పూర్వమాపతితః క్రోధాత్ స త్వామాహ్వయతే యుధి। నిష్పత్య చ నిరస్తస్తే హన్యమానో దిశో గతః
ముందు అతడు కోపంతో నిన్ను యుద్ధానికి పిలిచాడు; నువ్వు బయటకు వచ్చి అతన్ని ఓడించగా, కొట్టుకుంటూ ఉండగా అతడు దిశలు తెలియకుండా పారిపోయాడు.
త్వయా తస్య నిరస్తస్య పీడితస్య విశేషతః। ఇహైత్య పునరాహ్వానం శఙ్కాం జనయతీవ మే
నువ్వు అతన్ని ఓడించి, మరింత బాధ పెట్టిన తర్వాత, ఇప్పుడు ఇక్కడికి వచ్చి మళ్లీ యుద్ధానికి పిలవడం నాకు అనుమానం కలిగిస్తోంది.
దర్పశ్చ వ్యవసాయశ్చ యాదృశస్తస్య నర్దతః। నినాదస్య చ సంరమ్భో నైతదల్పం హి కారణమ్
ఇప్పుడు అతడు గర్జిస్తున్న తీరు, అతని అహంకారం, పట్టుదల, ఆ గర్జనలో ఉన్న ఆవేశం—all ఇవన్నీ చిన్న కారణాల వల్ల కావు.
నాసహాయమహం మన్యే సుగ్రీవం తమిహాగతమ్। అవష్టబ్ధసహాయశ్చ యమాశ్రిత్యైష గర్జతి
సుగ్రీవుడు ఒంటరిగా ఇక్కడికి వచ్చాడని నేను అనుకోవడం లేదు; ఎవరో బలమైన తోడుదొంగను నమ్ముకుని, ఇప్పుడు గట్టిగా గర్జిస్తున్నాడు.
ప్రకృత్యా నిపుణశ్చైవ బుద్ధిమాంశ్చైవ వానరః। నాపరీక్షితవీర్యేణ సుగ్రీవః సఖ్యమేష్యతి
స్వభావంగా ఈ వానరుడు చతురుడు, తెలివైనవాడు. తన శక్తిని పరీక్షించని వాడితో సుగ్రీవుడు స్నేహం చేయడు.
అఙ్గదస్తు కుమారోఽయం వనాన్తముపనిర్గతః। ప్రవృత్తిస్తేన కథితా చారైరాసీన్నివేదితా
ఈ యువరాజు అంగదుడు అడవి లోతుల్లోకి వెళ్లాడు. అతను తెలుసుకున్న సమాచారం గూఢచారులు వచ్చి చెప్పారు.
అయోధ్యాధిపతేః పుత్రౌ శూరౌ సమరదుర్జయౌ। ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతౌ ప్రథితౌ రామలక్ష్మణౌ
అయోధ్యాధిపతి కుమారులు, యుద్ధంలో అపరాజేయులు, ఇక్ష్వాకుల వంశంలో ప్రసిద్ధులైన రాముడు, లక్ష్మణుడు వీరులు.
సుగ్రీవప్రియకామార్థం ప్రాప్తౌ తత్ర దురాసదౌ। స తే భ్రాతుర్హి విఖ్యాతః సహాయో రణకర్మణి
సుగ్రీవుని మనసులోని కోరిక నెరవేర్చటానికి, దగ్గర చేరలేని వీరులు అక్కడికి వచ్చారు. యుద్ధంలో నీ అన్నకు ప్రసిద్ధమైన సహాయకుడు ఆయన.
రామః పరబలామర్దీ యుగాన్తాగ్నిరివోత్థితః। నివాసవృక్షః సాధూనామాపన్నానాం పరా గతిః
రాముడు శత్రువులను సంహరించేవాడు, యుగాంతంలో లేచే అగ్నిలా ఉన్నాడు. సద్గుణులు ఆశ్రయించదగిన వృక్షం, కష్టంలో ఉన్నవారికి పరమాశ్రయం.
ఆర్తానాం సంశ్రయశ్చైవ యశసశ్చైకభాజనమ్। జ్ఞానవిజ్ఞానసమ్పన్నో నిదేశే నిరతః పితుః
ఆపదలో ఉన్నవారికి రక్షకుడు, కీర్తికి ఏకైక పాత్ర. జ్ఞానవిజ్ఞానాలతో నిండినవాడు, తండ్రి ఆజ్ఞను పాటించడంలో నిమగ్నుడవాడు.
ధాతూనామివ శైలేన్ద్రో గుణానామాకరో మహాన్। తత్ క్షమో న విరోధస్తే సహ తేన మహాత్మనా
పర్వతాధిపతి ధాతువులకు ఎలా ఆధారం అయితే, ఆయన గొప్ప గుణాలకు మూలం. అలాంటి మహాత్ముడితో విరోధం చేయడం నీకు తగదు.
దుర్జయేనాప్రమేయేణ రామేణ రణకర్మసు। శూర వక్ష్యామి తే కించిన్న చేచ్ఛామ్యభ్యసూయితుమ్
రాముడు యుద్ధంలో జయించలేనివాడు, అపరిమితశక్తి కలవాడు. ఓ వీరా! నేను నీకు ఒకటి చెప్పబోతున్నాను, నిన్ను నిందించాలనే ఉద్దేశం లేదు.
శ్రూయతాం క్రియతాం చైవ తవ వక్ష్యామి యద్ధితమ్। యౌవరాజ్యేన సుగ్రీవం తూర్ణం సాధ్వభిషేచయ
విను, నేను చెప్పేది నీకు మేలు కలిగించేది. వెంటనే సుగ్రీవుని యువరాజుగా యోగ్యంగా అభిషేకించు.
విగ్రహం మా కృథా వీర భ్రాత్రా రాజన్ యవీయసా। అహం హి తే క్షమం మన్యే తేన రామేణ సౌహృదమ్
ఓ రాజా, ఓ వీరా! నీ తమ్ముడితో కలహం చేయకు. రాముడితో స్నేహం చేయడం నీకు శ్రేయస్కరం అని నేను భావిస్తున్నాను.
సుగ్రీవేణ చ సమ్ప్రీతిం వైరముత్సృజ్య దూరతః। లాలనీయో హి తే భ్రాతా యవీయానేష వానరః
సుగ్రీవునితో శాంతిని కలిగి, శత్రుత్వాన్ని దూరంగా పారవేయి. నీ తమ్ముడు అయిన ఈ వానరుణ్ణి ప్రేమగా చూసుకోవాలి.
తత్ర వా సన్నిహస్థో వా సర్వథా బన్ధురేవ తే। నహి తేన సమం బన్ధుం భువి పశ్యామి కంచన
అతను ఇక్కడా, దగ్గరలోనైనా ఉన్నా, అన్ని విధాలా నీ బంధువు. భూమిపై అతనితో సమానమైన బంధువును నేను చూడటం లేదు.
దానమానాదిసత్కారైః కురుష్వ ప్రత్యనన్తరమ్। వైరమేతత్ సముత్సృజ్య తవ పార్శ్వే స తిష్ఠతు
బహుమతులు, గౌరవం, సత్కారాలతో అతన్ని వెంటనే నీవైపు చేర్చుకో. ఈ శత్రుత్వాన్ని వదిలిపెట్టి అతను నీ పక్కన ఉండనివ్వు.
సుగ్రీవో విపులగ్రీవో మహాబన్ధుర్మతస్తవ। భ్రాతృసౌహృదమాలమ్బ్య నాన్యా గతిరిహాస్తి తే
సుగ్రీవుడు విస్తృతమైన మెడ కలవాడు, గొప్ప హృదయుడు, నా అభిప్రాయంలో నీకు ప్రధాన మిత్రుడు. అన్నదమ్ముల బంధాన్ని ఆశ్రయించి, నీకు వేరే మార్గం లేదు.
యది తే మత్ప్రియం కార్యం యది చావైషి మాం హితామ్। యాచ్యమానః ప్రియత్వేన సాధు వాక్యం కురుష్వ మే
నాకు నచ్చినది చేయాలనుకుంటే, నన్ను మేలు కోరేవాడిగా భావిస్తే, ప్రేమతో అడిగిన నా మాట వినిపించి నీవు నడుచు.
ప్రసీద పథ్యం శృణు జల్పితం హి మే న రోషమేవానువిధాతుమర్హసి। క్షమో హి తే కోశలరాజసూనునా న విగ్రహః శక్రసమానతేజసా
దయచేసి నా మేలైన మాటలు విను. కోపాన్ని అనుసరించకూడదు. నీవు కౌసల్య రాజ కుమారుడవు, ఇంద్రుని సమానమైన తేజస్సు కలవాడితో కలహం చేయడం తగదు.
తదా హి తారా హితమేవ వాక్యం తం వాలినం పథ్యమిదం బభాషే। న రోచతే తద్ వచనం హి తస్య కాలాభిపన్నస్య వినాశకాలే
అప్పుడు తారా వాలిని మేలైన మాటలు చెప్పింది. కానీ విధి ప్రభావంతో, వినాశన సమయం వచ్చినందున, ఆ మాటలు వాలికి నచ్చలేదు.
thumb|షోడశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షోడశః సర్గః ॥౪-
ఇప్పుడు పదహారవ సర్గను వినండి. శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, కిష్కింధా కాండలో పదహారవ సర్గ ముగిసింది.
తామేవం బ్రువతీం తారాం తారాధిపనిభాననామ్। వాలీ నిర్భర్త్సయామాస వచనం చేదమబ్రవీత్
చంద్రుడిలా ప్రకాశించే ముఖం కలిగిన తార మాట్లాడుతుండగా, వాలి ఆమెను మందలించి ఇలా అన్నాడు.
గర్జతోఽస్య సుసంరబ్ధం భ్రాతుః శత్రోర్విశేషతః। మర్షయిష్యామి కేనాపి కారణేన వరాననే
అమ్మా! అందమైన ముఖం కలదావు, నా శత్రువు అయిన అన్నయ్య గట్టిగా కోపంగా అరుస్తున్నప్పుడు, నేను ఏ కారణం వల్ల అయినా సహించాలా?
అధర్షితానాం శూరాణాం సమరేష్వనివర్తినామ్। ధర్షణామర్షణం భీరు మరణాదతిరిచ్యతే
పోరులో వెనక్కి తగ్గని వీరులు, ఎవరికీ దొరకని వారు అవమానాన్ని భరించడమే మరణం కన్నా బాధాకరం, ఓ భయపడే తార.
సోఢుం న చ సమర్థోఽహం యుద్ధకామస్య సంయుగే। సుగ్రీవస్య చ సంరమ్భం హీనగ్రీవస్య గర్జితమ్
పోరాటానికి సిద్ధంగా ఉన్న సుగ్రీవుడు చేసే సవాల్ను, అతని గర్జనను నేను యుద్ధంలో భరించలేను.
న చ కార్యో విషాదస్తే రాఘవం ప్రతి మత్కృతే। ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ కథం పాపం కరిష్యతి
రాఘవుని గురించి నా కోసం బాధపడవద్దు. ఆయన ధర్మాన్ని, కృతజ్ఞతను తెలిసినవాడు. అలాంటివాడు ఎలా తప్పు చేస్తాడు?
నివర్తస్వ సహ స్త్రీభిః కథం భూయోఽనుగచ్ఛసి। సౌహృదం దర్శితం తావన్మయి భక్తిస్త్వయా కృతా
మహిళలతో కలిసి వెనక్కి వెళ్లిపో. ఇంకెందుకు నన్ను వెంబడిస్తున్నావు? నాపై నీ స్నేహం, భక్తి ఇప్పటికే చూపించావు.
ప్రతియోత్స్యామ్యహం గత్వా సుగ్రీవం జహి సమ్భ్రమమ్। దర్పం చాస్య వినేష్యామి న చ ప్రాణైర్వియోక్ష్యతే
నేను వెళ్లి సుగ్రీవుడిని ఎదుర్కొంటాను. నీ ఆందోళనను వదిలెయ్యి. అతని గర్వాన్ని తగ్గిస్తాను, అతడు ప్రాణాలు కోల్పోడు.
అహం హ్యాజిస్థితస్యాస్య కరిష్యామి యదీప్సితమ్। వృక్షైర్ముష్టిప్రహారైశ్చ పీడితః ప్రతియాస్యతి
పోరులో అతడు ఏది కోరుకున్నా, నేను చేస్తాను. చెట్లు, ముష్టిప్రహారాలతో కొట్టి, అతడు వెనక్కి వెళ్లిపోతాడు.