ઋષિગણો યજ્ઞસ્થળે એકત્રિત થયા છે. તેઓએ મહાન અને વિજયી ઋભુપુત્રોને આહ્વાન કર્યું—જે બધાને પૂર્તિ આપનારા છે અને જેમણે પૃથ્વીને ગાયની જેમ આનંદપૂર્વક અનુભવ્યું છે. દેવીઓની ભક્તિ સાથે, તેઓ અગ્નિ સ્વરૂપ જાતવેદાને બોલાવે છે, જેથી એ યથાક્રમ આહુતિઓને લઈને જાય. યજ્ઞ માટે સમર્પિત પુરૂહિત, દેવોને અર્પિત અને ચમકતો, સ્વેચ્છાએ યજ્ઞમાં આગળ વધે છે—જેમ યોગ્ય રીતે જોડાયેલી રથ ચાલે છે તેમ. એ અગ્નિ, અમર જન્મથી પ્રસરીને વિશાળ બને છે; જીવન માટે રચાયેલ એ દેવ, શક્તિ કરતાં વધુ શક્તિશાળી છે. જ્ઞાની ઋષિઓ પોતાના હૃદય અને મનથી પાંખ ધરાવનારા, અસુરની માયાથી ઢંકાયેલા, એ તત્ત્વને અનુભવતા છે. સમુદ્રની અંદર, તેઓ સૂર્યકિરણોની પથ શોધતા સર્જનહારના માર્ગને જોતા છે. એ પાંખ ધરાવનાર મનમાં વાણી ધરાવે છે; ગંધર્વએ તેને ગર્ભમાં उद्घોષિત કરી હતી. તેજસ્વી સ્વર્ગીય જ્ઞાન ઋષિઓ અમરતાના આસન પર રક્ષે છે. હું એ ગોપાલકને જોઉં છું, જે ક્યારેય પડતો નથી, બંને માર્ગે ગમે ત્યાં વિહરે છે; એ સર્વત્ર સમાન અને અલગ વસ્ત્ર ધારણ કરી, લોકોમાં ફરતો રહે છે. આપણે અહીં કલ્યાણ માટે તાર્ક્ષ્યને બોલાવીએ—એ શક્તિશાળી, દેવપ્રેરિત, વિજયી અને ઝડપી રથ, અખંડિત ચક્રવાળો, યુદ્ધવિજયી. કલ્યાણ ઇચ્છીને, આપણે ઇન્દ્રની કૃપા માંગીએ; આપણે નૌકાની જેમ પાર જઈએ અને વિશાળ, ઊંડી પૃથ્વી અમને ક્યારેય હાનિ ન પહોંચાડે. જે દેવ એક સાથે પોતાના બળથી પાંચ જાતિઓને સૂર્યપ્રભા જેવી પ્રકાશથી વ્યાપી દીધા—એની સમૃદ્ધિ અશેષ છે, હજારો-લાખોમાં છે, ક્યારેય ક્ષીણ થતી નથી, નવી યુવતીની જેમ હંમેશા હર્ષિત રહે છે. પુરૂહિતો, ઉઠો અને ઇન્દ્રના ભાગને જુઓ; તમે તૈયાર હો કે નહો, અર્પણ કરો અથવા ઈચ્છો. ઇન્દ્ર, આ અર્પણ સાંભળો અને પધારો; સૂર્યે પોતાની યાત્રા પૂર્ણ કરી છે. તમારી આસપાસ મિત્રો ધન સાથે ભેગા થાય છે, જેમ ઘરમુખ લઘુસંઘમાં ફરતા હોય છે. હું અર્પણને પાત્રમાં શુદ્ધ, અગ્નિમાં શુદ્ધ અને નવા સત્યયજ્ઞમાં સર્વશુદ્ધ માનું છું. ઇન્દ્ર, વજ્રધારી, મધ્યાહ્નના સોમપાનમાં આનંદ પામો. હે બહુપ્રસિદ્ધ, તમે શત્રુઓને જીત્યા છે; તમારી મહાન શક્તિ અમને અહીં દાન આપે. ઇન્દ્ર, તમારાં દાયાં હાથથી અમને ધન આપો; તમે નદીઓના સ્વામી અને ધનના પતિ છો. તમે ભયાનક પ્રાણીની જેમ પર્વતોમાં વિહરતા, દૂર પ્રદેશોમાંથી આવ્યા છો. વજ્ર પકડો અને શત્રુઓને તોડી નાખો, દ્વેષ દૂર કરો. ઇન્દ્ર, તમે સર્વોચ્ચ શક્તિથી જન્મ્યા, જનસમુદાયમાં વૃષભ છો. તમે દુશ્મન જાતિને હાંકી કાઢી, દેવો માટે વિશાળ સ્થાન તૈયાર કર્યું. જેનું નામ પ્રથ અને સપ્રથ છે, અનુષ્ટુપ છંદમાં, અને જેના યજ્ઞમાં હોત્ર છે—વસિષ્ઠએ ધાતૃ, સવિતૃ અને વિષ્ણુના તેજથી રથંતર સંહિતાને મેળવી લીધી. તેમણે ગુપ્ત યજ્ઞસ્થાન, સર્વોચ્ચ સ્થાન શોધી કાઢ્યું. ભરદ્વાજએ ધાતૃ, સવિતૃ અને વિષ્ણુના તેજથી અગ્નિ માટે બૃહત રચ્યું. તેઓએ તેજસ્વી મનથી પ્રથમ દૈવી માર્ગ શોધી કાઢ્યો, જે યજુષ્ સૂત્રોથી વણાયેલો છે. ધાતૃ, સવિતૃ અને વિષ્ણુના તેજથી તેમણે સૂર્યમાંથી તપ્ત સોમ કાઢ્યો. બૃહસ્પતિ અમને દુર્ગમ સ્થળે પાર પાડે, અમને પાછા લાવે, દુર્વચનના શાપથી દૂર રાખે. એ દ્વેષને નાશ કરે, દુરાશય દૂર કરે અને ઉપાસકને કલ્યાણ આપે. નારાશંસ પ્રથમ અર્પણમાં અમને રક્ષે, અંતિમ હોત્ર અને આહ્વાનમાં પણ કલ્યાણ આપે; એ દ્વેષને નાશ કરે. દહકતા મસ્તકવાળો દેવ દૈત્યોને દહાવે, જે વેદવાણીના દુશ્મન છે, તીક્ષ્ણ બાણથી ઘાયલ થાય; એ દ્વેષને નાશ કરે. હું તપથી જન્મેલા, તેજથી ચમકતા, વિવેકી તત્વને મનથી જોયું છે. અહીં સંતાન આપો, ધન આપો; જે પુત્ર ઇચ્છે એને પુત્ર આપો. મેં તમને મનથી જોયા, આપના સ્વરૂપમાં તેજસ્વી, ઋતુથી ક્યારેય વિમુખ નહીં. યુવા સ્ત્રી મારી નજીક આવે, પુત્ર ઇચ્છનારને સંતાન આપો. હું વનસ્પતિઓમાં, સર્વ લોકોમાં બીજ સ્થાપ્યું છે; પૃથ્વી પર સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું, સ્ત્રીઓને પુત્ર આપ્યા. વિષ્ણુ ગર્ભ તૈયાર કરે, ત્વષ્ટા રૂપ રચે, પ્રજાપતિ સ્નાન કરે અને ધાતૃ ગર્ભ સ્થાપે. સીનીવાલી, સરસ્વતી અને કમળમાળા ધરાવતી અશ્વિનીકુમારીઓ ગર્ભ સ્થાપે. અશ્વિનીકુમારો churn કરેલી સુવર્ણ અરણિ, એ ગર્ભને દસમા મહિને જન્મ માટે અમે આવાહન કરીએ છીએ. ત્રણે તેજસ્વી સ્વર્ગસ્થ દેવ, મિત્ર, ઍર્યમન અને અજરેય વરુણ અમને મહાન સહાય આપે. તેમને કોઈ દુશ્મન નથી, માર્ગે કે ચૌરાહે; દુર્વાંછક એમનો કશું ઉખાડી શકતો નથી. જેમને અદિતિપુત્રો જીવન માટે સ્થાયી પ્રકાશ આપે છે, તે મરણશીલ માટે હંમેશા કલ્યાણ રહે છે. પવન અમને આરોગ્ય આપે, આનંદદાયક અને હૃદયને સુખદ, અમારું જીવન આગળ વધે. પવન, તમે અમારા પિતા, ભાઈ અને મિત્ર છો; અમને જીવનપાત્ર બનાવો. અમરતાનું જે ખજાનુ તમારા ઘરમાં છે, એમાંથી અમને જીવન માટે આપો. હું વાણી અગ્નિ, વનવાસી વૃષભને અર્પણ કરું છું; એ અમને દ્વેષથી પાર પાડે. જે દૂરસ્થ પ્રદેશથી તેજથી ચમકે છે, એ અમને દ્વેષથી પાર પાડે. શુદ્ધ તેજથી દૈત્યને હરાવનારો વૃષભ અમને દ્વેષથી પાર પાડે. જે સર્વને દૃષ્ટિથી જુએ છે, સર્વ ભૂતને એક સાથે નિહાળે છે, એ અમને દ્વેષથી પાર પાડે. જે તેજસ્વી, પ્રદેશની પાર જન્મેલો અગ્નિ છે, એ અમને દ્વેષથી પાર પાડે. હવે, ઝડપી ઘોડાને જાતવેદા અગ્નિને અર્પણ કરો; આ આસન અમારે માટે કલ્યાણદાયક થાઓ.