કથાની શરૂઆત એક વિશિષ્ટ યજ્ઞક્રિયા સાથે થાય છે, જ્યાં ઋષિઓ દૃઢ શ્રદ્ધા અને નિષ્ઠાથી સોમના હવન દ્વારા ઇન્દ્રને પ્રસન્ન કરે છે. તેઓ જાણે છે કે, જ્યારે આ રીતે ઇન્દ્રની આરાધના થાય છે ત્યારે એ તમામ જાતિઓને વિજયી બનાવી, તેમને વશમાં કરી, તેમનો શ્રેષ્ઠ દાન સ્વીકારી લે છે. પછી, વિજયી યજ્ઞ દ્વારા, જે યજ્ઞે ઇન્દ્રને વિજયી બનાવ્યો હતો, એ જ યજ્ઞબળથી બ્રહ્મણસ્પતિને રાજ્ય માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે—"અમારા માટે એ યજ્ઞબળ વળાવો." દુશ્મનો અને સ્પર્ધકોને પરાજિત કરીને, જે પણ વિરોધ કરે છે, તેમના સામે અડગ રહેવાની પ્રાર્થના છે. દેવતા સાવિતૃ અને સોમ, તથા સર્વ જીવો, જેવું તમે ઇચ્છો તેમ, તમારી આસપાસ સંરક્ષણ પાથરે તેવી આશા વ્યક્ત થાય છે. જે યજ્ઞથી ઇન્દ્ર મહિમાવંત અને ઉન્નત બન્યા, એ જ યજ્ઞથી દેવોએ મને અકંપિત અને વિગ્રહીન બનાવ્યો છે—હવે હું પણ એવો જ થયો છું. હું વિગ્રહીન, વિગ્રહવિનાશક, શક્તિશાળી રાજ્ય સાથે દુશ્મનોને જીતનારો બની, સર્વ જીવો અને લોકમાં શ્રેષ્ઠ થાઉં એવી પ્રાર્થના છે. યજ્ઞમાં સોમ દબાવવા માટેના પથ્થરો (અદ્રયુ) માટે પણ પ્રાર્થના થાય છે કે, દેવતા સાવિતૃ તેમને ધર્મમાર્ગે આશીર્વાદ આપે. એ પથ્થરો દુર્વચન અને દુર્વિચાર દૂર કરે, અને આરોગ્યપ્રદ પ્રકાશ લાવે. બધા પથ્થરો એકતામાં, ઉચ્ચ વેદિકાઓ પર સ્થિત થઈ, બળવાન માટે શક્તિ સ્થાપે છે. ફરીથી દેવ સાવિતૃ તરફથી ધર્મમાર્ગે આશીર્વાદ મળે એવી શુભેચ્છા છે. આ પછી, ઋભુઓના પુત્રો, જે મહાન અને વિજયી છે, તેઓ આવવા માટે આમંત્રણ પામે છે—એવું કહેવાય છે કે, જેમ માતા ગાય પૃથ્વીનો આનંદ લે છે, તેમ ઋભુઓએ પૃથ્વીનો અનુભવ કર્યો છે. દેવીઓની ભક્તિથી, જાતવેદા અગ્નિને યજ્ઞમાં લાવવામાં આવે છે, જેથી તે યથાક્રમ આહુતિ સ્વીકારી શકે. દેવપ્રેમી પુરૂહિત (અગ્નિ) યજ્ઞ માટે આગળ વધે છે—સુસજ્જ રથની જેમ, પોતાની ઇચ્છાથી તેજસ્વી રીતે આગળ વધે છે. એ અગ્નિ અમર જન્મથી વિકસે છે, જીવન માટે રચાયેલો છે અને બળ કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી છે. અગાઉ, ઋષિઓ જ્ઞાનચક્ષુથી પાંખવાળા એક રહસ્યમય દેવને, અસુરની માયાથી ઢંકાયેલા, પોતાના હૃદય અને મનથી, સાગરના અંદર, રશ્મિ-માર્ગ અને સર્જનહારના પંથને શોધતા જોવે છે. એ પાંખવાળો દેવ મનમાં વાણી ધારણ કરે છે; ગંધર્વે તેને ગર્ભમાં જાહેર કરી છે; તે તેજસ્વી દૈવી જ્ઞાનને ઋષિઓ અમરત્વના સ્થાન પર રક્ષે છે. એક ગોપાળક જેવો, જે કદી પડતો નથી, બંને પંથ પર ચાલે છે, વિભિન્ન અને સમાન વસ્ત્રોમાં, એ જગતમાં ફરતો રહે છે. પછી, તર્ક્ષ્ય નામના, શક્તિશાળી, દેવપ્રેરિત, વિજયી અને ઝડપી રથને કલ્યાણ માટે બોલાવવામાં આવે છે. ઇન્દ્રની કૃપા માટે પણ પ્રાર્થના થાય છે—કે આપણે નાવની જેમ સર્વ દુ:ખોથી પાર ઉતરીએ અને વિશાળ પૃથ્વી અમને ક્યાંય નુકસાન ન પહોંચાડે. જે દેવ સૂર્યની જેમ પ્રકાશથી પાંચ જાતિઓને ફેલાવી દે છે, તેની સમૃદ્ધિ કદી ખૂટતી નથી. પંચકાળે, યજ્ઞકર્મ માટે, ઋષિઓને ઇન્દ્રના ભાગને જોવાની અને અર્પણ કરવા માટે તૈયાર થવાની પ્રેરણા મળે છે. યજ્ઞ અર્પણ માટે ઇન્દ્રને બોલાવવામાં આવે છે; સૂર્ય મધ્યમાં પહોંચે છે, અને મિત્રો ખજાનાં સાથે આસપાસ ભેગા થાય છે. અર્પણ પાત્રમાં, અગ્નિમાં અને નવા સત્યયજ્ઞમાં પવિત્ર છે—એવી શ્રદ્ધા સાથે ઇન્દ્રને દહીંવાળા સોમના મધ્યાહ્ન દબાણે પાન કરવા આમંત્રણ છે. પછી, ઇન્દ્રને, જે અનેકવાર બોલાવવામાં આવે છે, દુશ્મનોને હરાવનાર તરીકે, પોતાની મહાન શક્તિથી અમને દાન આપો એવી પ્રાર્થના થાય છે. ઇન્દ્ર, તમે નદીઓના સ્વામી અને ધનના ધારક છો. પહાડોમાં ફરતા ભયાનક પ્રાણીની જેમ, તમે દૂરથી આવ્યા છો—હવે વજ્ર પકડી દુશ્મનોને વિખેરી દો. તમારી મહાસત્તા અને બળથી તમે દુશ્મન જાતિને દૂર કરી, દેવો માટે વિશાળ સ્થાન બનાવ્યું છે. પછી, જેનું નામ પ્રથા અને સપ્રથા છે, જેનું સ્તોત્ર અનુષ્ટુપ છે અને અર્પણ હવન છે—એવા રથંતર સ્તોત્રને વસિષ્ઠે ધાતા, સાવિતૃ અને વિષ્ણુના તેજમાંથી પ્રાપ્ત કર્યું. જેમ યજ્ઞનું સર્વોચ્ચ સ્થાન, ગુપ્ત રીતે, શોધાયું; તેમ ભરદ્વાજે અગ્નિ માટે બૃહત્ સ્તોત્ર રચ્યું. તેજસ્વી મનથી, પ્રથમ દૈવી પંથ, યજ્ઞમંત્રોથી ગૂંથાયેલો, શોધાયો; અને ધાતા, સાવિતૃ અને વિષ્ણુના તેજમાંથી સૂર્યથી હોતૃપાત્ર (હવન) પ્રાપ્ત થયું. આગળ, બૃહસ્પતિ અમને કઠિન માર્ગોમાંથી પાર ઉતારે અને દુર્વચનના શ્રાપથી દૂર પાછા લાવે એવી પ્રાર્થના છે. તે દુશ્મનાવટને, દુર્વિચારને દૂર કરે અને ઉપાસકને કલ્યાણ આપે. આરંભની અર્પણમાં નારાશંસ અમને રક્ષે અને અંતિમ અર્પણ તથા આહ્વાનમાં પણ કલ્યાણ આપે. blazing head (અગ્નિ) દુષ્ટો અને વેદવિરોધીઓને દહન કરે—એવી પ્રાર્થના પુન: પુન: થાય છે. પછી, મનથી, તેજસ્વી અને તપથી જન્મેલા દેવને ઋષિ જોવે છે અને સંતાન અને ધન માટે આશીર્વાદ માગે છે. એ દેવ પોતાના સ્વરૂપે પ્રકાશમાન છે અને ઋતુથી કદી વિખૂટા નથી. સંતાન ઇચ્છનારી સ્ત્રી પાસે આવે એવી પ્રાર્થના છે. પછી, એ દેવ કહે છે કે, મેં વનસ્પતિઓમાં, સર્વ લોકમાં, પૃથ્વી પર સંતાન સ્થાપ્યા છે અને સ્ત્રીઓને પુત્રપ્રાપ્તિ આપી છે. વિષ્ણુ ગર્ભસ્થાપન માટે જગ્યા તૈયાર કરે, ત્વષ્ટા આકાર આપે, પ્રજાપતિ જીવન રોપે અને ધાતા ગર્ભ સ્થાપે એવી કામના છે. સીનીવાલી, સરસ્વતી અને કમલમાલાધારી અશ્વિનીકુમારો પણ ગર્ભ સ્થાપે એવી પ્રાર્થના છે. અશ્વિનીકુમારો દ્વારા ચરખાવેલો સુવર્ણ અરણિ (યોનિ) દસમા માસે જન્મ પામે એવી પ્રાર્થના છે. પછી, સ્વર્ગના તેજસ્વી, મિત્ર, અર્યમા અને અપરાજિત વરુણ તરફથી મહાન સહાય મળે એવી આશા છે. એમને કોઈ દુશ્મન નથી—કોઈ માર્ગે કે વિથીએ પણ નહિ; દુર્વાંછક એમને અપરાધી નથી. આ રીતે, યજ્ઞ, દેવતાઓ, ઋષિઓ અને ઉપાસકો વચ્ચે શ્રદ્ધા, વિજય, કલ્યાણ, સંતાન અને રક્ષણની પવિત્ર કથા પૂર્ણ થાય છે.