમે ક્રોધથી અસત્યને રોકો છો; તમારા ઘરમા અમને સુવર્ણ તેજ જોવા મળે છે. અશ્વિનીકુમાર, ભક્તો તમારું યશ ગાય છે—તમારા માટે હવન આવે છે; તમારા સુવર્ણ ઘોડાંઓ ઝળહળતા રથ સાથે દ્રુત ગતિએ ચાલે છે. તમારા શક્તિથી અમને રાત-દિવસ આશીર્વાદ આપો, અશ્વિનીકુમારો. ઈન્દ્ર, પથ્થરોથી છાનેલા સોમરસ તારા માટે છે—તેઓ તને આનંદ આપે. અગ્નિ, અમને સાંભળ, દેવતાઓને સંદેશ આપ. દેવોએ ગાય અંગિરસને આપી, અર્યમને તેને દૂધી—એમને સર્વે જાણે છે. મારુતો, તમારા અદ્દભુત કાર્યો અમને મળે—નવો, અમર યશ અમારો થાય. દધ્યઙ્ગ, પ્રિયમેદ, કણ્વ, અત્રિ, મનુ—મારા પૂર્વજો—તેઓએ દેવમાર્ગ જાણ્યો છે; તેમનાં માર્ગે, હું ઈન્દ્ર-અગ્નિને નમું છું. યજ્ઞકર્મ માટે, બૃહસ્પતિ, વેના અને અન્ય દેવતાઓની આરાધના થાય છે; વિદ્વાનોએ નિવાસ સ્થાપ્યા છે. આકાશમાં, પૃથ્વી પર અને જળમાં રહેલા અગિયાર દેવતાઓ, આ યજ્ઞ સ્વીકારો. અગ્નિ માટે, આરાધ્ય માટે, પ્રકાશમાન દેવ માટે, બેઠકો તૈયાર થાય છે—પવિત્ર ચિત્તથી, પ્રકાશમય વસ્ત્રથી, અંધકાર વિસર્જન થાય છે. દ્વિજ, ત્રણવિધ રૂપે, વર્ષે વધે છે, બીજી જીભથી વંદન થાય છે. કાળાં અને સફેદ માતાઓ, સંતાનને પોષે છે; તેજસ્વી, વહેતી, પિતા જેવી પોષણ આપનારી. મનુ અને એમના સંતાન માટે મુક્તિ ઇચ્છતા, કાળા અને સફેદ, ઝડપી, પવનચાલિત ઘોડાંઓ યજ્ઞમાં જોડાય છે. તેઓ તેજસ્વી છે, વૃદ્ધિ માટે આગળ વધે છે; વાદળી વાદળ, મહાન રૂપ ધારણ કરે છે—જ્યારે પૃથ્વીને સ્પર્શે છે, ત્યારે ગર્જના અને ધ્વનિ સાથે વરસે છે. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ પવિત્ર મંત્રોમાં દેવતાઓની આરાધના, યજ્ઞના મહાત્મ્ય અને દેવ-માનવના પવિત્ર સંબંધની સુંદર ગાથા વહે છે.