తస్య వేగప్రవిద్ధస్య వక్త్రాత్ క్షతజబిన్దవః। ప్రపేతుర్మారుతోత్క్షిప్తా మతఙ్గస్యాశ్రమం ప్రతి
అతన్ని ఆలా వేగంగా విసిరేసినప్పుడు, అతని నోటి నుంచి రక్తపు చుక్కలు గాలి తోడుగా మతంగ మహర్షి ఆశ్రమం వైపు పడ్డాయి.
తాన్ దృష్ట్వా పతితాంస్తత్ర మునిః శోణితవిప్రుషః। క్రుద్ధస్తస్య మహాభాగ చిన్తయామాస కో న్వయమ్
ఆ రక్తపు చుక్కలు అక్కడ పడినట్టు చూసి, ఆ గొప్ప ముని కోపంతో, 'ఇది ఎవరు?' అని ఆలోచించాడు.
యేనాహం సహసా స్పృష్టః శోణితేన దురాత్మనా। కోఽయం దురాత్మా దుర్బుద్ధిరకృతాత్మా చ బాలిశః
'ఈ దుష్టుడు ఎవరు? ఎవరి వల్ల నేను అకస్మాత్తుగా రక్తంతో తాకబడ్డాను? ఈ దుర్మార్గుడు, దుర్బుద్ధి, నియమం లేని, మూర్ఖుడు ఎవరు?' అని అనుకున్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా స వినిష్క్రమ్య దదృశే మునిసత్తమః। మహిషం పర్వతాకారం గతాసుం పతితం భువి
అలా అనుకుని, ఆ మహర్షి బయటకు వచ్చి, పర్వతంలా ఉన్న, ప్రాణాలు పోయిన మహిషిని భూమిపై పడివున్నట్టు చూశాడు.
స తు విజ్ఞాయ తపసా వానరేణ కృతం హి తత్। ఉత్ససర్జ మహాశాపం క్షేప్తారం వానరం ప్రతి
తపస్సుతో ఇది వానరుడు చేసిన పని అని గ్రహించి, దాన్ని విసిరిన వానరుని మీద గొప్ప శాపం పెట్టాడు.
ఇహ తేనాప్రవేష్టవ్యం ప్రవిష్టస్య వధో భవేత్। వనం మత్సంశ్రయం యేన దూషితం రుధిరస్రవైః
ఇక్కడ అతడు ప్రవేశించకూడదు. ప్రవేశిస్తే మరణించాలి. నా ఆశ్రమాన్ని రక్తంతో మలినం చేసిన వాడికి ఇది శాపం.
క్షిపతా పాదపాశ్చేమే సమ్భగ్నాశ్చాసురీం తనుమ్। సమన్తాదాశ్రమం పూర్ణం యోజనం మామకం యది
చెట్లు విసిరి ఇవన్నీ విరిగిపోయాయి, అసురుని శరీరం నాశనం అయింది. నా ఆశ్రమం చుట్టూ ఒక యోజనం మేరకు ఎవడైనా ఇక్కడికి వస్తే—
ఆగమిష్యతి దుర్బుద్ధిర్వ్యక్తం స న భవిష్యతి। యే చాస్య సచివాః కేచిత్ సంశ్రితా మామకం వనమ్
ఆ దుర్మార్గుడు వస్తే తప్పక నశించిపోతాడు. అతని మిత్రులు ఎవరు నా అడవిలో ఆశ్రయం పొందినా—
న చ తైరిహ వస్తవ్యం శ్రుత్వా యాన్తు యథాసుఖమ్। తేఽపి వా యది తిష్ఠన్తి శపిష్యే తానపి ధ్రువమ్
వారు ఇక్కడ ఉండకూడదు. ఇది విని వారు ఇష్టానుసారం వెళ్ళిపోవాలి. ఎవరు మిగిలితే, వారినీ తప్పక శపిస్తాను.
వనేఽస్మిన్ మామకే నిత్యం పుత్రవత్ పరిరక్షితే। పత్రాఙ్కురవినాశాయ ఫలమూలాభవాయ చ
ఈ అడవి నాకు ఎప్పుడూ కుమారుడిలా రక్షించబడుతుంది. ఆకులు, మొగ్గలు నాశనం కాకుండా, పండ్లు, కందులు పెరగడానికి ఇది ఉంది.
దివసశ్చాద్య మర్యాదా యం ద్రష్టా శ్వోఽస్మి వానరమ్। బహువర్షసహస్రాణి స వై శైలో భవిష్యతి
ఈ రోజు వరకు సమయం ఉంది; రేపు ఆ వానరుడిని నేను చూస్తే, అతడు వేల సంవత్సరాలు పర్వతంగా మారిపోతాడు.
తతస్తే వానరాః శ్రుత్వా గిరం మునిసమీరితామ్। నిశ్చక్రముర్వనాత్ తస్మాత్ తాన్ దృష్ట్వా వాలిరబ్రవీత్
ఆ ముని మాటలు విని, వానరులు అందరూ ఆ అడవిని విడిచి వెళ్లిపోయారు. వారిని చూసి వాలి ఇలా అన్నాడు.
కిం భవన్తః సమస్తాశ్చ మతఙ్గవనవాసినః। మత్సమీపమనుప్రాప్తా అపి స్వస్తి వనౌకసామ్
మతంగవనంలో నివసించే మీరు అందరూ కలసి నా దగ్గరకు ఎందుకు వచ్చారు? అడవిలో నివసించే వారికి అన్నీ బాగున్నాయా?
తతస్తే కారణం సర్వం తథా శాపం చ వాలినః। శశంసుర్వానరాః సర్వే వాలినే హేమమాలినే
అప్పుడు వానరులు అందరూ, బంగారు హారాలు ధరించిన వాలికి, జరిగిన సంగతి మొత్తం, అతనికి వచ్చిన శాపాన్ని వివరించారు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తదా వాలీ వచనం వానరేరితమ్। స మహర్షిం సమాసాద్య యాచతే స్మ కృతాఞ్జలిః
వానరుడు చెప్పిన మాటలు విని, వాలి వెంటనే మహర్షిని దగ్గరికి వెళ్లి, చేతులు జోడించి ప్రార్థించాడు.
మహర్షిస్తమనాదృత్య ప్రవివేశాశ్రమం ప్రతి। శాపధారణభీతస్తు వాలీ విహ్వలతాం గతః
మహర్షి వాలిని పట్టించుకోకుండా తన ఆశ్రమంలోకి వెళ్లిపోయాడు. శాపం భయంతో వాలి కలవరపడి పోయాడు.
తతః శాపభయాద్ భీతో ఋష్యమూకం మహాగిరిమ్। ప్రవేష్టుం నేచ్ఛతి హరిర్ద్రష్టుం వాపి నరేశ్వర
కాబట్టి ఆ శాపం భయంతో ఆ వానరుడు మహా పర్వతమైన ఋష్యమూకలోకి అడుగు పెట్టడానికి, దాన్ని చూడడానికి కూడా ఇష్టపడడు, ఓ రాజా.
తస్యాప్రవేశం జ్ఞాత్వాహమిదం రామ మహావనమ్। విచరామి సహామాత్యో విషాదేన వివర్జితః
అతడు లోపలికి రాలేనని తెలుసుకొని, ఓ రామా, నేను నా మంత్రులతో కలిసి ఈ గొప్ప అడవిలో నిర్భయంగా సంచరిస్తున్నాను.
ఏషోఽస్థినిచయస్తస్య దున్దుభేః సమ్ప్రకాశతే। వీర్యోత్సేకాన్నిరస్తస్య గిరికూటనిభో మహాన్
ఇక్కడ మెరిసిపోతున్న ఈ ఎముకల గుట్టు, వాలికి చేతిలో పడిపోయిన, పర్వత శిఖరంలా ఉన్న దుందుభి దేహమే.
ఇమే చ విపులాః సాలాః సప్త శాఖావలమ్బినః। యత్రైకం ఘటతే వాలీ నిష్పత్రయితుమోజసా
ఇవి విస్తారంగా ఉన్న ఏడు సాల వృక్షాలు. వీటిలో వాలి తన బలంతో ఒక్కదానిలోని ఆకులను ఊడగొట్టగలడు.
ఏతదస్యాసమం వీర్యం మయా రామ ప్రకాశితమ్। కథం తం వాలినం హన్తుం సమరే శక్ష్యసే నృప
ఇలా వాలికి సమానమైన బలం ఎలా ఉంటుందో నీకు చూపించాను, రామా. యుద్ధంలో వాలిని నీవు ఎలా సంహరించగలవు, రాజా?
తథా బ్రువాణం సుగ్రీవం ప్రహసఁల్లక్ష్మణోఽబ్రవీత్। కస్మిన్ కర్మణి నిర్వృత్తే శ్రద్దధ్యా వాలినో వధమ్
ఇలా మాట్లాడుతున్న సుగ్రీవుని చూసి, లక్ష్మణుడు నవ్వుతూ అడిగాడు: వాలిని సంహరించగలదని నీవు ఏ పని జరిగినప్పుడు నమ్ముతావు?
తమువాచాథ సుగ్రీవః సప్త సాలానిమాన్ పురా। ఏవమేకైకశో వాలీ వివ్యాధాథ స చాసకృత్
అప్పుడు సుగ్రీవుడు ఇలా అన్నాడు: ఇక్కడ ఉన్న ఈ ఏడు సాల వృక్షాలను వాలి ఒకొక్కటి ఎన్నోసార్లు బలంతో చీల్చాడు.
రామో నిర్దారయేదేషాం బాణేనైకేన చ ద్రుమమ్। వాలినం నిహతం మన్యే దృష్ట్వా రామస్య విక్రమమ్
రాముడు ఒకే బాణంతో ఈ వృక్షాలను చీల్చగలిగితే, రాముని శౌర్యాన్ని చూసి వాలిని సంహరించగలడని నేను నమ్ముతాను.
హతస్య మహిషస్యాస్థి పాదేనైకేన లక్ష్మణ। ఉద్యమ్య ప్రక్షిపేచ్చాపి తరసా ద్వే ధనుఃశతే
లక్ష్మణా, వాలి ఒకసారి చనిపోయిన మహిషి ఎముకలను ఒక కాళితో రెండు వందల ధనుస్సుల దూరం దూరం విసిరాడు.
ఏవముక్త్వా తు సుగ్రీవో రామం రక్తాన్తలోచనమ్। ధ్యాత్వా ముహూర్తం కాకుత్స్థం పునరేవ వచోఽబ్రవీత్
ఇలా చెప్పి, రక్తవర్ణమైన కళ్లతో ఉన్న సుగ్రీవుడు, కాసేపు రాముని గురించి ఆలోచించి, మళ్లీ మాట్లాడాడు.
శూరశ్చ శూరమానీ చ ప్రఖ్యాతబలపౌరుషః। బలవాన్ వానరో వాలీ సంయుగేష్వపరాజితః
వాలి ధైర్యవంతుడు, తన బలాన్ని గర్వించే వాడు, బలపరాక్రమాలలో ప్రసిద్ధుడు. ఆ వానరుడు యుద్ధంలో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.
దృశ్యన్తే చాస్య కర్మాణి దుష్కరాణి సురైరపి। యాని సంచిన్త్య భీతోఽహమృష్యమూకముపాశ్రితః
దేవతలకు కూడా చేయడం కష్టమైన పనులు వాలికి కనిపిస్తాయి. ఆ విషయాలు ఆలోచించి భయంతో నేను ఋష్యమూకను ఆశ్రయించాను.
తమజయ్యమధృష్యం చ వానరేన్ద్రమమర్షణమ్। విచిన్తయన్న ముఞ్చాపి ఋష్యమూకమముం త్వహమ్
అజేయుడైన, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని, కోపంతో ఉన్న వానరుల రాజు సుగ్రీవుడిని నేను ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, ఓ సోదరా, ఈ ఋష్యమూక పర్వతాన్ని వదలకుండా ఉన్నాను.
ఉద్విగ్నః శఙ్కితశ్చాహం విచరామి మహావనే। అనురక్తైః సహామాత్యైర్హనుమత్ప్రముఖైర్వరైః
నాకు భయం, అనుమానం కలిగి, నా మీద ప్రాణంగా ప్రేమించే హనుమంతుడు మొదలైన మంత్రులతో కలిసి ఈ గొప్ప అడవిలో తిరుగుతున్నాను.