અત્યંત પવિત્ર અને વિભિન્ન ઋગ્વેદના મંત્રોનો શ્રેષ્ઠ વાર્તારૂપે સંયોજન કરીએ તો, આ રીતે એક મહાન દૈવી કથા થતી જાય છે: અગ્નિ, સોમા અને વરુણ—આ દૈવી શક્તિઓ—શાસકના આસન આસપાસ એકત્ર થયાં છે. વર્ષો સુધી, આંતરિક રીતે, મેં ઈન્દ્રને પસંદ કર્યો અને પિતાને છોડી દીધો; આ દૈવીઓમાં કંપન છે. તેઓ પોતાની શક્તિથી સ્વયં પ્રગટ થયાં છે, અને વરુણ, રાજા, તું મને ઇચ્છે છે; તું સત્ય અને અસત્યને ઓળખે છે, મારા રાજ્યની સર્વાધિકારતામાં આવો. અહીં પ્રકાશ છે, ધન છે, અને પૃથ્વી-આકાશ વચ્ચે વિશાળ તેજસ્વી જગ્યા છે; ચાલો, વૃત્રને પરાજિત કરીએ, સોમા, બહાર આવો—જે પૂજનીય છે, તેને અર્પણથી પૂજીએ. કવિએ પોતાની કાવ્યશક્તિથી આકાશમાં એક રૂપ ગોઠવ્યું છે; વરુણ, અવરોધિત વિના, જળોને વહાવે છે; શુદ્ધ નદીઓ, લોકો જેમ સુરક્ષિત ઘર બનાવે છે, તેમ, તેની રંગતને વહાવે છે. નદીઓ તેની સર્વોચ્ચ શક્તિને ધારણ કરે છે; પોતાની સ્વભાવથી તેઓ અહીં આનંદ કરે છે; પ્રજાઓ જેમ રાજાને પસંદ કરે છે, તેમ, તેઓ વૃત્રથી અલગ ઊભા છે. તેને હંસ કહે છે—ભયંકરો સાથે જોડાયેલા, દૈવી જળ અને આકાશમાં સંચાલન કરે છે; વિદ્વાનો, અનુષ્ઠુભના પાઠથી, ઈન્દ્રને શોધે છે. હું રુદ્રો અને વસુઓ સાથે ચાલું છું; આદિત્યો અને બધા દેવતાઓ સાથે ચાલું છું. હું મિત્ર અને વરુણ, ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, અને અશ્વિનોને ધારણ કરું છું. હું પોષક સોમાને, ત્વષ્ટા, પૂષણ અને ભાગાને ધારણ કરું છું. જે ભક્તિપૂર્વક અર્પણ કરે છે, તેને ધન આપું છું. હું સર્વાધિકારિ, ધન-સંગ્રહક, જ્ઞાની, અને યજ્ઞમાં પ્રથમ છું. દેવોએ મને અનેક સ્થળે વિભાજિત કરી છે, મારે અનેક રૂપમાં પ્રવેશ આપ્યો છે. મારા દ્વારા, જોનાર, શ્વાસ લેનાર, અને સાંભળનાર ભોજન કરે છે. જેઓ અજ્ઞાનમાં છે, તેઓ મારી નજીક રહે છે; સાંભળો, હું તમને શ્રદ્ધાપાત્ર વાત કહું છું. હું એકલી એ કહું છું, જે દેવો અને મનુષ્યોને પ્રિય છે. જેમને હું ઇચ્છું, તેમને શક્તિશાળી, પુજારી, જ્ઞાની બનાવું છું. હું રુદ્ર માટે ધનુષ તાણું છું, પ્રાર્થનાના દ્વેષી માટે તીરસ. હું લોકોમાં યુદ્ધ જાગૃત કરું છું; હું આકાશ અને પૃથ્વીમાં પ્રવેશ કરું છું. હું પૃથ્વી પર પિતાને સર્જું છું; મારું મૂળ જળમાં, મહાસાગરમાં છે. ત્યાંથી હું સર્વ જીવોમાં વ્યાપી છું, અને મારા મહાત્મ્યથી આકાશને સ્પર્શું છું. હું પવનની જેમ સર્વ જીવોમાં શ્વાસ ફૂંકું છું; હું સર્વ જગતોથી, આકાશથી, પૃથ્વીથી પણ ઉપર છું—મારી મહાનતા એટલી વિશાળ છે. દેવતાઓ, આર્યમાન, મિત્ર અને વરુણ, જે મનુષ્યને દુશ્મનોથી પાર લઈ જાય છે, તેને કોઈ દુઃખ કે અનિષ્ટ નથી થવા દેતા. અમે વરુણ, મિત્ર, આર્યમાનને એ પસંદ કરીએ છીએ—જે દ્વારા, દુઃખથી મુક્ત, તમે મનુષ્યને દુશ્મનોથી પાર કરો છો. વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન, સાચી રીતે અમને સલામતી તરફ લઈ જાય; અમને માર્ગદર્શન આપે, દુશ્મનોથી પાર કરે. તમે, વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન, સમગ્ર જગતની રક્ષા કરો; અમે તમારા આશ્રયમાં પ્રિય રહીએ, દુશ્મનોથી પાર જઈએ. આદિત્યો—વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન—બધા અવરોધો પર વિજય મેળવે છે; હું મહાન રુદ્ર, મારુતો, ઈન્દ્ર અને અગ્નિને કલ્યાણ માટે, દુશ્મનોથી પાર થવા માટે પ્રાર્થના કરું છું. વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન, નેતાઓ, અમને માર્ગદર્શન આપે; મનુષ્યના રાજાઓ અમને દુઃખ અને દુશ્મનોથી પાર કરે. વરુણ, મિત્ર, આર્યમાન, આદિત્યો, અમને વિશાળ રક્ષા આપે, સલામતી માટે, અમે દુશ્મનોથી પાર થવા માંગીએ છીએ. જેમ તમે, દેવો, એક વખત વાછરડાને વાડામાંથી મુક્ત કર્યા, તેમ હવે અમને દુઃખમાંથી મુક્ત કરો; અગ્નિ, દુઃખ દૂર કરો, જેમ નાવાડી જીવનની નદી પાર કરે છે. રાત, પોતાના તારાઓથી શોભિત, આવી છે; તેણે પોતાની બધી મહિમાઓમાં સંસારને આવરી લીધું છે. અમર દેવી, દુર સુધી પહોંચે છે, ઊંચા અને નીચા પ્રદેશોમાં ઉતરે છે; પોતાના પ્રકાશથી અંધકાર દૂર કરે છે. રાત, આગળ વધીને, પોતાની બહેન ઉષાને વિદાય આપી છે; હવે અંધકાર દૂર થઈ ગયો છે, હસતો નથી. જે માર્ગે અમે આજે ચાલીએ છીએ, તે રાત્રા અમને આશ્રય આપે, જેમ પંખીઓ વૃક્ષમાં રહે છે. ગામો, પગે ચાલનાર અને પંખી, સૌ સ્થિર થઈ ગયાં છે—even ભૂખ્યા ગિધ પણ સ્થિર થઈ ગયાં છે. રાત્રે, વરુ, જંગલી પ્રાણી અને ચોરને દૂર કરો; પછી અમારો મજબૂત રક્ષક બની જાવ. અંધકાર મારા નજીક આવી ગયું છે, કાળું અને સ્પષ્ટ ઊભું છે; રાત્રે, દેવું સમાન, તેને દૂર કરો. ગાયોની જેમ, હું તમારા આશ્રયમાં આવ્યો છું; આકાશની દીકરી, રાત્રે, એવી સ્તુતિ પસંદ કરો કે જે અપરાજિત રહે. અગ્નિ, મારી તેજસ્વિતા સભામાં રહે; અમે, તારા જલાવનાર, શરીરમાં સમૃદ્ધ રહીએ. ચારેય દિશાઓ મારા માટે નમે; તું દેખરેખ રાખે, તો અમે યુદ્ધ જીતીએ. સૌ દેવો, સભામાં મારા સાથે રહે—ઈન્દ્ર, મારુત, વિષ્ણુ, અગ્નિ; મધ્યાકાશ મારા માટે વિશાળ અને ખુલ્લું રહે; પવન મારી ઈચ્છા મુજબ વહી શકે. દેવો, યજ્ઞમાં મને ધન આપે; આશીર્વાદ અને દૈવી પ્રાર્થના મારી સાથે રહે; પ્રાચીન દૈવી પુજારીઓ મને અનુકૂળ કરે; અમે અહાનિક, શરીર અને લોકોમાં મજબૂત રહીએ. મને મારા યજ્ઞ અર્પિત કરે; મારી ઈચ્છા સાચી રહે; કોઈ પાપ, કોઈ પ્રકારનું, મારી પાસે ન આવે; સર્વ દેવો, આ અમને માટે ઘોષણા કરો. દેવીઓ અમને મજબૂત પુરુષ બનાવે; સર્વ દેવો, અહીં શક્તિ આપો. અમે સંતાનથી કે શરીરથી ન નાશ પામીએ; સોમા રાજા, દુશ્મનથી અમને નુકસાન ન થાય. અગ્નિ, નિશ્ચિત રક્ષક, બીજાની ક્રોધને દૂર કરો, સર્વત્ર અમને રક્ષા કરો; જે અમારું કાવતરૂ કરે છે, તે પાછા વળે; તેમનું જાગૃત મન અમને પરાજિત ન કરે. સર્જનહાર, સર્જનહારના સ્વામી, વિશ્વના સ્વામી, દેવ, હુમલાથી બચાવનાર—અશ્વિની, બૃહસ્પતિ અને દેવો આ યજ્ઞ અને યજમાનને દુઃખથી રક્ષા કરે. મહાન, સર્વત્ર પૂજિત, અમને સભામાં વિશાળ આશ્રય આપે, હમેશા ઇચ્છિત, હમેશા પૂજિત; અમારા સંતાન માટે, ઈન્દ્ર, ઘોડા પ્રેમી, કૃપા કરો—અમને હાનિ ન કરો, અમને દૂર ન કરો. જેઓ અમારા પ્રતિસ્પર્ધી છે, તેઓ દૂર થાય; ઈન્દ્ર અને અગ્નિ સાથે અમે તેમને હટાવીએ. વસુઓ, રુદ્રો, આદિત્યો, ઉપરથી તેમને સ્પર્શે; ભયંકર, કાવતરૂ નેતા નિર્વલ બને. પછી, ત્યાં ન અસ્તિત્વ હતું, ન અનસ્તિત્વ; ન વાયુનો પ્રદેશ, ન આકાશ; શું આવરી લીધું હતું? કયાં? કઈ સુરક્ષામાં? શું ત્યાં ઊંડું, અપાર પાણી હતું? આ રીતે, ઋગ્વેદના પવિત્ર મંત્રોમાં, દૈવી શક્તિઓ, રાત્રા, પ્રકાશ, રક્ષા, અને સર્જનની મહાનતા, એક પછી એક, એક પવિત્ર વાર્તા તરીકે વહે છે—જગતના રહસ્યો અને દેવોની કૃપા, આશ્રય અને પ્રકાશમાં, આપણને માર્ગદર્શન આપે છે.