પ્રાચીન કાળમાં, ઋષિએ ઉષા દેવીઓનું સ્તવન કર્યો—હું મારા ગીત અને સ્તુતિથી તમને વખાણું છું, હે ઉષાઓ, તમે વધો. હે દેવીઓ, તમારી કૃપાથી અમને હજારો અને સૈકડો ગુણું ફળ પ્રાપ્ત થાય એવી આશા રાખું છું. પ્રભાતે જ્ઞાનવાન મનુષ્ય ધનસંપત્તિ પ્રાપ્ત કરે છે, તેને સંભાળે છે અને સાચવી રાખે છે. એથી તેની સંતાન અને આયુષ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે અને એ ધન તથા પરાક્રમથી સમૃદ્ધ બને છે. જે વ્યક્તિ ઉષાઓને પ્રભાત દાન આપે છે, તેને ઇન્દ્ર સારા ઘર, ઘણું સોનુ, સુંદર ઘોડા અને ભરપૂર ધન આપે છે—જે રીતે વિજેતા પોતાના પગને ફાંસમાંથી મુક્ત કરે છે, એ રીતે એ ધન પ્રાપ્ત કરે છે. આજે, જે પ્રભાત દાન લઈને આવે છે, એ ધનથી ભરેલી રથમાં આવી પહોંચે છે, જેમ પુત્ર પિતાને મળે છે. તેને સોમ રસ પીવા દો અને સાચા વચનથી એનાં પરાક્રમમાં વધારો થાય. નદીઓ આનંદથી વહે છે, ગાયો યજ્ઞકર્તા પાસે આવે છે. જે ભરતા અને વહેંચતા હોય, એવા સર્વે પ્રસિદ્ધ લોકો, ઘી જેવી ધારા સર્વ દિશામાંથી આવે છે. જે આપે છે, એ આકાશના શિખરે સ્થિર થાય છે; જે ભરે છે, એ દેવતાઓમાં જાય છે. તેના માટે જલ ઘી લાવે છે, નદીઓ વહે છે, અને તેની યજ્ઞહૂતિ હંમેશાં ભરપૂર રહે છે. આ શ્રેષ્ઠ વસ્તુઓ દાતા માટે છે; દાતા માટે જ આકાશમાં સૂર્ય તેજે છે; દાન આપનારા અમરત્વ પ્રાપ્ત કરે છે અને આયુષ્યમાં વૃદ્ધિ કરે છે. દાતા દુ:ખ ન જુએ, તેમના સંતાનોને કોઈ નુકસાન ન થાય, હે મહાનோ! બીજાઓ માટે કોઈ સીમા નક્કી કરો, પણ જે દાન નથી આપતો, તેના પર દુ:ખ આવે. હું મારા મનથી સિંધુના સ્વામી, ધનવાન રાજા માટે અનેક સ્તુતિઓ રચું છું, જેમણે મને પ્રતિષ્ઠા માટે હજારો દાન આપ્યા. રાજાના સો સોનાના હાર, સો તૈયાર ઘોડા, અને કક્ષીવન્ત સ્વામીની સો ગાયો મને મળેલી છે—એની પ્રસિદ્ધિ સ્વર્ગમાં અમર છે. શ્યાવાએ મને દસ રથો સાથે વહુઓ આપી, સાઠ હજાર ગાયો મળેલી છે, અને કક્ષીવન્તનું ધન દિવસના અંતે ભરપૂર આવ્યું છે. દસ રથવાળાના ચાળીસ લાલ ઘોડા હજારોમાં આગળ છે; કક્ષીવન્તના ઝડપી ઘોડા સોમરસ વહેંચે છે અને સૌને પછાડી દે છે. અગાઉના દાન પછી, મને વસ્ત્રો, આઠ વખત જોડાયેલા, અને ગાયો મળી; નજીકના મિત્રો, જેમ કુળજનો, રથચાલકો પણ પ્રસિદ્ધિ પામ્યા. યદુરીએ મને કાશી સ્ત્રીના કમરને શોભે તેવી કમરપટ્ટી જેવી સુંદર વસ્તુઓ, અનેક આનંદદાયક અને ઝડપી ભેટ આપી. મારી નજીક આવો, મને સારી રીતે જુઓ, મારી નાની હસ્તી નાનો માનશો નહિ; હું આખો વાળદાર છું, જેમ ગાંધીર દેશની વાછરડી હોય એમ. હવે, હું અગ્નિને યજ્ઞકર્તા તરીકે માનું છું—દાતા, ધનવાન, શક્તિના પુત્ર, સર્વ જન્મોનો જ્ઞાતા, શુદ્ધ અને દયાળુ દેવ. તે ઘીનું પ્રવાહ અનુસરે છે, જેમ તે યજ્ઞમાં હવન કરે છે. અમે તમને, હે અગ્નિ, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્તા, મહાન ઋષિ, શ્રેષ્ઠ અંગિરસ તરીકે, પવિત્ર વિચારોથી અને સ્તુતિથી પોકારીએ છીએ. તમે, આકાશના રક્ષક, પ્રજાઓના યજ્ઞકર્તા, જ્વલંત વાળવાળા, શક્તિશાળી, સૌના સહાયક છો. તમે તેજ અને બળથી ઝગમગાવો છો, દુશ્મનનો વિનાશ કરો છો, પણ સ્વજનને નહિ; જે પણ મજબૂત છે, તેને પણ તમે જીતો છો. કિલ્લાઓ પણ તમારી સામે ઝૂકી જાય છે; તમે યજ્ઞ માટે ઝડપી લાકડાંઓથી માર્ગ જાણો છો; carpenter જેમ કાપે તેમ તમે પણ મજબૂત વસ્તુઓને કાપો છો. અમે અંધકારમાં તેજસ્વી અગ્નિનું ધ્યાન કરીએ છીએ, જે રાત્રે વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે; તમે અમને આશ્રય આપો—ભક્ત અને અભક્ત બંનેને. તમે વાવાઝોડા જેવા, મરૂતોની જેમ, ગર્જના કરો છો, વેગથી હરીફાન જમીન પર દોડો છો; તમે યજ્ઞનું ચિહ્ન ઉઠાવો છો, અને બધા લોકો આનંદથી તમારો માર્ગ અનુસરે છે. ભૃગુઓએ જ્યારે શ્રદ્ધાપૂર્વક તમને ઘસીને ઉત્પન્ન કર્યા, ત્યારે તમે ધનના સ્વામી, શુદ્ધ અને આધારભૂત બન્યા. જ્ઞાની એ રત્નો સાચવે છે. અમે તમને સર્વ જનના સ્વામી, સૌના સાથી, યથાર્થ સ્તુતિથી પોકારીએ છીએ; તમે મનુષ્યોના અતિથિ, પિતા સમાન છો. અમર પંખીઓ (હવનની જ્વાળા) દેવતાઓને હવન પહોંચાડે છે. તમે, અગ્નિ, શક્તિમાં શ્રેષ્ઠ છો, દેવકૃત્ય માટે જન્મેલા, દેવકૃત્ય માટે ધન છો. તમારો ઉત્સાહ, તમારો સંકલ્પ પણ શ્રેષ્ઠ છે; તેથી અમર દેવતાઓ સદા તમારા આસપાસ છે. અમારી સ્તુતિ મહાન, શક્તિશાળી, ગોપાળક અગ્નિ માટે હોય; તમે દરેક ઘરમાં હવનમાં હાજર રહો, ઋષિઓમાં વાઘ જેવા, યજ્ઞકર્તા, બળવાન રહો. હે અગ્નિ, અમને નજીકનું દર્શન, શુભ સલાહ અને મોટું ધન આપો; અમને સમૃદ્ધિ આપો, અને સ્તુતિ કરનારને પરાક્રમ આપો. આ અગ્નિ મનુષ્યોના ઘરમાં જન્મે છે, શ્રેષ્ઠ યજ્ઞકર્તા, પોતાના ધર્મને અનુસરે છે, સૌના મિત્ર છે, અને તેની પ્રસિદ્ધિ ધન જેવી પ્રખ્યાત છે. નિર્દોષ યજ્ઞકર્તા બલિસ્થાનમાં બેસે છે. અમે તેને યથાર્થ માર્ગે, શ્રદ્ધા અને હોમથી, દેવભાગ માટે મોકલીએ છીએ; એ અમને પોષણ આપે છે, કદી વૃદ્ધ નથી થતો; માતરિશ્વાને તેને દૂરથી મનુ પાસે લાવ્યો હતો. એ, વાછરડા જેવા, પૃથ્વી પર ફરી ફરીને, ગર્જના કરે છે, શત આંખોથી જુએ છે, જંગલમાં ઝડપી છે, અને ઊંચા શિખરો પર પોતાનું સ્થાન ધરાવે છે. એ ઘરની યજ્ઞવેદી પર યજ્ઞકર્તા છે, પોતે જ યજ્ઞ અને વિધિ જાણે છે; સર્વ જીવોને જુએ છે; ઘીથી સમૃદ્ધ એ અગ્નિ, મહેમાનરૂપે જન્મે છે. જ્યારે લોકો તેની શક્તિ ઇચ્છે છે, ત્યારે એ મદદરૂપ થાય છે, આનંદ માટે; એ સાચો દાતા છે, પોતે ધન વહેંચે છે; એ દુ:ખ, શાપ અને અપશુકથી રક્ષા કરે છે. સર્વ હિતકારી એણે સર્વ આનંદ પોતાના દાયાં હાથમાં મૂક્યા છે; એ ગૌરવમાં કદી હારતો નથી. દેવો માટે હવન તૈયાર થાય છે, અને જે સારા કર્મ કરે છે, એ માટે માર્ગ ખુલ્લો છે—અગ્નિ માટે દ્વાર ખુલે છે. અગ્નિ માનવ સભાઓમાં સૌથી શુભ છે, યજ્ઞમાં સ્વામી સમાન સ્થિર છે, લોકોમાં પ્રિય છે. એ માનવોની શ્રદ્ધાથી કરેલી હવનને સ્વીકારે છે, અને અમને વરુણના બંધનથી બચાવે છે. લોકો અગ્નિને યજ્ઞકર્તા, ધનદાતા, ચહિતા અને શ્રેષ્ઠ માનવે છે. દેવોએ તેને સર્વજ્ઞ, સર્વશ્રેષ્ઠ, પૂજ્ય યજ્ઞકર્તા, ઋષિ અને ધનદાતા તરીકે સ્થાપ્યા છે. હે ઇન્દ્ર, તમે જેમ રથને માર્ગદર્શન આપો છો, તેમ જ્ઞાન મેળવવા માટે માણસને માર્ગ બતાવો છો—even if he is far, you bring him near, you keep him unharmed. તમે મન અને ઘોડાને વશ કરો છો, જેથી ઈચ્છિત લક્ષ્ય પ્રાપ્ત થાય. જ્ઞાનીઓનું નિર્દોષ વચન અમારું થાય. હે ઇન્દ્ર, દરેક યુદ્ધમાં, તમે કુશળતાથી માનવોને મદદ માટે પોકારાવા છો. જે પરાક્રમી છે, જે ઋષિઓ સાથે જીતે છે, તેને દેવતાઓ ફળ આપે છે, તે મજબૂત છે. તમે મનુષ્યને બળથી ભરપૂર કરો છો, તેને કીર્તિ આપો છો, રક્ષા કરો છો; હું તમારા, રુદ્ર, મીત્ર, વરુણ અને કૃપાળુ દેવો માટે સ્તુતિ કરું છું. ઇન્દ્ર અમારો મિત્ર, સર્વવ્યાપી, વિજયી અને યુદ્ધોમાં જોડાયેલા રહે, એવી પ્રાર્થના કરીએ. કોઈ શત્રુ તમને હરાવી શકે નહીં; તમે દરેક દુશ્મનને જીતો છો. સૌથી ઝડપી, શક્તિશાળી અને ભયાનક પ્રાર્થનાઓથી દુશ્મનને દબાવો; જેમ તમે યોગ્ય માનો તેમ અમને ફરીથી માર્ગદર્શિત કરો. પૂર્વજોના તમામ દોષ દૂર કરો, હે અગ્નિ, અમને આવો. હવે, હું મહાન ઇન્દ્ર માટે આ વચન કહું છું—મારી સ્તુતિ, તીર જેવી, દૈત્યને હલાવી દે છે. એ આપણા દુશ્મનોને શસ્ત્રથી નાશ કરે, દુર્ભાવનાવાળાને જીતે. દુશ્મન પાણીમાં ઓગળી જાય, નીચો ઓગળી જાય. આ રીતે, ઋષિએ દેવતાઓની મહિમાનું, દાનની મહત્તાનું, અગ્નિ અને ઇન્દ્રની કૃપાનું, અને યજ્ઞના ફળનું ગાન કર્યું—જ્યાં દાન, શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી જીવનમાં સમૃદ્ધિ, આયુષ્ય અને પરમ કલ્યાણ પ્રાપ્ત થાય છે.