અમારા જીવનમાં, અમે કોઈ દેવતાને ઓછા કરવા માંગતા નથી, ન કોઈ સાથે વૈર રાખીએ છીએ; અમે શ્રુતિમાં જે મંત્રો સાંભળ્યા છે, એ પ્રમાણે જ જીવીએ છીએ. પાંખોવાળા અને બાજુની પાંખોવાળા, આપણે સૌ અહીં એકસાથે પ્રયત્ન કરીએ છીએ. એક સુંદર પાંદડાવાળું વૃક્ષ છે, જ્યાં યમ દેવતા અન્ય દેવતાઓ સાથે અમૃત પાન કરે છે; એ જ સ્થળે આપણા પ્રાચીન સ્વામી, આપણા પિતા, તેમના પાછળ જાય છે. એ પ્રાચીન લોકો, જે પાછળ ચાલ્યા, તેમણે દુષ્ટ માર્ગે ફરતા એકને જોઈને ઈર્ષા અનુભવી; એમાંથી હું દૂર થઈ ગયો, હવે તેને ઈચ્છતો નથી. યુવાને પોતાના મનમાં એક નવી રથ રચી છે, જેમાં ચક્રીયા છે; કેટલાકે તેને સર્વ દિશાઓ તરફ મોઢું કરીને જોયું, અને એ યુવાન એ રથ પર ઊભો છે. યુવાને એ રથ ઋષિઓ માટે ચલાવ્યું; ગાન દ્વારા એ રથ આગળ વધ્યું, અને સભા પાછળ રહી નહોતી. આ યુવાનને કોણે જન્મ આપ્યો? એ રથ કોણે બનાવ્યું? આજે કોણ કહેશે કે આ ક્રમ કેવી રીતે આવ્યો? જેમ ક્રમ રચાયો, એમ પ્રથમ જન્મ્યું; આધાર આગળ ખેંચાયું, અને ધૂરી પાછળ બનાવાઈ. આ યમનું આસન છે, જેને દૈવી આવાસ કહે છે; અહીં યમનું માપવાનો પ્યાલો રાખવામાં આવ્યો છે, જે વાણીથી શોભાયમાન છે. લાંબા વાળવાળો અગ્નિ ધારણ કરે છે, ઝેર પણ ધારણ કરે છે, પૃથ્વી અને આકાશ પણ; એ આખા જગતને જુએ છે, અને એ જ પ્રકાશ કહેવાય છે. ઋષિઓ, પવનને પોતાની કમરપટ્ટી બનાવે છે, પીળા અને ગંદા વસ્ત્ર પહેરે છે; દેવતાઓ તેમને જોતા ત્યારે, તેઓ પવનના માર્ગે ચાલે છે. સંતની તપસ્યા દ્વારા અમે આનંદિત થઈએ છીએ, અને પવન પર આરૂઢ થઈએ છીએ; આપણા શરીરમાં, તમે મોર્ટલ્સ અમને જોઈ શકો છો. એ મધ્યઆકાશમાં ઉડે છે, સૌ રૂપો નિહાળી શકે છે; એ ઋષિ, દેવનો મિત્ર, દેવની કૃપા માટે અલગ રાખવામાં આવ્યો છે. પવનના ઘોડા, વાયુના મિત્ર, દેવોથી પ્રેરિત એ ઋષિ છે; એ બંને મહાસાગરોમાં વસે છે, એક પહેલો અને એક પછીનો. એ લાંબા વાળવાળો, અપ્સરાઓ, ગંધર્વો અને વન્ય પ્રાણીઓમાં ફરતો, સંકેત જાણે છે અને મીઠો, ઉત્તેજક મિત્ર છે. પવને તેને અમારા માટે ઉકાળ્યો છે, સ્ત્રી જેમ બાળકને દબાવે તેમ, એ લાંબા વાળવાળાએ ઝેરના પ્યાલા સાથે રુદ્ર સાથે પીધું. દેવતાઓ છુપાવે છે અને ફરી ઊંચા કરે છે; દેવતાઓ દિવસ બનાવે છે અને ફરીથી જીવન આપે છે. પવન, આ બે પવન નદીના દૂરના કાંઠેથી ફૂંકાય છે; એક તને કૌશલ્ય આપે છે, બીજું, જે નુકસાનકારક છે, એ દૂર ફૂંકી દે. પવન, તું આરોગ્ય લાવ, પવન, તું દુઃખ દૂર કર; તું સર્વરોગનાશક છે, દેવદૂત છે. હું તને શાંતિ અને સલામતી માટે આશીર્વાદ લઈને આવ્યો છું; તને કૌશલ્ય અને શુભતા આપું, અને રોગ દૂર કરું. દેવતાઓ અહીં રક્ષા કરે, મરુતગણ રક્ષા કરે; સર્વ જીવો રક્ષા કરે, જેથી આ વ્યક્તિ નિર્ભય રહે. જળ ખરેખર આરોગ્યદાયી છે, રોગ દૂર કરે છે; જળ સર્વ રોગો માટે ઉપચાર છે, એ તને આરોગ્ય આપે. દસ શાખાવાળા બે હાથ અને વાણીના નેતા જીભથી, આ બંને જે રોગ દૂર કરે છે, એથી અમે તને સ્પર્શીએ છીએ. ઇન્દ્ર, teri મિત્રતામાં અગ્નિઓએ, સત્યનું સ્મરણ કરતાં, વિશાળ જગતને ખોલી નાખ્યું છે; જ્યાં આનંદથી, ઉષાઓએ કૂત્સા માટે જળ દૂર કરી છે, અમારા સ્તુતિ અને દાંતથી. તમે પહાડોમાંથી વહેતા, ગર્જનારા પ્રવાહોને મુક્ત કર્યા; મીઠું મધ પીધું; તમારા બળથી વનોને મજબૂત કર્યા; સૂર્યે સત્યથી જન્મેલી વાણીથી પ્રકાશ આપ્યો. સૂર્યે પોતાનું રથ આકાશના મધ્યમાં મૂકી દીધું; મહાન એણે દાસાને સંકેત આપ્યો; ઇન્દ્રે ચતુર અસુરના મજબૂત કિલ્લા તોડી નાખ્યા, ઋજિશ્વન સાથે. અજયાઓને જીત્યા, વિખેરી દીધા; દેવો, તેના સાથી, રોકી ન શક્યા; એક માસમાં સૂર્ય જેવું, એણે શહેરમાં ધન આપ્યું; સ્તુતિથી, એણે દુશ્મનોને તેજથી સાંભળ્યા. નિર્ભય સેના સાથે, મહાન, તું વિભાજન કરે છે, વૃત્રનાશક, તું યુદ્ધમાં તેજ આપે છે; ઇન્દ્રના વજ્રથી મજબૂત તૂટી નથી; ઝડપી આગળ વધ્યો, ઉષાએ રથ હટાવ્યું. આ તારા પ્રસિદ્ધ, અનન્ય કાર્યો છે, જ્યારે તું એકલાએ એક માટે યજ્ઞ કર્યો; તું આકાશમાં માસોની વ્યવસ્થા ગોઠવી; તારા દ્વારા પિતાએ વિશાળ જગતને આધાર આપ્યો, વિભાજન કરીને. સૂર્યની કિરણ, પીળી વાળવાળી, આગળ છે, સવિતાએ સતત પ્રકાશ ઉત્પન્ન કર્યો; તેના પ્રેરણામાં, પૂષણ જાય છે, સર્વ જગત જાણે છે, જુએ છે, એ છે ગોપાળક. આ, માનવ દ્રષ્ટિવાળો, આકાશના મધ્યમાં બેસે છે, બંને જગત અને મધ્યલોકમાં આનંદ મેળવે છે; એ સર્વને જુએ છે, ઘૃતથી તેજસ્વી, પૂર્વ અને પશ્ચિમ દીવો વચ્ચે. ધનની આધાર, સંપત્તિનું એકત્રિકરણ, એ સર્વ રૂપ જુએ છે પોતાની શક્તિથી; દેવતુલ્ય, સત્યધર્મી સવિતા, અને ઇન્દ્ર ધન માટેની સ્પર્ધામાં સ્થિર રહ્યો નથી. વિશ્વાવસુ, સોમ, ગંધર્વ, જળોએ જોયા, એ સત્ય પ્રમાણે ચાલે છે; પછી ઇન્દ્રે શોધી, તેમની સીમાઓ જાણી, અને સૂર્યના વર્તુળો જોયા. વિશ્વાવસુ, સ્વર્ગીય ગંધર્વ, જે વિશાળ જગતમાં ફરે છે, અમને સ્તુતિ આપે; એ સત્ય હોય કે અમને અજ્ઞાત, એ અમારા વિચારોને દિશા આપે અને સુરક્ષા આપે. એણે નદીના પાર ઉતરવાનો માર્ગ શોધ્યો, પથ્થરનાં અવરોધો ખોલ્યા; ગંધર્વે અમર વાણી ઉચ્ચારી, અને ઇન્દ્રે યજ્ઞકૌશલ્યને સંપૂર્ણપણે સમજ્યું. અગ્નિ, તારી કીર્તિ અને બળ મહાન છે; તારી તેજસ્વી જ્વાળાઓ તેજ આપે છે, પ્રકાશમાન; તારા વિશાળ તેજ અને શક્તિથી તું ઉપાસકને બળ અને સ્તુતિ આપે છે, ઋષિ. તું શુદ્ધ, તેજસ્વી, અનહદ પ્રકાશથી ઉગે છે; પુત્ર તરીકે, માતા-પિતાની વચ્ચે ચાલે છે, પૃથ્વી અને આકાશ બંનેને ભરે છે. પોષણથી જન્મેલો, જાતવેદા, તું અમારા શુભ સ્તુતિઓમાં આનંદ પામ; તને હવન આપવામાં આવે છે, રૂપવાન, અદ્ભુત જન્મે, બળ આપનાર. અગ્નિ, તું લોકોમાં ફેલાઈ જા, અમને અમર સંપત્તિ આપ; તું દેખાતા રૂપથી તેજ આપે છે, અમને જ્ઞાન અને શક્તિથી ભરે છે. તું યજ્ઞનો વિદ્વાન રચનાર છે, મહાન ધનની રક્ષા કરનાર; તું આનંદદાયક, વિશાળ દાન આપે છે, અમને ચિરંજીવી સંપત્તિ આપે છે. લોકોએ અગ્નિને, મહાન, ધર્મી, સર્વજ્ઞ, પોતાની કૃપા માટે સ્થાપ્યો છે; શ્રેષ્ઠ કાનવાળો, પ્રસિદ્ધ, તું વાણીથી પોકારવામાં આવે છે, માનવીઓમાં સર્વયુગોમાં દૈવી છે. આ રીતે, ઋગ્વેદના આ પવિત્ર મંત્રોમાં જીવનની એકતા, દેવતાઓની મહિમા, ઋષિઓની તપસ્યા, અને અગ્નિ તથા પવન જેવી શક્તિઓની આરાધના દર્શાવવામાં આવી છે.