અશ્વિનીકુમારોની મહિમા અને દેવતાઓના કરુણાપ્રસંગોનું આ વર્ણન ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાંથી ઉજાગર થાય છે. એક વખત, કોઈ એક દુ:ખી, દૂર એકાંતમાં પોતાના પિતાના આદેશથી બંધાયેલો હતો. અશ્વિનીકુમારો, તેની પીડા સાંભળી, તેની પાસે પહોંચ્યા. તેઓએ પોતાના તેજસ્વી સહાયોથી તેને આશ્વાસન આપ્યું, અને તેમની કૃપા સાચા અર્થમાં તેના માટે પ્રગટ થઈ. પછી, મધુર મધ પીનારાં તમારા મધમાખી, ઉષિજના પ્રાર્થનાથી તમને બોલાવે છે. ત્યારે તમે દધીચિના મનને ખેંચી લીધું, અને પછી દધીચિનું માથું ઘોડાની અવાજે બોલ્યું. પેડુ, સફેદ ઘોડાવાળા, જે હંમેશાં વિજયી રહે છે, તેને અશ્વિનીકુમારો ઘણી કૃપા આપે છે. યુદ્ધમાં તેઓ પોતાના શસ્ત્રો વડે મુશ્કેલને સરળ બનાવી દે છે અને પ્રજાજનોને ઇન્દ્રની જેમ સહારો આપે છે. પછી પ્રશ્ન થાય છે—કોણ અશ્વિનીકુમારોની કૃપા યજ્ઞ દ્વારા મેળવી શકે? કોણ તેમને પ્રસન્ન કરી શકે? અજ્ઞાની કેવી રીતે તેમની પૂજા ગોઠવી શકે? જ્ઞાની શોધે છે, પૂછે છે, જ્યારે અજ્ઞાની અલગ રીતે પૂછે છે; અને માનવોમાં પણ સંશય રહે છે. અમે, જાણીને, બંનેને બોલાવીએ છીએ; તમે પણ જાણીને, અમારી સ્તુતિ સાંભળો, કારણ કે ઉત્સાહી યુવાન તમારી પાસે આવ્યો છે. હું તમને પ્રશ્ન કરું છું, હે આશ્ચર્યજનક દેવો, જેમ કોઈ યજ્ઞના ચમત્કાર વિશે દેવતાઓને પૂછે છે, એમ; હે શક્તિશાળી અને સહાયક દેવો, અમારો રક્ષણ કરો. ભૃગુના નાદમાં જે તેજ પ્રકાશે છે, જેના દ્વારા ગાયક પોતાનો સ્વરあなたંથી તમારી આરાધના કરે છે, એ સંદેશવાહક અજાણતા પણ મોકલે છે. હું તકવાણનું ગીત સાંભળ્યું છે, અશ્વિનીકુમારો, અને તેમાં આનંદ અનુભવ્યો છે; તમારી આંખો સૌંદર્યના સ્વામી છે. તમે મહાસંપત્તિના રક્ષક છો, હંમેશાં હાજર રહેનારા; અમારો સારો રક્ષણ કરો, અમને વાઘથી અને દુષ્ટતાથી બચાવો. અમારા શત્રુઓને કંઈ આપશો નહીં, અમારાં ગાયોને અન્યત્ર ચોંટાડશો નહીં, અને તેઓ દુધથી ભરપૂર રહી અમારા ઘરે જ રહે. મિત્રની મિત્રતા માટે, તમારી કૃપા માટે, યુવાન અશ્વિનીકુમારો, અમને બળથી ભરપૂર ધન આપો, અને પોષણથી ભરપૂર સમૃદ્ધિ પણ આપો. અશ્વિનીકુમારોના ઘોડાવિહિન રથમાં, જે ઉર્જાથી ભરપૂર છે, હું ઘણી વખત આનંદ માણ્યો છે. આજની સભામાં, અશ્વિનીકુમારો, અમારાં શરીરોને વિસ્તૃત કરો; લોકોમાં, સોમપાન લાવતો રથ સરળતાથી ચલાવાય છે. પછી, ઊંઘના થાકમાં અને વૈભવના આનંદમાં, બંને તેજસ્વી દેવો અમારું રક્ષણ કરો. પછી, ઇન્દ્રના પ્રસંગો આવે છે. હે તીવ્રગતિવાળા, તમે ક્યારે ભક્તજનની પ્રાર્થનાઓ અને અંગિરસોના ગીતો સાંભળશો? યજ્ઞમાં, તમે ક્યારે દાતા ઘરમાં વિશાળ પગલાં ભરશો? તમે આકાશને ટેકો આપ્યો, આધાર સ્થાપ્યો, અને પુરસ્કાર માટે ગાયમાંથી ધન આપી માનવોને સમૃદ્ધ બનાવ્યા. મહાબળવાન રંઢાળ, પોતાના જાતિનો અનુસરણ કરીને, પશુઓને જોયા; તેણે ઘોડા અને ગાયની માતાને માપી. તમે પ્રાચીન નિયમોનો ત્યાગ કર્યો નહીં, લાલ રંગવાળા, પ્રથમ શાસક; તીવ્રગતિવાળા, અંગિરસો અને દિવસોનું અનુસરણ કરતા. વીજળી, સેના બનાવ્યા; ચારપાયાં અને દ્વિપાયાં માટે આકાશને ટેકો આપ્યો. તમારા આનંદથી, સ્વર્ગીય, ગાયોની સમૃદ્ધિ આપો. જ્યારે શરૂઆતમાં ત્રિ-શિખર વળી ગયું, ત્યારે માનવીય દુશ્મનાવટને દૂર કરો. તમે, દયાળુ, દ્રૂત અને ઉદાર, બંને માતા-પિતાએ દૂધ કાઢેલું દૂધ તમારા છે. તેઓએ જે શુદ્ધ દૂધ આપ્યું છે, તે સદા દુધ આપનારી ગાયનું દૂધ છે. પછી, તીવ્રગતિવાળા જન્મ્યા, અને આનંદ અનુભવ્યો; જેમ સૂર્ય ઉષા સમયે પ્રકાશે છે, તેમ તેજથી ઝગમગ્યા. હે ઇન્દ્ર, યજ્ઞયોગ્ય લોકો સાથે, ઘરમાં સોમરસ ધારો. જ્યારે જંગલમાં તેજસ્વી સૂર્ય યજ્ઞ સમયે ગાયના વાડને ચક્કર લગાવે છે; જ્યારે તમે તમારા કાર્યો સાથે દિવસોનું અનુસરણ કરો છો, ત્યારે માનવો માટે, પશુઓ માટે, બળ માટે પ્રકાશો છો. મહાન સ્વર્ગમાંથી આઠ ઘોડાં, તેજથી ભરપૂર, અહીં સ્પર્ધા માટે આવ્યા છે. તેઓએ ગાય અને વાછરડા માટે, પથ્થરો સાથે મિશ્રણ માટે, ઉત્તેજક દ્રવ્ય દૂધ કાઢ્યું. તમે લોખંડના માર્ગને, ગાયના માર્ગને, કુશળો દ્વારા સ્વર્ગમાંથી લાવેલા પથ્થરને પાછું ફેરવ્યું. ત્યાં, કુત્સા માટે, તમે અનંત શસ્ત્રોથી શુષ્ણને પરાજય આપ્યો, અને વિજયનો પરિભ્રમણ કર્યો. પ્રાચીન સમયમાં, સૂર્યે અંધકારને પાર કરીને, પથ્થર-વિભાજક, વાદળને ફાડી નાખ્યું; શુષ્ણની ગુપ્ત શક્તિને પણ, હે દેવ, તમે આકાશ ઉપરથી નષ્ટ કરી. તમારી પાછળ, હે મહાન, મહાશક્તિઓ ચાલે છે; આકાશ અને પૃથ્વી તમારાં કાર્યમાં આનંદ પામે છે. તમે મહાવીજળીથી ચેનલમાં પડેલા વૃત્રને સંહાર્યો, દુર્ગને તોડી નાખ્યો. તમે, ઇન્દ્ર, માનવોના નેતા, સહાયક, પવનના શ્રેષ્ઠ રથચાલક છો. કવિ ઉશનાએ તમારા માટે ઉત્તેજક, રક્ષાત્મક વજ્ર બનાવ્યો, વૃત્રના સંહાર માટે. તમે, સૂર્ય, વાણાં ઘોડાં સાથે માનવોને લાવો છો, હે ઇન્દ્ર, તમે રથનું ચક્ર ફેરવો છો. તમે નવ્વે જહાજો પાર પાડ્યા, અર્પણ વગરના, અન્યોક્તને પાછું ફેરવ્યા. તમે, ઇન્દ્ર, અમને આ મુશ્કેલીમાંથી, દુ:ખ અને સંકટમાંથી બચાવો, વજ્રધારી; અમને બળ, રથયશ, અને ઘોડાની ઉત્સુકતા તરફ દોરી જાઓ; અમને કીર્તિ અને સુંદર પ્રશંસા આપો. તમારી કૃપા અમારો ત્યાગ ન કરે, હે ઉદાર, શોધનારને પુરસ્કાર મળે. હે મઘવન, અમને ગાયોમાં ધન આપો; અમે પણ તમારા સાથે મહાન ભોજનમાં ભાગીદાર બનીએ. પછી, રુદ્ર અને અન્ય દેવતાઓના યજ્ઞ પ્રસંગ આવે છે. રુદ્રને અર્પણ આપો, હે ચપળ ચિત્તવાળા, યજ્ઞ માટે પાવન દ્રવ્ય લાવો. આકાશપુત્ર, શૂરવીર મારુતોની વંદના કરો, જેમની તાકાત આકાશ અને પૃથ્વી સુધી પહોંચે છે. પત્ની જેવા, ઉષા અને રાત્રિ, જ્ઞાની, પ્રથમ આહ્વાન વધારવા માટે આવે છે. તેજસ્વી દેવો, સુંદર વસ્ત્રોમાં શોભે છે, સૂર્યની સોનાની ભાતથી ઝગમગે છે. વ્યાપક, સંપત્તિ આપનારા દેવો અમાથી પ્રસન્ન થાય; પવન, જળોમાં શક્તિશાળી, અમાથી પ્રસન્ન થાય. ઇન્દ્ર અને પર્વતો, અમારું રક્ષણ કરો; બધા દેવો અમને માર્ગ આપો. શુભ્રવસ્ત્રધારી તેજસ્વી દેવો, તેઓ રક્ષણ માટે અને આહ્વાન માટે આવે. જળપુત્રોને બોલાવો; ઝડપી વહેતી નદીઓની માતાઓને બોલાવો.