યુદ્ધના મેદાનમાં ઇન્દ્રના વજ્રની ગર્જના ગૂંજતી હતી, જાણે આકાશ પોતે જ બલથી ભરાઈને દ્રઢ અવાજે પૃથ્વી પર વરસી રહ્યું હોય. એ ગર્જનામાં સમૃદ્ધિ અને ધન ધારા થઈને ઇન્દ્ર પાસે આવે છે, અને મારુતોની સાથે રહેનાર એ દેવતા અમારા રક્ષક બને તેવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ઇન્દ્રની અપરિમિત શક્તિ અને મહિમા બંને જ દુનિયાઓ – પૃથ્વી અને આકાશ – ચારેય બાજુથી ઘેરી લે છે. જે હંમેશા હવન અને અર્પણથી પ્રસન્ન થાય છે, એ ઇન્દ્ર અને મારુતો અમારી રક્ષા કરે તેવી શુભેચ્છા વ્યક્ત થાય છે. એવું મહાબળવાન ઇન્દ્ર છે કે તેની શક્તિનો અંત દેવો, મનુષ્યો કે પાણી પણ જાણી શક્યા નથી. એ પોતાની શક્તિને કારણે પૃથ્વી અને આકાશને વિસ્તારે છે. એ પણ મારુતો સાથે અમારો રક્ષક બને એવી પ્રાર્થના થાય છે. ત્યાં, તેજસ્વી અને સુશોભિત ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતા રથ પર આરૂઢ, ઋજરાશ્વના ધનની સાથે જોડાયેલા એ દયાળુ દેવતા, નાહુ જાતિઓમાં પણ સદા સ્મૃતિમાં રહે છે. મહાબળવાન ઇન્દ્ર માટે આ સ્તુતિ ગવાઈ રહી છે. વાર્ષાગિરાના ગીતો દ્વારા એના દયાળુ સ્વભાવની પ્રશંસા થાય છે. ઋજરાશ્વ, અંબરીષ, સહદેવ અને ભયમાન – એ બધા દાતા મિત્રો સાથે મળીને ઇન્દ્રની મહિમા ગાય છે. ઘણા વખતથી પૃથ્વી પર શાંતિ સ્થાપિત કરનાર, દસ્યુઓ અને શિમ્યુઓનો નાશ કરનાર, તેજસ્વી મિત્રો સાથે ખેતરો, સૂર્ય અને પાણીનું રક્ષણ કરનાર એ શક્તિશાળી ઇન્દ્ર માટે પ્રાર્થના થાય છે. દરેક કાર્યમાં ઇન્દ્ર અમારો વકીલ બને, અમે વિજય પ્રાપ્ત કરીએ અને અમને કોઈ નુકસાન ન થાય. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી અને આકાશ અમને હાનિ ન કરે એવી પ્રાર્થના થાય છે. આપણે આનંદિત પિતાને, જે ઋજિશ્વન સાથે મળીને કાળી ગર્ભવાળી દૈત્યીને સંહાર્યા, એ મહાન અને વજ્રધારી ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. જે આનંદથી વ્યંસાને સંહાર્યો, શમ્બરાને માર્યા અને અધર્મી પિપ્રુનો વિનાશ કર્યો, અને શુષ્ણાને પણ પછાડ્યો, એવા ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે, મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. જેનું પુરૂષત્વ આકાશ અને પૃથ્વી જેટલું વિશાળ છે, જેણે વરુણને આજ્ઞા આપી છે અને સૂર્ય પણ તેની જ છે, અને નદીઓ પણ તેની વ્યવસ્થા અનુસરે છે, એવા ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે, મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. ઘોડા અને પશુઓના સ્વામી, દયાળુ અને કાર્યમાં ઝડપી, દાનમાં અડગ એવા ઇન્દ્ર, જે યજ્ઞ ન કરનાર ધનવાનને પણ સંહારે છે, એવા ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે, મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. જગતમાં જે પણ ચાલે છે, શ્વાસ લે છે, એ બધાનું અધિપતિ, પ્રથમવાર ગૌઓને પુજારી માટે શોધનાર, દસ્યુઓ અને અધર્મીઓને પછાડનાર એવા ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે, મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. વીરો અને ડરપોકો બંને જેને બોલાવે છે, ઝડપી અને વિજય ઇચ્છનાર પણ જેને યાદ કરે છે, એ ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે, મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. રુદ્રોના માર્ગોમાં જે નિષ્ણાત છે, જે રુદ્રો સાથે વંશોને વિસ્તારે છે, જેને વિચારથી પ્રશંસા મળે છે અને જે પ્રસિદ્ધ છે, એવા ઇન્દ્રને, મારુતો સાથે, મિત્રતા માટે બોલાવીએ છીએ. મારુતો સાથે રહેનારા ઇન્દ્ર, તમે ઉચ્ચ આસન પર હો કે નીચા સભામંડપમાં, ત્યાંથી અમારે યજ્ઞમાં પધારો, અમે તમારી માટે અર્પણ તૈયાર કર્યું છે, હે સત્યદાતા. હે ઇન્દ્ર, તમારી માટે અમે સોમ રસ પિરસ્યો છે, યજ્ઞ માટે અર્પણ તૈયાર કર્યું છે, પ્રાર્થનાઓના નેતા, તમે તમારા દળ અને મારુતો સાથે પવિત્ર કૂશ પર આવીને આ યજ્ઞમાં આનંદ માણો. તમારા વાંસળીયાં ઘોડાઓ સાથે પ્રસન્ન થાઓ, તમારા ગાલો ફુલાવો, ધારા વહેવા દો. સુંદર ગાલવાળાં ઘોડાઓ તમને અહીં લાવે, અમારી અર્પણો સૌમ્યતાથી સ્વીકારો. મારુતોના સ્તુતિથી ગુંજતા સભાના રક્ષક તરીકે, અમે ઇન્દ્ર સાથે બળ જીતીએ. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી અને આકાશ અમને હાનિ ન કરે. હે મહાન ઇન્દ્ર, તમારી મહિમાની મહાપુજા માટે, ધિષણા દ્વારા પ્રેરિત થઈને હું આ વિચાર પ્રસ્તુત કરું છું. ઉત્સવ અને પ્રયત્નમાં દેવોએ ઇન્દ્રને અપરિમિત બળવાન અને વિજયી માન્યો છે. સાત નદીઓ એના યશને વહન કરે છે; આકાશ અને પૃથ્વી એના અદ્ભુત રૂપને દર્શાવે છે. અમારે માટે સૂર્ય અને ચંદ્ર કૃપા કરીને જુએ છે; હે ઇન્દ્ર, ભક્તિપૂર્વક કરનારાઓમાં વિશ્વાસપૂર્વક વિહાર કરો. અમારી સફળતા માટે, હે દયાળુ, એ વિજયી રથ હંકાળો – જે સ્પર્ધામાં અમને પસંદ છે. અનેક દ્વારા પ્રશંસા પામનાર ઇન્દ્ર, દુશ્મનો સામે અમને તમારી રક્ષા આપો. તમારા સહયોગથી અમે યુદ્ધમાં વિજયી થઈએ, દરેક સ્પર્ધામાં અમારો ભાગ વધે. અમારે માટે માર્ગ સરળ કરો, દુશ્મનોની શક્તિ તોડી નાખો, હે દયાળુ અને મહાન. વિભિન્ન લોકો, વિવિધ વિચારો સાથે, ધનની ઇચ્છા લઈને તમને બોલાવે છે, હે ધનના ધારક. વિજય માટે અમારા રથ પાસે રહો; તમારી સ્થિર બુદ્ધિથી તમે સદા વિજયી રહો છો. ગાયોની ઉપર વિજય મેળવનાર, અનંત સંકલ્પવાળા, સિંહ સમાન, સહાયમાં શતગુણ, અવરોધો તોડનાર – એવો બળવાન ઇન્દ્ર, જેને સફળતા ઇચ્છનાર સૌ બોલાવે છે. હે દયાળુ ઇન્દ્ર, તમે હજારો વિખ્યાત મહિમા પ્રાપ્ત કરી છે. ધિષણાએ તમને અપરિમિત બનાવી દીધા છે, અને તમે નગરોનો સંહાર કરીને દુશ્મનોને પછાડો છો. તમારી શક્તિ ત્રણેય લોકમાં સ્થિર છે; ત્રણ પૃથ્વી, ત્રણ પ્રકાશ તમે સ્થાપ્યાં છે. આખા જગતને તમે આવરી લીધું છે; હે ઇન્દ્ર, તમે જન્મથી અજેય છો. દેવોમાં આપણે પ્રથમ તમને બોલાવીએ છીએ; યુદ્ધમાં તમે સદા વિજયી રહો છો. ઇન્દ્ર, અમારી ઉર્જા ભરપૂર રથને દુશ્મન સામે વિજયી બનાવો. તમે વિજય મેળવો છો, અને કોઈ ધન તમને રોકી શકતું નથી; યુવાની અને મહાન કાર્યોમાં દયાળુ છો. અમે તમારે સહાય માટે પ્રાર્થના કરીએ છીએ; હે ઇન્દ્ર, અમને પ્રેરણા આપો. દરેક કાર્યમાં ઇન્દ્ર અમારો વકીલ બને, અમે બળ જીતીએ અને અમને કોઈ હાનિ ન થાય. મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, નદી, પૃથ્વી અને આકાશ અમને હાનિ ન કરે. તમે જે પરમ શક્તિ ધરાવો છો, એ પૂર્વજોએ દૂરથી જ માન્ય કરી છે. એક વસ્તુ રોકાય છે, બીજી પ્રકાશિત થાય છે; તમારો ચિહ્ન જાણે સમતલ મેદાન પર દેખાય છે. તે ઇન્દ્રે પૃથ્વીને સ્થિર અને વિસ્તૃત કરી; પોતાના વજ્રથી પાણી છોડાવ્યાં. તેણે સાપનો સંહાર કર્યો, પર્વતો ફાડી નાખ્યા અને મેઘને પણ તોડી નાખ્યો. યુવાન અને પોતાનાં બળમાં વિશ્વાસ રાખીને, ઇન્દ્ર આગળ વધ્યો અને દસ્યુઓના કિલ્લાઓ તોડી નાખ્યા. તેની વજ્રશક્તિથી આર્યોની મહિમા અને બળ વધે છે. આવી બધી પ્રસિદ્ધિ ધરાવનાર ઇન્દ્રનું નામ પેઢી-દર-પેઢી લોકોએ ગાયું છે. દુશ્મનોના સંહારમાં આગળ વધીને, વજ્રધારી પુત્રે પોતાનું નામ પ્રખ્યાત કર્યું છે. એના સમૃદ્ધ ધનને જુઓ, એના બળમાં શ્રદ્ધા રાખો. તેણે ગાયો, ઘોડા, ઔષધીઓ, પાણી અને વન શોધ્યાં. મહાન ઇન્દ્ર માટે આપણે સોમ રસ પિરસીએ, જે બળવાન અને અસંખ્ય કાર્યો કરનાર છે. જે સાવધાન યોદ્ધા સમાન છે, એ દેવહીનના ધનને વહેંચે છે. હે ઇન્દ્ર, તમે એ વિરતા દર્શાવી જ્યારે વજ્રથી સૂતાં સાપને જગાડ્યો; ત્યારે તમારી તમામ પત્નીઓ, પક્ષીઓ અને દેવતાઓમાં આનંદ છવાયો. જ્યારે તમે શુષ્ણ, પિપ્રુ, કુયવ અને વૃત્રનો સંહાર કર્યો, અને શમ્બરાના નવ્વાણું કિલ્લા તોડી નાખ્યા, ત્યારે મિત્ર, વરુણ, અદિતિ, સિંધુ, પૃથ્વી અને આકાશ અમને હાનિ ન કરે એવી પ્રાર્થના થાય છે. ઇન્દ્ર, તમારું આસન સ્થિરપણે સ્થાપિત થયું છે; ત્યાં બેસો, ગૂંજતા વાછરડા સમાન. ઘોડાઓને ઉનહાર કરો, થાકેલા રથને સાંજે આરામ આપો. આ માણસો ઉત્સુક મનથી ઝડપથી ઇન્દ્રને શોધવા આવ્યા છે; દેવો, દાસનો ક્રોધ દૂર કરીને, અમને આર્યાઓને સમૃદ્ધિ આપી છે. પોતાની શક્તિથી ઇન્દ્ર પ્રકાશ પેદા કરે છે, અને પાણી પર ફીણ ઉભું કરે છે. દૂધથી સ્નાન કરાવેલી, કુયવના સંહાર જેવી વધૂ, તમે સ્તનના ઢાળે રહો. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ મંત્રોમાં ઇન્દ્રની મહિમા, બળ, દયાળુતા અને વિજયોની વાર્તા શ્રદ્ધાપૂર્વક અને ભાવપૂર્વક ગવાઈ છે, જ્યાં દરેક યજ્ઞ, દરેક પ્રાર્થના, દરેક વિજય માટે ઇન્દ્ર અને તેની સાથેના મારુતોને સતત સ્મરણ કરવામાં આવે છે.