తదా హి తారా హితమేవ వాక్యం తం వాలినం పథ్యమిదం బభాషే। న రోచతే తద్ వచనం హి తస్య కాలాభిపన్నస్య వినాశకాలే
అప్పుడు తారా వాలిని మేలైన మాటలు చెప్పింది. కానీ విధి ప్రభావంతో, వినాశన సమయం వచ్చినందున, ఆ మాటలు వాలికి నచ్చలేదు.
thumb|షోడశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షోడశః సర్గః ॥౪-
ఇప్పుడు పదహారవ సర్గను వినండి. శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, కిష్కింధా కాండలో పదహారవ సర్గ ముగిసింది.
తామేవం బ్రువతీం తారాం తారాధిపనిభాననామ్। వాలీ నిర్భర్త్సయామాస వచనం చేదమబ్రవీత్
చంద్రుడిలా ప్రకాశించే ముఖం కలిగిన తార మాట్లాడుతుండగా, వాలి ఆమెను మందలించి ఇలా అన్నాడు.
గర్జతోఽస్య సుసంరబ్ధం భ్రాతుః శత్రోర్విశేషతః। మర్షయిష్యామి కేనాపి కారణేన వరాననే
అమ్మా! అందమైన ముఖం కలదావు, నా శత్రువు అయిన అన్నయ్య గట్టిగా కోపంగా అరుస్తున్నప్పుడు, నేను ఏ కారణం వల్ల అయినా సహించాలా?
అధర్షితానాం శూరాణాం సమరేష్వనివర్తినామ్। ధర్షణామర్షణం భీరు మరణాదతిరిచ్యతే
పోరులో వెనక్కి తగ్గని వీరులు, ఎవరికీ దొరకని వారు అవమానాన్ని భరించడమే మరణం కన్నా బాధాకరం, ఓ భయపడే తార.
సోఢుం న చ సమర్థోఽహం యుద్ధకామస్య సంయుగే। సుగ్రీవస్య చ సంరమ్భం హీనగ్రీవస్య గర్జితమ్
పోరాటానికి సిద్ధంగా ఉన్న సుగ్రీవుడు చేసే సవాల్ను, అతని గర్జనను నేను యుద్ధంలో భరించలేను.
న చ కార్యో విషాదస్తే రాఘవం ప్రతి మత్కృతే। ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ కథం పాపం కరిష్యతి
రాఘవుని గురించి నా కోసం బాధపడవద్దు. ఆయన ధర్మాన్ని, కృతజ్ఞతను తెలిసినవాడు. అలాంటివాడు ఎలా తప్పు చేస్తాడు?
నివర్తస్వ సహ స్త్రీభిః కథం భూయోఽనుగచ్ఛసి। సౌహృదం దర్శితం తావన్మయి భక్తిస్త్వయా కృతా
మహిళలతో కలిసి వెనక్కి వెళ్లిపో. ఇంకెందుకు నన్ను వెంబడిస్తున్నావు? నాపై నీ స్నేహం, భక్తి ఇప్పటికే చూపించావు.
ప్రతియోత్స్యామ్యహం గత్వా సుగ్రీవం జహి సమ్భ్రమమ్। దర్పం చాస్య వినేష్యామి న చ ప్రాణైర్వియోక్ష్యతే
నేను వెళ్లి సుగ్రీవుడిని ఎదుర్కొంటాను. నీ ఆందోళనను వదిలెయ్యి. అతని గర్వాన్ని తగ్గిస్తాను, అతడు ప్రాణాలు కోల్పోడు.
అహం హ్యాజిస్థితస్యాస్య కరిష్యామి యదీప్సితమ్। వృక్షైర్ముష్టిప్రహారైశ్చ పీడితః ప్రతియాస్యతి
పోరులో అతడు ఏది కోరుకున్నా, నేను చేస్తాను. చెట్లు, ముష్టిప్రహారాలతో కొట్టి, అతడు వెనక్కి వెళ్లిపోతాడు.
న మే గర్వితమాయస్తం సహిష్యతి దురాత్మవాన్। కృతం తారే సహాయత్వం దర్శితం సౌహృదం మయి
అతని గర్వంతో ఉన్న దుష్టుడు నన్ను తట్టుకోలేడు. తార, నీవు సహాయంగా ఉండి, నాపై నీ ప్రేమను చూపించావు.
శాపితాసి మమ ప్రాణైర్నివర్తస్వ జనేన చ। అలం జిత్వా నివర్తిష్యే తమహం భ్రాతరం రణే
నా ప్రాణాలతో ప్రమాణం చేస్తూ చెబుతున్నాను, నీవు వెనక్కి వెళ్లిపోవాలి. చాలు, యుద్ధంలో నా అన్నయ్యను జయించి తిరిగి వస్తాను.
తం తు తారా పరిష్వజ్య వాలినం ప్రియవాదినీ। చకార రుదతీ మన్దం దక్షిణా సా ప్రదక్షిణమ్
తరువాత తార, మృదువుగా మాట్లాడుతూ వాలిని ఆలింగనం చేసి, కన్నీళ్లు పెట్టుకుంటూ మెల్లగా అతని చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేసింది.
తతః స్వస్త్యయనం కృత్వా మన్త్రవిద్ విజయైషిణీ। అన్తఃపురం సహ స్త్రీభిః ప్రవిష్టా శోకమోహితా
ఆమె విజయాన్ని కోరుతూ, శుభకార్యాలు చేసి, జ్ఞానవంతురాలైన తార ఇతర మహిళలతో కలిసి అంతఃపురంలోకి దుఃఖంతో ప్రవేశించింది.
ప్రవిష్టాయాం తు తారాయాం సహ స్త్రీభిః స్వమాలయమ్। నగర్యా నిర్యయౌ క్రుద్ధో మహాసర్ప ఇవ శ్వసన్
తార ఇతర మహిళలతో తన ఇంట్లోకి వెళ్లిన తరువాత, వాలి కోపంతో ఊపిరి పీలుస్తూ, పెద్ద పాము లాగా నగరం బయటకు వచ్చాడు.
స నిఃశ్వస్య మహారోషో వాలీ పరమవేగవాన్। సర్వతశ్చారయన్ దృష్టిం శత్రుదర్శనకాంక్షయా
వాలి తీవ్రమైన కోపంతో ఊపిరి పీల్చి, తన శత్రువును చూడాలని అన్ని వైపులా దృష్టిని విసిరాడు.
స దదర్శ తతః శ్రీమాన్ సుగ్రీవం హేమపిఙ్గలమ్। సుసంవీతమవష్టబ్ధం దీప్యమానమివానలమ్
ఆ సమయంలో మహిమతో కూడిన వాలి, బంగారు రంగుతో మెరిసే, అలంకారాలతో ఉన్న సుగ్రీవుడిని అగ్ని లా ప్రకాశిస్తూ చూశాడు.
స వాలీ గాఢసంవీతో ముష్టిముద్యమ్య వీర్యవాన్। సుగ్రీవమేవాభిముఖో యయౌ యోద్ధుం కృతక్షణః
వాలి బలంగా కట్టుకుని, ముష్టిని పైకి ఎత్తి, వెంటనే యుద్ధానికి సిద్ధంగా సుగ్రీవుని ఎదురుగా వెళ్లాడు.
శ్లిష్టం ముష్టిం సముద్యమ్య సంరబ్ధతరమాగతః। సుగ్రీవోఽపి సముద్దిశ్య వాలినం హేమమాలినమ్
ముష్టిని బిగిగా చుట్టుకుని, మరింత కోపంగా వచ్చిన సుగ్రీవుడు కూడా బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న వాలిని లక్ష్యంగా చేసుకుని ముందుకు వచ్చాడు.
తం వాలీ క్రోధతామ్రాక్షః సుగ్రీవం రణకోవిదమ్। ఆపతన్తం మహావేగమిదం వచనమబ్రవీత్
వాలి కోపంతో కళ్లెరుపెక్కి, యుద్ధంలో నిపుణుడైన సుగ్రీవుడు వేగంగా దూసుకొస్తున్నప్పుడు, అతనితో ఇలా అన్నాడు.
ఏష ముష్టిర్మహాన్ బద్ధో గాఢః సునియతాఙ్గులిః। మయా వేగవిముక్తస్తే ప్రాణానాదాయ యాస్యతి
ఈ నా గట్టిగా ముడిచిన ముష్టి, బలంగా వేయబడితే నీ ప్రాణాలను తీసుకెళ్తుంది.
ఏవముక్తస్తు సుగ్రీవః క్రుద్ధో వాలినమబ్రవీత్। తవ చైష హరన్ ప్రాణాన్ ముష్టిః పతతు మూర్ధని
అలా అన్న సుగ్రీవుడు కోపంతో వాలిని చూచి, "నీ ప్రాణాలను తీసే ఈ ముష్టి నీ తలపై పడిపోవాలి" అని అన్నాడు.
తాడితస్తేన తం క్రుద్ధః సమభిక్రమ్య వేగతః। అభవచ్ఛోణితోద్గారీ సాపీడ ఇవ పర్వతః
ఆ ముష్టితో కొట్టిన వాలీ కోపంతో ముందుకు దూకాడు. అతని నుండి రక్తం ఉప్పొంగింది, కొండను గాయపరిచినట్టు కనిపించింది.
సుగ్రీవేణ తు నిఃశఙ్కం సాలముత్పాట్య తేజసా। గాత్రేష్వభిహతో వాలీ వజ్రేణేవ మహాగిరిః
సుగ్రీవుడు ఏమాత్రం వెనకడుగు వేయకుండా తన బలంతో ఒక సాలవృక్షాన్ని పీకి, వాలీ శరీరంపై బలంగా కొట్టాడు. అది వజ్రంతో కొండను కొట్టినట్టు ఉండింది.
స తు వృక్షేణ నిర్భగ్నః సాలతాడనవిహ్వలః। గురుభారభరాక్రాన్తా నౌః ససార్థేవ సాగరే
ఆ వృక్షంతో గాయపడి, సాలవృక్షపు దెబ్బతో తాళలేక, భారంతో నలిగిపోయిన వాలీ, సముద్రంలో భారంగా ఉన్న ఓడలా అయిపోయాడు.
తౌ భీమబలవిక్రాన్తౌ సుపర్ణసమవేగితౌ। ప్రవృద్ధౌ ఘోరవపుషౌ చన్ద్రసూర్యావివామ్బరే
ఆ ఇద్దరూ భయంకరమైన బలంతో, వేగంతో, గరుడుడిలా పరిగెత్తుతూ, పెరిగిన రూపంతో, ఆకాశంలో చంద్రుడు, సూర్యుడు లాగా కనిపించారు.
పరస్పరమమిత్రఘ్నౌ ఛిద్రాన్వేషణతత్పరౌ। తతోఽవర్ధత వాలీ తు బలవీర్యసమన్వితః
వారు ఇద్దరూ ఒకరినొకరు నాశనం చేయాలని, బలహీనతలు వెతుకుతూ పోరాడారు. అప్పుడు వాలీ తన బలంతో మరింత పెరిగాడు.
సూర్యపుత్రో మహావీర్యః సుగ్రీవః పరిహీయత। వాలినా భగ్నదర్పస్తు సుగ్రీవో మన్దవిక్రమః
సూర్యుని కుమారుడైన సుగ్రీవుడు, గొప్ప వీరుడు అయినా, వాలీ చేతిలో ఓడిపోయాడు. అతని గర్వం చచ్చిపోయి, బలహీనంగా మారాడు.
వాలినం ప్రతి సామర్షో దర్శయామాస రాఘవమ్। వృక్షైః సశాఖైః శిఖరైర్వజ్రకోటినిభైర్నఖైః
వాలిని ఎదుర్కొంటూ, సుగ్రీవుడు తన కోపాన్ని రాఘవునికి చూపించాడు. కొమ్మలతో వృక్షాలు, కొండ శిఖరాలు, వజ్రంలాంటి గోర్లు ఉపయోగించాడు.
ముష్టిభిర్జానుభిః పద్భిర్బాహుభిశ్చ పునః పునః। తయోర్యుద్ధమభూద్ఘోరం వృత్రవాసవయోరివ
ముష్టులు, మోకాళ్లు, కాళ్లు, చేతులతో మళ్లీ మళ్లీ పోరాడారు. వారి యుద్ధం విట్రుడు, ఇంద్రుడు పోరాడినట్టు భయంకరంగా జరిగింది.